فصل دوم: دانشکده امنیت : معماری نهادیِ تولید نیروی سرکوب

۱. مقدمه: دانشگاهی که دانشگاه نیست

در نظریه‌های دولت اقتدارگرا، یکی از ویژگی‌های بنیادین، تبدیل نهادهای آموزشی به ابزارهای تولید قدرت است. دانشگاه امام حسین سپاه پاسداران، و به‌ویژه دانشکده امنیت، نمونه کامل چنین نهادی است؛ جایی که «دانش» و «قدرت» در هم ادغام می‌شوند و آموزش نه برای توسعه علمی، بلکه برای تولید نیروی امنیتی، وفادار و عقیدتی طراحی شده است.این دانشکده، نقطه آغاز فهم سازوکار سرکوب در جمهوری اسلامی است؛ زیرا در آن، جامعه نه به‌عنوان «بدن سیاسی»، بلکه به‌عنوان میدان تهدید تعریف می‌شود.

ورود به لایه‌های پنهان دانشکده‌های امنیت و اطلاعات دانشگاه امام حسین

آنچه تاکنون ارائه شد، چارچوب نظری و تصویری کلان از دانشگاه امام حسین بود. در ادامه، به‌صورت دقیق‌تر و عمیق‌تر وارد درون دانشکده‌ها و رویکردهای تخصصی می شویم:

۱. جایگاه دانشکده امنیت در ساختار سپاه

دانشکده امنیت در دانشگاه امام حسین، مهم‌ترین نهاد تربیت نیرو برای سه بخش کلیدی سپاه است:

– گردان‌های امام علی (عملیات زمینی و کنترل اعتراضات)

– امنیت پرواز

– حفاظت از شخصیت‌ها

این سه حوزه، ستون‌های اصلی «امنیت داخلی» در جمهوری اسلامی‌اند. بنابراین دانشکده امنیت را می‌توان هسته سخت دستگاه سرکوب دانست.

۲. رویکرد نظری: تولید «سوژه امنیتی»

در چارچوب نظری فوکو، این دانشکده نمونه کامل «نهاد انضباطی» است؛ جایی که هدف، فقط آموزش مهارت نیست، بلکه ساختن نوعی انسان امنیتی است:

– وفادار

– ایدئولوژیک

– مطیع

– و آماده اجرای دستور بدون تردید

این همان چیزی است که در نظریه دولت امنیتی از آن با عنوان تولید سوژه امنیتی یاد می‌شود.

۳. عناصر آموزشی: از مهارت تا ایدئولوژی

آموزش در این دانشکده ترکیبی از سه لایه است:

– آموزش عملیاتی شامل کنترل جمعیت، عملیات شهری، بازداشت، نفوذ، و مقابله با اعتراضات.

– آموزش فنی-تحلیلی شامل تحلیل تهدید، رصد شبکه‌های اجتماعی، و تشخیص الگوهای رفتاری.

– آموزش ایدئولوژیک شامل ولایت‌فقیه، دشمن‌شناسی، جنگ نرم، و مشروعیت‌بخشی به سرکوب.

این ترکیب، همان چیزی است که نظریه‌پردازان امنیتی آن را Security Doctrine Formation  می‌نامند: ساختن دکترین امنیتی در قالب آموزش.

۴. نقش دانشکده امنیت در میدان واقعی

نیروهای تربیت‌شده در این دانشکده، در میدان واقعی نقش‌های زیر را ایفا می‌کنند:

– فرماندهی و اجرای عملیات کنترل اعتراضات

– هدایت تیم‌های بازداشت و عملیات شبانه

– حفاظت از مقامات و مراکز حساس

– مشارکت در عملیات روانی و روایت‌سازی امنیتی

– همکاری با واحدهای اطلاعاتی در رصد فعالان مدنی

به بیان دیگر، این دانشکده «نیروی انسانی» دستگاه سرکوب را تولید می‌کند.

جمع‌بندی

دانشکده امنیت، نقطه آغاز فهم سازوکار سرکوب در ساختار سپاه است. این دانشکده نه فقط نیرو تربیت می‌کند، بلکه نوعی ذهنیت امنیتی می‌سازد که در آن جامعه به‌عنوان «میدان تهدید» دیده می‌شود. این نگاه، پایه تمام سیاست‌های امنیتی جمهوری اسلامی است.

***

گسترش ساختار دانشکده امنیت: تحلیل نهادی، سازمانی و کارکردی۲-۲

۱) جایگاه سازمانی دانشکده امنیت در معماری سپاه

دانشکده امنیت در دانشگاه امام حسین، در ساختار سپاه پاسداران نقشی مشابه «دانشکده پلیس» در دولت‌های کلاسیک ندارد؛ بلکه بخشی از معماری امنیت داخلی است. این دانشکده در سه سطح عمل می‌کند:

– سطح سازمانی: تأمین نیروی انسانی برای یگان‌های امنیتی

– سطح عملیاتی: آموزش مهارت‌های کنترل اعتراضات و عملیات شهری

– سطح عقیدتی: تولید وفاداری و ذهنیت امنیتی

این سه سطح، همان سه‌گانه معروف در نظریه دولت امنیتی هستند: قدرت → انضباط → وفاداری

۲) ساختار درونی دانشکده امنیت

دانشکده امنیت معمولاً شامل چند بخش کلیدی است که هر کدام کارکردی متفاوت اما مکمل دارند. این بخش‌ها را می‌توان چنین بازسازی و تحلیل کرد:

الف) گروه عملیات امنیت داخلی

این گروه مسئول آموزش مهارت‌های عملیاتی است:

– کنترل جمعیت

– عملیات شهری

– بازداشت هدفمند

– نفوذ در تجمعات

– عملیات شبانه

این بخش، نیروهایی را تربیت می‌کند که در میدان واقعی، در کنار گردان‌های امام علی عمل می‌کنند.

