سرتیپ دوم پاسدار عزیزالله ملکی در جایگاه فرماندهی انتظامی استان‌های گیلان، هرمزگان و مرکزی، نقشی کلیدی در هدایت اعدام‌های میدانی، شکنجه و بازداشت‌های خودسرانه معترضان ایفا کرده است. او با تصویب طرح‌های سرکوبگرانه، مسئول مستقیم فیلترینگ، پلمب گسترده اصناف و برخورد خشونت‌آمیز با اقلیت‌های مذهبی و فعالان صنفی در این مناطق محسوب می‌شود.
مدیریت خشونت در اعتراضات ۱۴۰۱ گیلان
عزیزالله ملکی به عنوان فرمانده انتظامی استان گیلان، در سرکوب‌های خونین شهریور ۱۴۰۱ نقش مستقیم داشت. این اعتراضات که پس از جان باختن مهسا امینی آغاز شد، با برخورد شدید نیروهای تحت امر او مواجه گشت. ماموران فراجا و یگان‌های ویژه با دستور عزیزالله ملکی از گاز اشک‌آور و تفنگ‌های ساچمه‌ای علیه مردم استفاده کردند. در جریان این خشونت‌ها، دست‌کم ۱۴ شهروند در شهرهای مختلف گیلان به ضرب گلوله جان خود را از دست دادند. عزیزالله ملکی مسئولیت بازداشت صدها نفر از معترضان در سطح استان را بر عهده دارد. آمارهای ارائه شده توسط مقامات تحت امر او، روند صعودی بازداشت‌ها را به وضوح نشان می‌دهد. در تاریخ ۲۸ شهریور ۱۴۰۱، ابتدا تعداد بازداشتی‌ها ۲۲ نفر اعلام شد. تنها ۳ روز بعد، این رقم به ۲۱۱ تن افزایش یافت. در نهایت، عزیزالله ملکی شخصاً خبر بازداشت ۷۳۹ نفر، شامل ۶۰ زن را رسانه‌ای کرد. در آخرین هفته مهر ۱۴۰۱، آمار نهایی محبوس‌شدگان به ۸۸۰ نفر رسید. این حجم از بازداشت‌ها نشان‌دهنده ابعاد وسیع سرکوب تحت مدیریت اوست. بسیاری از این افراد تنها پس از اخذ تعهدات اجباری آزاد شدند. پرونده مابقی بازداشت‌شدگان نیز با فشار عزیزالله ملکی به مراجع قضایی ارجاع شد تا روند دادرسی‌های ناعادلانه علیه آن‌ها آغاز گردد. بر اساس گزارش‌های معتبر حقوق بشری، نیروهای تحت امر عزیزالله ملکی بدون رعایت ضوابط قانونی از سلاح‌های مرگبار علیه تجمعات مسالمت‌آمیز استفاده کردند. این اقدامات منجر به نقص عضو و جراحات شدید برای بسیاری از جوانان گیلانی شد که هزینه‌های سنگینی را متحمل شدند.
تضییع حقوق اقلیت‌ها و آزادی‌های مذهبی
عزیزالله ملکی در کنار سرکوب‌های خیابانی، حقوق اقلیت‌های مذهبی و آزادی‌های فردی را نیز هدف قرار داده است. در تاریخ ۵ تیر ۱۴۰۱، نیروهای تحت امر او ۲۲ گردشگر را در ارتفاعات املش بازداشت کردند. عزیزالله ملکی این افراد را با اتهام واهی «عاملان تبلیغ فرقه‌های نوظهور» راهی بازداشتگاه کرد. او مدعی شد این شهروندان در فضای مجازی فراخوان داده و مراسم خرافه‌پرستی برگزار کرده‌اند. چنین برخوردهایی توسط عزیزالله ملکی، مصداق بارز تهدید حقوق اجتماعی و مذهبی شهروندان است. همچنین در رمضان ۱۴۰۱، او دستور برخورد شدید با روزه‌خواری را صادر نمود. در این مدت، بیش از ۸۵ واحد صنفی به دستور او پلمب شدند. بیش از ۱۵۰۰ شهروند و کسبه نیز مورد بازخواست و برخورد پلیسی قرار گرفتند. عزیزالله ملکی از بازداشت ۱۰۰ نفر در این رابطه خبر داد که به مراجع قضایی معرفی شدند. به گفته او، ۱۰۰۰ نفر تذکر دریافت کرده و از ۴۰۰ نفر تعهد کتبی گرفته شد. این اقدامات نشان‌دهنده دخالت مستقیم عزیزالله ملکی در خصوصی‌ترین شئون زندگی شهروندان است. او با پلمب اصناف، معیشت بسیاری از خانواده‌ها را در این ایام به خطر انداخت. هرگونه تجمع مسالمت‌آمیز نیز توسط نیروهای او با خشونت پاسخ داده می‌شد. در اسفند ۱۴۰۰، ماموران او حتی به اعضای خانواده فعالان صنفی معلمان نیز رحم نکردند. عزیزالله ملکی با ایجاد فضای رعب و وحشت در اصناف، آزادی‌های اقتصادی را نیز به شدت محدود کرد. او معتقد بود که برخورد سخت‌افزاری تنها راه حفظ نظم در ایام مذهبی است که این نگاه آسیب‌های بسیاری به حقوق شهروندی وارد کرد.
