وحید مجید فرمانده و رئیس پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات حکومت ایران نقش مستقیم در سرکوب شهروندان ایرانی داشته است.
سرتیپ دوم پاسدار وحید مجید، فرمانده و رئیس پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات ایران، که به نام پلیس فتا معروف است، مسئولیت گستردهای در رصد و کنترل فضای مجازی ایران بر عهده دارد.
او در ۷ دی ۱۳۹۲ با درجه سرهنگی و به پیشنهاد کمال هادیانفر، رئیس وقت پلیس فتا، جانشین فرماندهی این نهاد شد.
سپس، در ۱۵ اسفند ۱۳۹۷، با ارتقاء به درجه سرتیپ دومی، توسط فرمانده نیروی انتظامی به عنوان رئیس پلیس فتا انتخاب گردید. این سمت، اختیارات فراوانی را به وحید مجید در کنترل فعالیتهای آنلاین شهروندان ایرانی بخشیده است.
پلیس فتا در ظاهر مأموریت خود را مقابله با کلاهبرداریهای اینترنتی، جعل، سرقت، هک و نفوذ، جرائم سازمانیافته رایانهای، و سوءاستفادههای اخلاقی تعریف میکند. این نهاد همچنین به مقابله با تجاوز به حریم خصوصی و سایر جرائم فضای مجازی میپردازد. اما در عمل، این واحد از نیروی انتظامی، وظیفه سرکوب و محدودسازی آزادیها در فضای مجازی ایران را بر عهده گرفته است. پلیس فتا به یکی از ابزارهای اصلی رصد و پیگیری فعالین سیاسی، مدنی، و عقیدتی در ایران تبدیل شده و به طور مداوم برای آنها مشکلسازی کرده است. اقدامات این پلیس، آسایش و آزادی بسیاری از فعالین و شهروندان ایرانی را سلب کرده است.
عمده فعالیت پلیس فتا در راستای نقض سیستماتیک آزادی بیان فعالین حوزههای مختلف و شهروندان عادی، چه در ایران و چه در خارج از کشور، متمرکز شده است. این نهاد تمام تلاش خود را برای محدود کردن صداهای مخالف و مستقل به کار گرفته است. از وبلاگنویسان گرفته تا کامنتگذاران در سایتهای خبری و فعالین شبکههای اجتماعی، همگی به طور مداوم توسط این نهاد تهدید، مورد آزار، و تحت تعقیب قضایی قرار گرفته و همچنان نیز میگیرند.
طیف وسیعی از افراد جامعه، از کودک ۱۲ ساله تا روزنامهنگاران، فعالین مدنی از اتنیکهای مختلف، مدیران کانالها و صفحات در شبکههای اجتماعی چون تلگرام، اینستاگرام، وایبر و واتساپ، و عملاً همه کسانی که به نوعی با فضای مجازی در ایران سروکار دارند، بارها مورد آزار و اذیت و برخورد قضایی این نهاد قرار گرفتهاند. آمارها نشان میدهد که بیش از ۳۰ فعال و روزنامهنگار تنها در سالهای اخیر توسط این نهاد احضار یا بازداشت شدهاند.
بیشتر بخوانید
سامان محمدی از سرکوبگران اعتراضات آبان ۱۳۹۸ در شرق تهران
حوزه بازداشتها و پیگیریهای پلیس فتا نیز تنها به مسائل مرتبط با کشور و مقامات عالی نظام محدود نمیشود. به عنوان مثال، در شهریور ۱۳۹۴ دو مرد ۳۴ و ۴۰ ساله به اتهام توهین به مقامات استانی بازداشت شدند. این موضوع به وضوح نشان میدهد که محدوده نظارت و سرکوب پلیس فتا بسیار گسترده است و حتی انتقادهای محلی و منطقهای را نیز شامل میشود.
علاوه بر موارد فوق، پلیس فتا به طور فعال و هدفمند مانع از نشر آزاد اطلاعات در ایران میشود. این نهاد با اعمال فشار و محدودیتهای فنی و قضایی، دسترسی شهروندان به اطلاعات آزاد را با مشکل مواجه کرده است. به عنوان مثال، زمانی پیش از فیلتر شدن تلگرام در ایران، پلیس فتا از شرکت تلگرام خواسته بود تا سرورهای خود را به ایران منتقل کند. هدف اصلی و اعلام نشده پلیس فتا از این خواسته، امکان نظارت بر تمامی اطلاعات خصوصی شهروندان و دسترسی بیواسطه به مکالمات، دادهها، و محتوای شخصی آنها بود.