ب) گروه تحلیل تهدید و رفتارشناسی اجتماعی

این بخش، پیوند میان علوم انسانی و امنیت عملیاتی است. آموزش‌ها شامل:

– تحلیل رفتار جمعیت

– تشخیص الگوهای اعتراض

– تحلیل شکاف‌های اجتماعی

– مدل‌سازی رفتار معترضان

این بخش، همان جایی است که «جامعه» به «موضوع امنیتی» تبدیل می‌شود.

ج) گروه امنیت پرواز و حفاظت شخصیت‌ها

این گروه نیروهایی را تربیت می‌کند که در سه حوزه حساس فعالیت می‌کنند:

– امنیت فرودگاه‌ها

– حفاظت از مقامات

– امنیت پروازهای داخلی و خارجی

این بخش، پیوند مستقیم با حفاظت اطلاعات سپاه دارد.

د) گروه آموزش عقیدتی– سیاسی

این بخش، ستون ایدئولوژیک دانشکده است. آموزش‌ها شامل:

– ولایت‌فقیه

– دشمن‌شناسی

– جنگ نرم

– مشروعیت‌بخشی به سرکوب

این بخش، همان چیزی است که فوکو آن را تولید سوژه مطیع می‌نامد.

ه) گروه امنیت سایبری و رصد شبکه‌های اجتماعی

این بخش، پیوند دانشکده امنیت با جنگ ترکیبی است. آموزش‌ها شامل:

– تحلیل شبکه اجتماعی

– رصد هشتگ‌ها

– شناسایی لیدرهای مجازی

– عملیات شناختی

– مهندسی ادراک

این بخش، نیروهایی را تربیت می‌کند که در کنار سازمان اطلاعات سپاه، فضای مجازی را به‌عنوان «میدان عملیات» مدیریت می‌کنند.

۳) فرایند تربیت نیرو: از گزینش تا میدان

فرایند تربیت نیرو در دانشکده امنیت را می‌توان در سه مرحله تحلیل کرد:

مرحله اول: گزینش  (Selection)

– آزمون داخلی سپاه

– مصاحبه علمی

– مصاحبه عمومی

– مصاحبه عقیدتی–سیاسی

این مرحله، همان «فیلتر ایدئولوژیک» است.

مرحله دوم: آموزش  (Training)

آموزش‌ها در سه لایه انجام می‌شود:

– عملیاتی

– تحلیلی

– عقیدتی

این مرحله، همان «تولید سوژه امنیتی» است.

مرحله سوم: استقرار (Deployment)

فارغ‌التحصیلان در یگان‌های زیر مستقر می‌شوند:

– گردان‌های امام علی

– حفاظت شخصیت‌ها

– امنیت پرواز

– واحدهای اطلاعاتی

– مراکز عملیات روانی

این مرحله، همان «بازتولید قدرت امنیتی» است.

۴) تحلیل نظری: چرا دانشکده امنیت «هسته سخت سرکوب» است؟

الف) از منظر فوکو: نهاد انضباطی

دانشکده امنیت، نمونه کامل نهادی است که:

– بدن را تربیت می‌کند

– ذهن را شکل می‌دهد

– وفاداری را تثبیت می‌کند

این همان «قدرت انضباطی» است.

ب) از منظر دولت امنیتی

این دانشکده بخشی از دستگاهی است که:

– تهدید را تعریف می‌کند

– جامعه را طبقه‌بندی می‌کند

– اعتراض را جرم‌انگاری می‌کند

این همان «دولت امنیتی» است.

ج) از منظر جنگ ترکیبی

دانشکده امنیت، نیروهایی تربیت می‌کند که:

– هم در خیابان عمل می‌کنند

– هم در فضای مجازی

– هم در روایت‌سازی رسانه‌ای

این همان جنگ ترکیبی «Hybrid Warfare» است.

جمع‌بندی گسترش‌یافته

دانشکده امنیت، یک دانشکده معمولی نیست؛ بلکه معماری نهادیِ تولید نیروی سرکوب است. این دانشکده در سه سطح عمل می‌کند:

– تربیت نیرو

– تولید دانش امنیتی

– بازتولید ایدئولوژی

و همین سه سطح، آن را به «هسته سخت» دستگاه امنیتی جمهوری اسلامی تبدیل می‌کند.