بازخوانی پرونده اسدالله عباسی استاندار سرکوبگر گیلان در سرکوب مردم
سرکوب فعالان مدنی و اعتراضات زیست‌محیطی
عزیزالله ملکی در برخورد با مطالبات مدنی و زیست‌محیطی نیز رویکردی کاملاً امنیتی داشته است. در ۸ اردیبهشت ۱۴۰۱، ساکنین روستای سراوان رشت به انباشت زباله در جنگل اعتراض کردند. این تجمع کاملاً صنفی و زیست‌محیطی، با دخالت مستقیم نیروهای عزیزالله ملکی به خشونت کشیده شد. ماموران انتظامی معترضان را مورد ضرب و شتم قرار داده و تعدادی را بازداشت کردند. عزیزالله ملکی با تایید این بازداشت‌ها، بر بازگشایی اجباری مسیر ورود زباله تاکید نمود. او همچنین در سرکوب معترضان آبان ۱۳۹۸ در استان گیلان مشارکت فعال داشت. در آن مقطع، عزیزالله ملکی از بازداشت افرادی که مردم را به اعتراض دعوت می‌کردند، خبر داد. او حتی در فضای مجازی نیز به دنبال شناسایی و حذف صدای منتقدان بود. پیش از گیلان، عزیزالله ملکی در هرمزگان نیز کارنامه‌ای مشابه در نقض حقوق بشر داشت. در اردیبهشت ۱۳۹۶، ماموران تحت امر او شهروندان اهل سنت را بازداشت کردند. این افراد در حال بازگشت از یک مراسم مذهبی در زاهدان بودند. برخورد ماموران عزیزالله ملکی با این شهروندان کاملاً «توهین‌آمیز» گزارش شده است. آن‌ها بدون دلیل مشخص بازجویی شده و به داشتن عقاید وهابی متهم گشتند. این رفتارها نشان‌دهنده نگاه تبعیض‌آمیز عزیزالله ملکی به اقلیت‌های دینی در ایران است. عزیزالله ملکی با استفاده از نیروهای امنیتی، هرگونه صدای حق‌طلبانه روستاییان را در نطفه خفه کرد. او با نادیده گرفتن بحران‌های محیط‌زیستی، صرفاً به اجرای دستورات قضایی برای سرکوب تجمعات فکر می‌کرد. این رویکرد غیرانسانی باعث شد تا فاصله میان مردم و پلیس در دوران فرماندهی او به حداکثر ممکن برسد.
سانسور فضای مجازی و محدودیت‌های اجتماعی
عزیزالله ملکی همواره با آزادی بیان و فعالیت در فضای مجازی به شدت مقابله کرده است. او در تیر ۱۳۹۱ در استان مرکزی، وعده برخورد جدی با «هنجارشکنان» را داده بود. در آبان ۱۳۹۵، پلیس هرمزگان به فرماندهی عزیزالله ملکی، یک منتقد را بازداشت کرد. اتهام این شهروند تنها «نشر اکاذیب در فضای مجازی» به دلیل انتشار مطالب انتقادی بود. در دی ماه همان سال، ۳۲ فعال رسانه‌ای توسط نیروهای عزیزالله ملکی دستگیر شدند. او این افراد را به برهم زدن نظم عمومی و اشاعه موارد غیر اخلاقی متهم کرد. در شهریور ۱۳۹۶ نیز یک مال‌باخته اقتصادی به دستور عزیزالله ملکی بازداشت شد. جرم او تلاش برای هماهنگی یک تجمع اعتراضی مسالمت‌آمیز در فضای مجازی بود. در تیر ۱۳۹۷، پلیس هرمزگان ۴۶ نفر را در حوزه مدلینگ بازداشت کرد. عزیزالله ملکی مدعی شد این افراد به صورت سازمان‌یافته در اینستاگرام فعالیت می‌کردند. این در حالی بود که آن‌ها تنها تصاویر شخصی خود را منتشر کرده بودند. پس از انتقال به گیلان، عزیزالله ملکی این رویه را با شدت بیشتری ادامه داد. بهمن ۱۳۹۸، ماموران او به یک مهمانی خصوصی حمله کرده و ۶۰ نفر را بازداشت کردند. عزیزالله ملکی در سال ۱۳۹۹ نیز ۱۱۲ محل کسب را پلمب کرد. اقدامات او در فضای مجازی باعث شد تا بسیاری از فعالان مدنی دچار خودسانسوری شوند. عزیزالله ملکی با رصد مداوم صفحات شخصی شهروندان، حریم خصوصی آن‌ها را به طور کامل نقض کرد. او همواره تلاش می‌کرد تا کوچک‌ترین فعالیت‌های اجتماعی را به عنوان جرمی امنیتی جلوه دهد و برای شهروندان پرونده‌سازی کند.
