یعقوبعلی نظری، به دلیل مناصب کلیدی خود همچون استاندار سابق خراسان رضوی و فرماندهی پیشین سپاه امام رضا (ع) خراسان رضوی، در نقض گسترده حقوق بشر و سرکوب شدید شهروندان نقش محوری داشته است. اقدامات مرتبط با او شامل اعدام، شکنجه، بازداشت‌های خودسرانه، محدودسازی آزادی بیان، و سرکوب خونین اعتراضات آبان ۱۳۹۸ می‌شود.
پیوند فرماندهی سپاه و نقض حقوق شهروندی در خراسان رضوی
یعقوبعلی نظری، استاندار سابق خراسان رضوی و فرمانده پیشین سپاه امام رضا (ع) در این استان، مسئول مستقیم نقض حق اعتراض شهروندان طی اعتراضات آبان ماه ۱۳۹۸ است. وی همچنین در نقض حق آزادی بیان، حقوق اصناف و حقوق اجتماعی شهروندان مشارکت داشته و در قبال این موارد پاسخگو محسوب می‌شود. به عنوان فرمانده سابق سپاه امام رضا (ع)، یعقوبعلی نظری در برابر هرگونه نقض حق آزادی بیان، حقوق اصناف و حقوق اجتماعی شهروندان توسط نیروهای تحت امر خویش مسئولیت دارد.
در این زمینه، چندین نمونه مشخص از اقدامات ماموران اطلاعات سپاه خراسان رضوی به ثبت رسیده است. برای مثال، در خرداد ماه ۱۴۰۰، ماموران اطلاعات سپاه خراسان رضوی اقدام به بازداشت کیومرث ملکی، فعال صنفی معلمان، بدون ارائه دلیل مشخص کردند. پیش از این بازداشت، در فروردین ماه همان سال، بتول امنیتی ده یادگاری، فعال صنفی معلمان دیگر، با یورش ماموران اطلاعات سپاه به منزل او در مشهد بازداشت شد. گزارش‌های منابع حقوق بشری نشان می‌دهند که این فعال صنفی به بیماری‌های گوناگونی مبتلا بوده است. بازداشت او توسط اطلاعات سپاه نگرانی جدی خانواده‌اش را در پی داشته است.
نقش حقوق شهروندی
علاوه بر این موارد، در دی ماه ۱۳۹۶، ماموران اطلاعات سپاه دو نفر از فعالان موسیقی در مشهد را بازداشت کردند. به نقل از اطلاعات سپاه خراسان رضوی، این دو فعال عرصه موسیقی با عنوان «لیدرهای فعال در زمینه موسیقی زیرزمینی» دستگیر شدند. دلیل دستگیری آنها «ترویج سبک زندگی غربی و انتشار موسیقی مبتذل در سطح جامعه» اعلام شد. در همان زمان، ۶ شهروند دیگر نیز به دلیل فعالیت در زمینه مدلینگ در فضای مجازی، به اتهام «اشاعه فحشا» توسط ماموران اطلاعات سپاه خراسان رضوی در مشهد بازداشت شدند.
در شهریور ماه ۱۳۹۶ نیز، ماموران اطلاعات سپاه خراسان رضوی ۷ فعال سیاسی را به خاطر فعالیت در شبکه اجتماعی تلگرام بازداشت کردند. پس از بازداشت، برای این شهروندان توسط اطلاعات سپاه، پرونده قضایی با اتهاماتی چون «اهانت به مقدسات دین مبین اسلام، توهین به خمینی، توهین به خامنه‌ای، فعالیت تبلیغی به نفع گروه‌های مخالف نظام و تشکیل گروه علیه نظام» تشکیل شد. افزون بر این، در آذر ماه ۱۳۹۵، ماموران بسیج سپاه ناحیه چناران در مشهد به یک مهمانی خصوصی یورش بردند. در این عملیات، ۱۱ پسر و ۷ دختر به دلیل شرکت در مهمانی مختلط بازداشت شدند. فرمانده سپاه ناحیه چناران اعلام کرد که برای این جوانان پرونده قضایی تشکیل شده است. در تمام این دوران، یعقوبعلی نظری مسئولیت فرماندهی این نهاد را برعهده داشت.