همچنین، پلیس فتا با کسانی که از صحنههای نقض حقوق بشر فیلم تهیه کرده و این فیلمها را برای اطلاعرسانی عمومی در فضای مجازی منتشر میکنند، به شدت برخورد کرده و اقدام به بازداشت آنها میزند.
به عنوان مثال، در موردی مشخص در مهر ۱۳۹۴، یک مأمور نیروی انتظامی شهروندی را با تیر مستقیم به قتل رساند. اما نکته قابل تأمل و نقض حقوق بشری این بود که پلیس فتا به جای پیگیری و محاکمه عامل قتل، فردی را که از این صحنه فجیع فیلم گرفته و آن را منتشر کرده بود، بازداشت کرد.
موارد نقض حقوق بشر توسط پلیس فتا در حوزه آزادی بیان بسیار فراوان و گسترده است. این نهاد با استفاده از ابزارهای قانونی و فنی، فضای آنلاین را برای شهروندان محدود کرده است. تنها در شهریور ۱۳۹۵، پلیس فتای اصفهان ۱۰۰ صفحه شبکه اجتماعی متعلق به مردم را مسدود کرد و به ۵۰ تن از فعالین شبکههای مجازی تذکر کتبی یا شفاهی داد.
در بسیاری از موارد نیز، این اقدامات تنها به تذکر اکتفا نشده و بازداشتهای گسترده و پیگیریهای قضایی منجر به محکومیتهای سنگین صورت گرفته است.
در تمام موارد فوقالذکر و مثالهای مطرح شده، وحید مجید، چه در جایگاه جانشین فرماندهی و چه در جایگاه فرمانده پلیس فتا، مسئول مستقیم و بلامنازع تمامی نقض حقوق بشری است که توسط این نهاد به وقوع پیوسته و همچنان نیز به وقوع میپیوندد.
فشار پلیس فتا و جانشین و فرمانده آن، وحید مجید، در سالهای اخیر تنها بر فعالین سیاسی، مدنی و روزنامهنگاران متمرکز نبوده است. این نهاد به طور فزایندهای شهروندان عادی، سبک زندگی روزمره آنها، و فعالیتهای عادی اجتماعیشان را نیز هدف قرار داده است.
این رویکرد، حریم خصوصی و آزادیهای فردی شهروندان را به طور جدی نقض کرده است. در مهر ۱۳۹۶، مدیر کانال تلگرامی «نذری یاب» بازداشت شد. این اتفاق در شرایطی رخ داد که فعالیت کانالها، سایتها، و حتی اپلیکیشنهای مربوط به مراسمهای مذهبی و جمعآوری نذورات، در جامعه ایرانی رونق گستردهای داشت.
همچنین، شهروندان در فضای مجازی برای تبلیغ میهمانیها، فعالیتهای عکاسی و مدلینگ، رقص و آواز در شبکههای اجتماعی و موارد مشابه، امنیت ندارند و به طور مداوم توسط پلیس فتا بازداشت شده و میشوند.
این اقدامات، به وضوح نقض حریم خصوصی و آزادیهای اجتماعی افراد محسوب میشود و محدودیتهای شدید و بیسابقهای را بر سبک زندگی شخصی و ابراز وجود شهروندان در فضای آنلاین اعمال میکند.
حتی در تیرماه ۱۳۹۷، در پی پخش «مستند بیراهه» که در واقع شامل اعترافات اجباری و تحت فشار چند دختر بازداشت شده و رقصنده، از جمله مائده هژبری بود، هیچ نهادی حاضر به پذیرفتن مسئولیت این «شبه مستند» نشد.
این عدم پذیرش مسئولیت، خود نشاندهنده ابعاد نقض حقوق بشری بود که در تولید این مستند صورت گرفته بود. هر نهادی، تولید این مستند را به نهاد دیگری نسبت میداد.
این وضعیت به وضوح نشان میدهد که مقامات مرتبط، خود به خوبی میدانستند که مرتکب نقض حقوق بشر آشکاری شدهاند که حتی توان مسئولیتپذیری عمومی و شفاف را هم نداشتند.
فعالین سیاسی، مدنی، عقیدتی، و تمامی شهروندان ایرانی که در شبکههای اجتماعی فعالیت میکنند، همواره توسط پلیس فتا تهدید میشوند و امنیت آنها به شدت در خطر است. این تهدیدها، از احضار و بازداشت گرفته تا محدودیتهای آنلاین را شامل میشود.