تداوم نقض حقوق شهروندی در استان گیلان
عزیزالله ملکی در دوران فرماندهی خود، محدودیت‌های اجتماعی را به شدت افزایش داده است. او در اسفند ۱۳۹۹ از رشد ۱۰۰ درصد برخورد با سگ‌گردانی خبر داد. عزیزالله ملکی این اقدام را مطالبه جدی شهروندان نامید و برخوردها را تشدید کرد. در مرداد ۱۴۰۰، او دستور بازداشت شهروندی را به دلیل انتشار «فیلم و تصاویر نامتعارف» صادر کرد. همچنین در شهریور ۱۴۰۰، عزیزالله ملکی از دستگیری ۷۹ نفر در جمع‌های عرفانی خبر داد. او اتهام این افراد را «تبلیغ و ترویج عرفان‌های کاذب نوظهور» عنوان کرد که در حین برگزاری مراسم بازداشت شدند. عزیزالله ملکی با این اقدامات، حق آزادی تجمعات و عقیده را به طور کامل نقض کرده است. او در تمامی مناصب خود، از مرکزی تا گیلان، ابزار سرکوب حاکمیت بوده است. پرونده او سرشار از گزارش‌های نقض فاحش حقوق بشر و برخورد با معترضان است. عزیزالله ملکی با استفاده از بازداشت‌های فله‌ای، سعی در ایجاد رعب و وحشت داشته است. او مسئول مستقیم تمامی آسیب‌های جسمی و روانی وارد شده به بازداشت‌شدگان است. نادیده گرفتن حقوق اولیه انسانی، بخشی جدایی‌ناپذیر از عملکرد عزیزالله ملکی در این سال‌هاست. او همواره در برابر مطالبات برحق مردم، از زور و بازداشت استفاده کرده است. عزیزالله ملکی با تکیه بر قدرت نظامی خود، هرگونه نقد به سیستم را به شدت سرکوب کرد. وی با اجرای طرح‌های سخت‌گیرانه، نشاط اجتماعی را در استان‌های تحت فرماندهی خود از بین برد و هزینه‌های گزافی بر جامعه مدنی تحمیل کرد.
سوابق سرکوب و قربانیان پاسدار عزیزالله ملکی:
فرمانده انتظامی جزیره کیش از خرداد ۱۳۸۹ تا تیر ۱۳۹۱
فرمانده انتظامی استان مرکزی از تیر ۱۳۹۱ تا مرداد ۱۳۹۴
فرمانده انتظامی استان هرمزگان از مرداد ۱۳۹۴ تا آبان ۱۳۹۸
فرمانده انتظامی استان گیلان از آبان ۱۳۹۸
لیست برخی از قربانیان سرکوب و نقض حقوق بشر توسط نیروهای عزیزالله ملکی: ابوالفضل اکبری دوست، امیرحسین مهدوی، امیر نوروزی، بهنام لایق پور، فرزین لطفی، مازیار سلمانیان، محراب دولت پناه، محمدرسول مومنی زاده، مرتضی نوروزی، پویا (علی) احمدپور پسیخانی، ساسان باقری، ساسان قربانی، سید عباس میرموسی، یاسین جمالزاده.
و قربانیان گروهی شامل:
شهروندان در استان گیلان
شهروندان در استان هرمزگان
معترضان اعتراضات شهریور و مهر ۱۴۰۱ در استان گیلان
فعالان صنفی معلمان می‌باشند.
منابع:
میزان
تابناک
ما را در تلگرام سرکوبگران دنبال کنید
