یحیی رحیمصفوی، فرمانده پیشین سپاه پاسداران نقش مستقیم در سرکوب شهروندان ایرانی داشته است.
سرلشکر پاسدار یحیی رحیمصفوی، یکی از فرماندهان سابق سپاه پاسداران، به مدت ۱۰ سال فرماندهی این نهاد نظامی-امنیتی را برعهده داشت. او در دوران مسئولیت خود، مستقیماً در ارتکاب نقض فاحش و گسترده حقوق بشر مشارکت داشته است.
یحیی رحیمصفوی به واسطه دخالت دادن نیروهای سپاه و بسیج در سرکوب اعتراضات دانشجویی و شهروندی، به ویژه اعتراضات تیر ۱۳۷۸ در تهران، مسئول نقض حق اعتراض شهروندان است. در مقام فرمانده کل سپاه پاسداران (از ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۶)، یحیی رحیمصفوی در برابر نقض جدی و فاحش حق اعتراض شهروندان از سوی این نهاد مسئولیت دارد.
بر اساس گزارشهای موثق، سپاه پاسداران به عنوان نهاد نظامی-امنیتی، در سرکوب اعتراضات مردمی در حکومت ایران مشارکت مستقیم داشته است.
به عنوان نمونه، سپاه پاسداران در سرکوب دانشجویان معترض در تهران در تیر ۱۳۷۸ دست داشت. در این ماجرا، نیروی انتظامی و لباس شخصیها در شامگاه ۱۸ تیر به خوابگاه دانشگاه تهران حمله کرده، و دانشجویان را به شدت مورد ضرب و شتم قرار دادند.
حمله به خوابگاه دانشجویان
علاوه بر حضور نیروهای بسیج و سپاه (لباس شخصی) در حمله به خوابگاه دانشجویان، بنا بر گفته فرماندهان ارشد وقت سپاه، برخورد با دانشجویان معترض از ۲۳ تیرماه رسماً به سپاه واگذار شد.
ورود رسمی سپاه به سرکوب دانشجویان در حالی صورت گرفت که پیش از آن، نیروهای لباس شخصی شبانه وارد خوابگاه شده و بسیاری از دانشجویان خواب را مورد ضرب و شتم قرار داده بودند.
دانشجویان در واکنش به این حمله، به اعتراضات خود ادامه دادند. در نتیجه این حمله، عزتالله ابراهیمنژاد، یکی از ساکنان کوی دانشگاه، کشته شد. چشم یکی از دانشجویان نیز تخلیه گردید و بسیاری دیگر به شدت مجروح شدند.
بیشتر بخوانید
پرونده مخوف احمدرضا رادان فرمانده نیروی انتظامی
علی فضلی، از فرماندهان سابق قرارگاه ثارالله سپاه، به صراحت نقش سپاه در سرکوب اعتراضات دانشجویان را تأیید میکند.
وی گفته با درخواست شورای عالی امنیت ملی و موافقت خامنهای، نیروهای قرارگاه ثارالله سپاه اقدام به سرکوب دانشجویان کردند.
علی فضلی در پاسخ به سوالی درباره میزان نقش سپاه در سرکوب اعتراضات دانشجویی تیر ۱۳۷۸ تاکید کرد این نقش موثرتر از آن چیزی است که پیشتر تصور میشد. به گفته او، «ما بیشتر از این حرفها به این برادران [نیروی انتظامی] کمک کردیم.»
اسماعیل کوثری، از دیگر فرماندهان ارشد سپاه و فرمانده وقت لشکر محمد رسول الله سپاه تهران، نیز بعدتر نقش سپاه تهران و قرارگاه ثارالله را در سرکوب دانشجویان معترض در تیر ۱۳۷۸ تأیید کرد.
به گفته او، «در حوادث ۱۸ تیر ۷۸ در چهار، پنج روز اول قرارگاه اصلاً وارد عمل نشد، اما بعد از آن چون دیدند اوضاع به صورتی است که نمیتوانند آن را کنترل کنند، مسئولیت به قرارگاه سپرده شد. در سال ۷۸ وقتی دیدند کار به جای باریک کشیده شده است و تخریبها شدید شده و ناجا و وزارت کشور نمیتوانند مقابله کنند، مسئله به شورای عالی امنیت ملی محول شد. در شورا هم تصمیم گرفته شد مأموریت را به سپاه بدهند و سپاه هم به قرارگاه واگذار کرد و در نهایت هم قرارگاه مسئولیت کنترل را برعهده گرفت.»
گوشه ای از جنایات رحیمصفوی
علاوه بر مسئولیت یحیی رحیمصفوی به عنوان فرمانده کل سپاه در برابر مشارکت نیروهایش در سرکوب دانشجویان، او شخصاً در تسهیل ورود رسمی نیروهای سپاه در سرکوب نقش ایفا کرده است.
