یوسف فروتن از بنیان‌گذاران سپاه و از مسئولان ارشد نظامی سپاه، نقش کلیدی در سرکوب‌های گسترده داشته است. این نقش شامل اعدام، شکنجه و نظارت بر زندان‌ها در دوران حساس دهه ۱۳۶۰ است.
یوسف فروتن؛ از بنیان‌گذاری سپاه تا مسئولیت در زندان‌های تهران
یوسف فروتن، یکی از بنیان‌گذاران اصلی سپاه پاسداران است. او نخستین مسئول روابط عمومی و سخنگوی سپاه بود. فروتن در سال ۱۳۵۷ و پس از پیروزی انقلاب، در بازجویی نزدیک به ۸۰ نفر از مسئولان رژیم پیشین مشارکت داشت. بسیاری از این افراد به دلیل گزارش‌های او و سایر بازجویان در دادگاه انقلاب، محکوم به اعدام شدند.
یوسف فروتن حداقل در سال‌های ۱۳۶۳ و ۱۳۶۷، ریاست زندان‌های استان تهران را برعهده داشت. او در این دوران، در تمام شکنجه‌ها و اعدام‌های انجام‌شده در این زندان‌ها مسئولیت داشت.
بیشتر بخوانید
حسین ظریفی؛ از حضور در سوریه تا کارنامه امنیتی در بلوچستان
فروتن در سال ۱۳۶۷ و در زمان کشتار زندانیان سیاسی، رئیس زندان‌های استان تهران بود. یوسف فروتن، در مصاحبه با خبرگزاری تسنیم، روایت رسمی حکومت از کشتار سال ۶۷ را تأیید کرد.
یوسف فروتن همچنین در این مصاحبه گفت که در زمان عملیات مرصاد، مسئول زندان اوین بوده است. او اشاره کرد که «تعداد زیادی محکوم به اعدام نشدند.»
این ادعا با شواهد بسیاری نادرست است. همچنین، حکم دادگاه سوئد درباره حمید نوری این موضوع را نقض می‌کند. حمید نوری به اتهام مشارکت در اعدام‌های سال ۶۷ در سوئد به حبس ابد محکوم شد. این حکم در سوئد معادل ۲۵ سال زندان است.
سوابق سرکوب و مسئولیت‌های یوسف فروتن
یوسف فروتن در دوران فعالیت خود، مسئولیت‌های متعددی داشته است که هر یک از آنها نشان‌دهنده نقش وی در دستگاه سرکوب است. این مسئولیت‌ها به شرح زیر است:
معاون آموزشی کمیته‌های انقلاب
از بنیان‌گذاران سپاه و اولین روابط عمومی و سخنگوی سپاه پاسداران
فرماندهی سپاه پاسداران در استان لرستان در مقطعی از دوران جنگ
فرماندهی سپاه در منطقه ۲ سپاه (اصفهان، یزد، چهارمحال و بختیاری)
رئیس زندان‌های استان تهران در سال‌های ۱۳۶۳ و ۱۳۶۷
مسئول حفاظت از بیت خامنه‌ای در آخرین سال‌های ریاست جمهوری او
مدیریت داخلی ستاد کل سپاه
اولین مدیرعامل بنیاد تعاون سپاه
رئیس زندان‌های استان تهران برای بار دوم
معاون نظارت و ارزیابی در وزارت دفاع
مشاورت وزیر در ۴ دوره وزارت دفاع
مشاور مدیرعامل بنیاد تعاون سپاه
یوسف فروتن و برخورد با رهبران حزب توده
یوسف فروتن در خاطرات خود از برخورد با نورالدین کیانوری و همسرش مریم فیروز یاد می‌کند. کیانوری دبیر اول کمیته مرکزی حزب توده ایران بود. او در بهمن ۱۳۶۸ نامه‌ای به خامنه‌ای نوشت. در این نامه، از ۶ سال حبس و شکنجه‌هایش صحبت کرد.
کیانوری در نامه خود عنوان کرد که «برای اعتراف به اتهام دروغین تدارک کودتای مسلحانه به شدت شکنجه شده است.» او همچنین نوشت که مریم فیروز، همسرش، و افسانه، دخترش، شلاق خورده‌اند. کیانوری گفت که آنها را مقابل چشمانش از سقف آویزان کردند. مریم فیروز در زمان دستگیری حدود ۷۰ سال داشت.
کیانوری در گزارش «گالیندوپل» نیز به شکنجه‌های خود اشاره کرد. این گزارش توسط نخستین نماینده کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل تهیه شد. این نماینده در مارس ۱۹۸۹ از زندان اوین بازدید کرد. کیانوری در حضور مسئولین زندان، دست نیمه‌فلج و انگشتان شکسته خود را نشان داد. او درباره شکنجه‌های وحشیانه صحبت کرد.
کیانوری در این گزارش اتهام جاسوسی را رد کرد. او اعدام هزاران جوان بی‌گناه را محکوم نمود. فروتن در خاطرات خود، مریم فیروز را «زن مغرور و متکبری» توصیف کرد. او گفت که در زندان فقط برای هواخوری او را بیرون می‌آوردند.
یوسف فروتن و مسئولیت در قتل‌عام سال ۶۷
یوسف فروتن در زمان کشتار زندانیان سیاسی در سال ۱۳۶۷، رئیس زندان‌های استان تهران بود. این کشتار به کشته شدن هزاران زندانی سیاسی منجر شد. دو زندان اوین و رجایی‌شهر (گوهردشت کرج) در آن زمان از اصلی‌ترین زندان‌ها بودند. این زندان‌ها در استان تهران قرار داشتند.
یوسف فروتن مدعی است که رئیس زندان فقط وظیفه نگهبانی و نگهداری از زندانیان را دارد. او گفت که «رئیس زندان دخالتی به خصوص قبل از قطعی شدن حکم به پرونده ندارد.» فروتن گفت که «تنها می‌توانیم گزارشی از وضعیت رفتاری متهم به دستگاه‌های بالایی بدهیم.»
اما او در ادامه گفتگوی خود با خبرگزاری تسنیم، روایت رسمی را تأیید کرد. یوسف فروتن در این مصاحبه به «فعالیت‌های خرابکارانه» اشاره کرد. او گفت که «توطئه آنان کشف و ضربه بزرگی به آنها زده شد.» این اظهارات، ادعای عدم دخالت او در تصمیم‌گیری‌ها را نقض می‌کند.
یوسف فروتن و قربانیان جنایات
جنایات و نقض حقوق بشر توسط یوسف فروتن قربانیان بسیاری داشته است. این قربانیان شامل افراد و گروه‌های مختلفی هستند که در دوران مسئولیت او، مورد آزار و شکنجه قرار گرفته‌اند. برخی از این قربانیان عبارتند از:
مریم فیروز
نورالدین کیانوری
منیره رجوی
و قربانیان گروهی مانند: شهروندان ایرانی، زندانیان سیاسی در ایران، زندانیان سیاسی و امنیتی زندان اوین، زندانیان سیاسی دهه ۷۰، زندانیان سیاسی زندان رجایی شهر، جان‌باختگان قتل‌عام ۶۷، جان‌باختگان قتل‌عام ۶۷ در استان تهران می‌باشند.
منابع
- دادگستر
- تاریخ شفاهی
- ملیون ایران
- روزنامه ایران