درهمین زمینه: محمد حسین بابایی از سرکوبگران اعتراضات آبان ۱۳۹۸ در مازندران
سرکوب خونین اعتراضات آبان ۱۳۹۸ تحت فرماندهی یعقوبعلی نظری
یعقوبعلی نظری به عنوان فرمانده پیشین سپاه امام رضا (ع) استان خراسان رضوی، نقش غیرقابل انکاری در نقض حق اعتراض شهروندان ساکن این استان داشته است. نیروهای تحت امر یعقوبعلی نظری در سپاه خراسان رضوی به طور مستقیم در سرکوب خشن معترضان در جریان اعتراضات آبان ماه ۱۳۹۸ مشارکت داشتند. خود او در آذر ماه ۱۳۹۸ با «اغتشاشگر» خواندن شهروندان معترض، نقش بسیج و سپاه را در سرکوب تأیید کرده بود.
نقش نیروهای سپاه پاسداران در سرکوب بسیار شدید و خشن اعتراضات آبان ۱۳۹۸ در سراسر ایران کاملاً مشخص و انکارناپذیر است. سپاه پاسداران در تاریخ ۲۷ آبان ماه با صدور بیانیه‌ای، قصد خود را برای آنچه «برخورد قاطع با اقدامات مخل آسایش» نامید، علنی ساخت. در شهر مشهد، بر اساس گزارش‌های منتشر شده، نیروهای امنیتی شامل بسیج، سپاه و نیروی انتظامی با معترضان درگیر شده و به سمت آنها گاز اشک آور شلیک کردند.
شلیک مستقیم گلوله و قتل معترضان توسط مأموران امنیتی از جمله نیروهای سپاه پاسداران در جریان اعتراضات آبان ماه ۱۳۹۸، توسط عبدالرضا رحمانی فضلی، وزیر وقت کشور، نیز تایید شد. وی در خرداد ۱۳۹۹ اظهار داشت که دستکم ۸۰ درصد کشته شدگان در جریان اعتراضات با گلوله سلاح‌های سازمانی نیروهای امنیتی و انتظامی جان باخته‌اند. این آمار از سوی رحمانی فضلی در شرایطی اعلام شد که خبرگزاری رویترز در دی ۹۸، به نقل از منابع خود در وزارت کشور، تعداد کشته شدگان اعتراضات آبان ماه را دستکم ۱۵۰۰ نفر گزارش کرده بود.
عفو بین‌الملل نیز در گزارشی که پایان اردیبهشت ماه ۱۳۹۹ درباره جان‌باختگان اعتراضات آبان ۹۸ منتشر کرد، صراحتاً بر نقش مأموران سپاه و بسیج در کشتار معترضان تأکید نمود. جاوید رحمان، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران، نیز در گزارشی در شهریور ماه ۱۳۹۹، حضور مأموران سپاه و بسیج در سرکوب «بیش از حد خشن» معترضان را تأیید کرد.
سوابق سرکوب و قربانیان نقض حقوق بشر توسط یعقوبعلی نظری
آبان ۱۳۸۸ – شهریور ۱۳۹۴ فرمانده سپاه انصارالرضا استان خراسان جنوبی
شهریور ۱۳۹۴ – مهر ۱۴۰۰ فرمانده سپاه امام رضا استان خراسان رضوی
۲۵ مهر ۱۴۰۰ – ۱۸ مهر ۱۴۰۳ استاندار خراسان رضوی
برخی از قربانیان فردی و گروهی جنایات، سرکوب و نقض حقوق بشر که مرتبط با مناصب یعقوبعلی نظری هستند:
کیومرث ملکی
بتول امینی ده‌یادگاری
معترضان اعتراضات آبان ۱۳۹۸ در استان خراسان رضوی.
منابع:
عدالت برای ایران
تریبون زمانه
ما را در تلگرام سرکوبگران دنبال کنید