خطر هک شدن حسابهای کاربری، دسترسی غیرقانونی به اطلاعات شخصی آنها توسط این نهاد، و رصد دائمی فعالیتهایشان وجود دارد. پلیس فتا هیچ حریم خصوصی برای هیچ شهروندی در ایران قائل نیست و به خود اجازه میدهد که به تمامی اطلاعات شخصی و ارتباطات افراد، بدون مجوزهای قانونی لازم و به طور دلخواه، دسترسی پیدا کند.
این رویه، نقض فاحش حقوق بشر و آزادیهای فردی است. در تمام آنچه رخ داده است و در تمامی این اقدامات سرکوبگرانه، جانشین و فرمانده این نهاد، یعنی وحید مجید، سهیم بوده و مسئول مستقیم نقض حقوق بشر شهروندان در ایران است.
گزارشهای زیر، نمونههایی مستند و مشخص از اقدامات پلیس فتا در دوران مدیریت وحید مجید است که به وضوح نقض حقوق بشر و سرکوب آزادیها را نشان میدهد:
۱۴ دی ۱۳۹۹: پوریا پورمند، خبرنگار اهل دزفول، در پی انتقاد از نحوه برخورد دادستان و فرمانداری این شهرستان با برگزارکنندگان یک مراسم یادبود، ابتدا به پلیس فتا و سپس به فرمانداری این شهرستان احضار شد.
۱۳ آبان ۱۴۰۰: رئیس پلیس فتای استان آذربایجان شرقی، از بازداشت یک شهروند در تبریز به دلیل آنچه «انتشار فیلم هنجارشکنانه به بهانه شادی» خوانده بود، خبر داد.
۱۷ دی ۱۴۰۱: هرانا در گزارشی از بازداشت و بیخبری یک شهروند در ارتباط با اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ با هویت لیلی پوربابا خبر داد. خانم پوربابا پس از احضار توسط پلیس فتا تبریز در ۱۱ آبان ماه همان سال بازداشت شده بود.
۱۳ تیر ۱۴۰۱: معاون اجتماعی پلیس فتا از بازداشت ۷ شهروند به دلیل آنچه «انتشار لایوهای غیراخلاقی در اینستاگرام» عنوان کرد، خبر داد.
۳۱ تیر ۱۴۰۱: رئیس پلیس فتا سمنان از بازداشت یک شهروند به دلیل «انتشار کلیپ دوربین مخفی مربوط به سازمانهای دولتی و خصوصی در اینستاگرام» خبر داد.
۲۱ آذر ۱۴۰۱: رئیس پلیس فتا انتظامی سیستان و بلوچستان، از بازداشت گرداننده یک صفحه اینستاگرامی در شهرستان زابل به دلیل آنچه «نشر اکاذیب و تشویش اذهان عمومی» عنوان کرده، خبر داد.
۱۱ بهمن ۱۴۰۱: فرمانده انتظامی بافق از شناسایی و بازداشت یک شهروند در این شهرستان به دلیل آنچه «انتشار فیلمهای غیراخلاقی و نامتعارف» در فضای مجازی خوانده است، خبر داد.
۷ اردیبهشت ۱۴۰۲: رئیس پلیس فتا استان کرمانشاه از احضار دو مربی ورزش زن به دلیل انتشار تصاویری از زنان ورزشکار در فضای مجازی، خبر داد.
۳ شهریور ۱۴۰۲: رئیس پلیس فتا استان گلستان از بازداشت گرداننده دو صفحه اینستاگرامی به دلیل آنچه «ترویج بیحجابی و فحشاء» عنوان کرده، خبر داد.
۲۴ آبان ۱۴۰۲: حسن عباسی، روزنامهنگار، به پلیس فتا بندرعباس احضار و ساعاتی مورد بازجویی قرار گرفت.
۲۳ دی ۱۴۰۲: رئیس پلیس فتا استان کرمان از مسدود شدن ۵۸ صفحه مجازی و بازداشت شماری از گردانندگان این صفحات مجازی به دلیل آنچه «انتشار اخبار کذب و مطالب توهینآمیز» در رابطه با اتفاقات چهارمین مراسم سالگرد قاسم سلیمانی در کرمان عنوان کرده است، خبر داد.
۳۰ دی ۱۴۰۲: رئیس پلیس فتا استان سمنان از شناسایی دو گرداننده صفحات مجازی و بازداشت آنها به دلیل آنچه «انتشار اخبار کذب و مطالب توهینآمیز» در رابطه با اتفاقات چهارمین مراسم سالگرد قاسم سلیمانی در کرمان عنوان شده، خبر داد.
۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۳: رئیس پلیس فتا از برخورد قضایی با گردانندگان و اعضای ۱۰ صفحه مجازی به دلیل آنچه «تولید لایوهای مستهجن، محتوای مبتذل و مدلینگ» عنوان کرده است، خبر داد.
۵ خرداد ۱۴۰۳: رئیس پلیس فتای غرب استان تهران از احضار و بازداشت یک شهروند به دلیل انتشار مطالبی در رابطه با سقوط بالگرد حامل ابراهیم رئیسی در صفحه اینستاگرام خود، خبر داد.
۵ خرداد ۱۴۰۳: در راستای اجرای طرح «نور»، سرپرست فرماندهی انتظامی شهرستان رباط کریم از برخورد قضایی با گردانندگان ۱۷ صفحه مجازی به دلیل آنچه «انتشار تصاویر نامناسب و هنجارشکن» عنوان کرده است، خبر داد. سرپرست فرماندهی انتظامی شهرستان رباط کریم در این خصوص گفته بود: «در اجرای طرح “نور” و رصد ماموران پلیس فتا در فضای مجازی، اطلاعاتی از فعالیت صفحاتی در خصوص انتشار تصاویر نامناسب و هنجارشکن بدست آمد و بررسی موضوع در دستور قرار گرفت.»
۱۳ خرداد ۱۴۰۳: رئیس پلیس فتا اصفهان از مسدودسازی ۳۵ صفحه اینستاگرامی و بازداشت گردانندگان این صفحات به دلیل آنچه «ترویج سبک زندگی غربی و انتشار محتوای مدلینگ و مبتذل در صفحات اینستاگرامی» عنوان کرد، خبر داد.
۲۹ مرداد ۱۴۰۳: مختار اسدی، فعال صنفی معلمان ساکن سنندج، پس از مراجعه به پلیس فتا بازداشت شد.
وحید مجید، دارای سابقه طولانی در ساختار پلیس فتا است که نشاندهنده نقش کلیدی او در سیاستگذاریها و اجرای عملیات این نهاد است.
از ۷ دی ۱۳۹۲ تا ۱۵ اسفند ۱۳۹۷: او در مقام جانشین رئیس پلیس فتا بوده کرده است. در این دوره، وی در شکلگیری و اجرای بسیاری از سیاستهای کنترل فضای مجازی نقش داشته است.
از ۱۵ اسفند ۱۳۹۷ تا حداقل تیر ۱۴۰۴ وحید مجید به عنوان رئیس پلیس فتا مشغول به کار است. این سمت، بالاترین مقام اجرایی در پلیس فتا است و مسئولیت تمام اقدامات این نهاد را بر عهده وی قرار میدهد.
اقدامات و مسئولیتهای وحید مجید در پلیس فتا منجر به نقض حقوق بسیاری از شهروندان ایرانی شده است. فهرست زیر، نام برخی از این قربانیان است که در گزارشها و اخبار مختلف به آنها اشاره شده است:
صبا آذرپیک
صلاحالدین رنجبر
عبدالستار حسینبر
اجلال قوامی
دانا سیدعباسی
صباح حسنی
هاشم حسامی
هیوا یوسفی
سلیمان عبدی
محمد عابدی
علی حسینی
مظفر ابراهیمپور
حسن محمودی
عطا رحمانزاده
لقمان قریشی
هژیر شریفی
ژیار وحیدی
یاسر احمدی
محمود جباری
حمدالله کارساز
امین جداری
حبیب مجیدی
مائده هژبری
محمد طیب بزرگزاده
هرمان وطمانی
مهرداد مهدی
آسو کوهزادی
نغمه مرادآبادی
مسعود گرگیج
امیررضا امیرتیموری
حسن عباسی
منیره منتظری
امیر چمنی
مجید مطلبزاده
ناهید خداکرمی
مختار اسدی
پوریا پورمند
لیلی پوربابا
وحید مجید به دلیل نقشی که در سرکوب خشن اعتراضات ۱۴۰۱ در ایران داشته، مورد تحریمهای بینالمللی قرار گرفته است. این تحریمها، پیامی روشن از جامعه جهانی مبنی بر محکومیت اقدامات او و نقض حقوق بشر در ایران است.
۲۳ آبان ۱۴۰۱: وحید مجید در فهرست تحریمهای بریتانیا قرار گرفت.
متعاقباً در آذر ۱۴۰۱ و شهریور ۱۴۰۲ نیز دولتهای نیوزیلند و استرالیا با دلایل مشابه، وحید مجید را تحریم کردند. این تحریمها نشاندهنده محکومیت بینالمللی گسترده اقدامات وحید مجید و پلیس فتا در نقض حقوق بشر است.