                                                                            *

منابع:

وب‌سایت رسمی دانشگاه امام حسین (معرفی دانشکده‌ها و ساختار کلی)

IranWire: The IRGC’s Social, Cultural, Scientific and Educational Institutions   

                                                                                               RAND Corporation: The Rise of the IRGC and its Security Doctrine

                               International Institute for Strategic Studies (IISS): Iran’s Security and Paramilitary Forces   

                          Alfoneh, Ali. Iran Unveiled: How the Revolutionary Guards Is Transforming Iran   

    مجله آفاق امنیت  Afaq Security

این فصلنامه با محوریت موضوع تخصصی اطلاعات و امنیت و در ابعاد حقوقی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی، بر اساس مجوز شماره ۱۰۳۵۵ مورخ ۱۱/۶/۸۸ وزارت علوم، تحقیقات و فناوری حائز رتبه علمی پژوهشی است و در راستای توسعه و تعمیق مفاهیم اطلاعاتی و امنیتی، از پژوهشگران این حوزه دعوت به همکاری می نماید.

مجله آفاق امنیت: مدل مفهومی نقش بسیج در حوزه شبکه های اجتماعی مجازی برای تامین امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران:

*

نمونه پژوهش ها:

مجله آفاق امنیت شماره ۶۸: ارتقای روش مدلسازی عامل بنیان از آشوب های اجتماعی با تمرکز بر مشروعیت حکومت سال انتشار:  1404

نویسندگان مقاله سعید محمدی گروه علوم اطلاعاتی، دانشکده پیامبر اعظم ص، دانشگاه جامع امام حسین

حسین حسینی گروه علوم اطلاعاتی، دانشکده پیامبر اعظم ص، دانشگاه جامع امام حسین

جبار صیدی گروه علوم اطلاعاتی، دانشکده پیامبر اعظم ص، دانشگاه جامع امام حسین

این مقاله فقط به صورت چکیده توسط دبیرخانه ارسال شده است و فایل کامل قابل دریافت نیست. نسخه کامل این مقاله ارائه نشده است و در دسترس نمی باشد

*

مجله آفاق امنیت شماره ۶۵: حکمرانی و صیانت از ذهن جامعه در عصر فضای مجازی و کلان داده سال انتشار:   1403

یاسر خرمی دانشکده پیامبر اعظم ص / فاطمه صابری

این مقاله فقط به صورت چکیده توسط دبیرخانه ارسال شده است و فایل کامل قابل دریافت نیست. نسخه کامل این مقاله ارائه نشده است و در دسترس نمی باشد

*

تبیین سیاستهای مقام معظم رهبری درمقابله با بحران های اجتماعی ازمنظرفرا تحلیل(مطالعه موردی: فتنه۸۸)

مجله آفاق امنیت شماره: 60 سال انتشار:1402

علی اصغر ملیجی علوم سیاسی، دانشگاه آزاداسلامی

احمد بخشایش اردستانی مسائل ایران، دانشکده علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی

اکبر اشرفی مسائل ایران، دانشکده علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی

محمد توحیدفام مسائل ایران، دانشکده علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی

*

امکان سنجی حفظ امنیت ملی از طریق نظارت بر اینترنت و شبکه های اجتماعی از منظر قواعد بین المللی و رویه دولتها

مجله آفاق امنیت شماره: 61 سال انتشار1402

یاسر امین الرعایا دکتری حقوق بین الملل

مریم احمدی نژاد عضو هیات علمی دانشگاه الزهرا

حسین امین الرعایا دانشجوی دکترای حقوق بین الملل دانشگاه علامه طباطبایی

این مقاله فقط به صورت چکیده توسط دبیرخانه ارسال شده است و فایل کامل قابل دریافت نیست.نسخه کامل این مقاله ارائه نشده است و در دسترس نمی باشد

*

روش شناسی تحلیل اطلاعات: میان دریافت شهودی و پردازش سیستماتیک ۲

 مجله آفاق امنیت شماره: 56 سال انتشار1401

کریم کاظمی دانشگاه امام خمینی

این مقاله فقط به صورت چکیده توسط دبیرخانه ارسال شده است و فایل کامل قابل دریافت نیست. نسخه کامل این مقاله ارائه نشده است و در دسترس نمی باشد

*

بررسی حکم جواز تجسس در اقدامات اطلاعاتی از منظر فقه امامیه

مجله آفاق امنیت، شماره: 55 سال انتشار1401

نویسندگان مقاله کمیل یوسف شعیبی دانشجوی دکتری فقه و حقوق اسلامی دانشگاه قم

محمد علی راغبی استادیار دانشگاه قم

محمد نوذری استادیار دانشگاه قم

*

نگرشی پست مدرن به نا آرامی های کشور در سال ۱۴۰۱

مجله آفاق امنیت، شماره: 61 سال انتشار1402

علی اکبر ندائی دانش آموخته دکتری سیاست گذاری عمومی دانشگاه آزاد واحد قم

این مقاله فقط به صورت چکیده توسط دبیرخانه ارسال شده است و فایل کامل قابل دریافت نیست.نسخه کامل این مقاله ارائه نشده است و در دسترس نمی باشد/