به روایت یحیی رحیمصفوی، او بوده است که در دفاع از حضور سپاه در اعتراضات و سرکوب دانشجویان معترض در شورای عالی امنیت ملی صحبت کرد. او مجوز را از این شورا گرفت.
یحیی رحیمصفوی در این زمینه گفته است: «در روزهای نخست فتنه ۷۸ وزیر کشور اجازه نمیداد که سپاه و بسیج وارد عمل شده و آشوبی را که تهران را به آتش کشیده بود، آرام کنند. میگفت فقط نیروی انتظامی. این در حالی بود که نیروی انتظامی میگفت که ما دیگر نمیتوانیم ادامه بدهیم. من برای اولینبار همینجا عرض بکنم که من در آن قضیه برخورد جدی با وزیر کشور وقت داشتم. در دبیرخانه شورایعالی امنیت ملی که دبیر آن حسن روحانی بود، یک برخورد لفظی بین ما پیش آمد و آقای روحانی به نفع سپاه رأی داد و گفت: «سپاه باید بیاید؛ برای دفع فتنه تهران» با ورود بسیج و سپاه، در چند ساعت این فتنه تمام شد…»
سعید حجاریان، عضو وقت شورای شهر تهران در سال ۱۳۷۸، نیز نقش مستقیم یحیی رحیمصفوی و سپاه پاسداران را در سرکوب دانشجویان تأیید کرده است.
او در آبان ۱۳۸۵ گفته: «وقتی دانشجوها از کوی دانشگاه بیرون آمدند، بین میدان ولیعصر بودند تا حرکت کنند به سوی خیابان آذربایجان، من در آن هنگام دفتر خاتمی بودم. آن زمان من عضو شورای شهر تهران بودم. رفته بودم دفتر خاتمی که یحیی رحیمصفوی تلفن زد به ابطحی و گفت خیابان جمهوری خط قرمز ماست، هر کسی از این خیابان پایینتر بیاید، میزنیم. متوجه شدیم که بچههای دانشجو دارند رو به پایین حرکت میکنند، به من گفتند که بروم با آنها صحبت کنم، رفتم با دانشجوها صحبت کردم، یک طرف بچههای رحیم بودند، یک طرف هم بچههای دانشجو، با قسم و آیه و من بمیرم تو بمیری، سر راهپیمایی را کج کردم به سمت کوی دانشگاه و گفتم برید من هم میآیم به کوی.»
علاوه بر عزتالله ابراهیمنژاد، دستکم ۲ دانشجوی دیگر به نامهای سعید زینالی و فرشته علیزاده در نتیجه اعتراضات دانشجویی تیر ۱۳۷۸ ناپدید و کشته شدند.
سپاه پاسداران در سرکوب اعتراضات تیر ۱۳۸۶ نیز مشارکت داشته است. این اعتراضات در واکنش به سهمیهبندی بنزین رخ داد.
یحیی رحیمصفوی به عنوان فرمانده وقت کل سپاه، در برابر آن مسئول است. در یاسوج، شدت خشونت از سوی ماموران امنیتی به حدی بود که منجر به کشته شدن دستکم ۳ تن از معترضان شد.
سوابق سرکوب و نقض حقوق بشر یحیی رحیمصفوی عبارت است از:
۱۳۵۸: عضو سپاه پاسداران.
۱۳۶۵ – ۱۳۶۷: جانشین فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران.
۱۳۶۷ – ۱۳۶۸: فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران.
۱۳۶۸ – ۱۳۷۶: جانشین فرمانده کل سپاه پاسداران.
۱۳۷۶ – شهریور ۱۳۸۶: فرمانده کل سپاه پاسداران.
از شهریور ۱۳۸۶ تا حداقل خرداد ۱۴۰۴ مشاور عالی خامنهای.
از آذر ۱۳۹۸ تا حداقل خرداد ۱۴۰۴ رئیس پژوهشگاه علوم و معارف «دفاع مقدس».
برخی از قربانیان جنایات، سرکوب و نقض حقوق بشر مرتبط با یحیی رحیمصفوی عبارتند از: عزتالله ابراهیمنژاد، فرشته علیزاده، سعید زینالی. شایان ذکر است قربانیان جنایات یحیی رحیمصفوی بسیار بیشتر از این افراد است، اما وی در این زمینه آمر بوده است تا عامل.
روز چهارشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۱، وزارت خارجه کانادا بیانیهای صادر کرد. در این بیانیه، یحیی رحیمصفوی و ۵ شخص حقیقی دیگر و ۲ نهاد حکومت ایران تحریم شدند. دلیل این تحریمها، نقض حقوق بشر و تحویل پهپاد به روسیه برای بهکارگیری در تهاجم نظامی علیه اوکراین بود.
