فرمانده یگان ویژه در جغرافیای خونین سیستان و بلوچستان در اعتراضات ۱۴۰۴
غلام‌رسول سارانی به عنوان فرمانده یگان ویژه سیستان و بلوچستان مسوولیت مستقیم آمریت در شلیک به معترضان را بر عهده داشت. او با مدیریت میدانی نیروهای ضارب، نقش کلیدی در نقض فاحش حقوق بشر طی اعتراضات دی ۱۴۰۴ ایفا کرد.
سوابق نظامی و جایگاه غلام‌رسول سارانی در دستگاه سرکوب
غلام‌رسول سارانی پیشینه طولانی در یگان‌های ویژه فراجا دارد. او سوابق متعددی در رده‌های فرماندهی عملیاتی در شرق کشور داشته است. او به دلیل شناخت دقیق از جغرافیای منطقه مورد توجه ستاد کل قرار گرفت.
بیشتر بخوانید
سوابق و مناصب مدیریتی وی شامل موارد زیر است:
جانشین یگان ویژه استان سیستان و بلوچستان پیش از سال ۱۴۰۳
فرمانده واحدهای عملیاتی یگان ویژه در مناطق مرزی شرق کشور
فرمانده یگان ویژه استان سیستان و بلوچستان از سال ۱۴۰۳ تاکنون
او با بهره‌گیری از استراتژی سرکوب محله‌محور ساختار این نیرو را بازسازی کرد. غلام‌رسول سارانی واحدهای تک‌تیرانداز را در نقاط مرتفع شهرها مستقر نمود. تمامی دستورات عملیاتی یگان ویژه در زاهدان زیر نظر مستقیم او صادر شده است. بر اساس قوانین بین‌المللی، او مسوول عملکرد تمامی نیروهای ضارب زیرمجموعه خود است. تخصص او در مهار اعتراضات قبلی منجر به ارتقای وی در دستگاه انتظامی شد. غلام‌رسول سارانی مسوولیت حقوقی تمامی حوادث رخ داده در حوزه استحفاظی خود را داراست. او از تمامی ظرفیت‌های نظامی برای مقابله با تجمعات مسالمت‌آمیز استفاده کرد. مدیریت محاصره محلات معترض بخشی از کارنامه وی در دی ۱۴۰۴ محسوب می‌شود. او به عنوان ارشدترین مقام میدانی یگان ویژه در این جغرافیا شناخته می‌شود.
مسوولیت حقوقی غلام‌رسول سارانی در قبال جان‌باختگان اعتراضات
در جریان خیزش دی ۱۴۰۴، نیروهای تحت امر غلام‌رسول سارانی با سلاح‌های جنگی به معترضان حمله کردند. آمریت وی منجر به جان‌باختن ده‌ها شهروند در شهرهای مختلف این استان شد. سارانی به عنوان مقام ارشد، مسوولیت نظارت بر عدم کاربرد خشونت مرگبار را داشت.
نام جاویدنامان زیر سندی بر نقض فاحش حق حیات در دوران مسوولیت اوست. ایوب رسانه و اسماعیل قندرزهی در میان این افراد هستند. جلیل دوستیار براهویی و محسن اربابی نیز جان خود را فدا کردند. ناصر جهان‌بین دیگر قربانی این بازه زمانی محسوب می‌شود.
همچنین دستگیر گرگیج و ابراهیم قلجایی توسط نیروهای تحت امر وی هدف قرار گرفتند. مسلم حسن‌زهی، سجاد اردونی کویر و ابوالفضل شیخ ویسی دیگر جان‌باختگان هستند.
مرضیه کرمانی دانشجوی ۲۱ ساله نیز در این بازه زمانی جان خود را فدا کرد. سارانی مسوولیت عملکرد نیروهای اعزامی به شهرهای رفسنجان و سیرجان را نیز بر عهده دارد. در این شهرها افرادی نظیر محمدعلی عرفانی و کیان ابولهادی هدف قرار گرفتند.
نام علیرضا ولی‌پور نیز در فهرست جان‌باختگان تحت مسوولیت فرماندهی وی ثبت شده است. جوانانی چون مهدی خسروی، دانیال دایانی و امین رضایی نیز در این فهرست قرار دارند. علیرضا جلیل‌بیگی، میلاد معظمی گودرزی و محمدحسین پورنخایی دیگر جان‌باختگان این دوران هستند. روح‌الله احمدی، وحید خسروی و حسن شایسته نیز در خیابان‌ها جان خود را از دست دادند. سارانی باید در قبال هر یک از این جان‌های فدا شده پاسخگو باشد.
نقض حقوق کودکان و ورزشکاران توسط نیروهای تحت امر سارانی
نیروهای تحت فرمان سارانی در دی ۱۴۰۴ حتی کودکان و نخبگان را هدف قرار دادند. حذیفه اوستاخ زرگر، کودک ۱۱ ساله، در دوران فرماندهی وی جان خود را از دست داد.
این واقعه سندی بر بی‌رحمی دستگاه تحت مدیریت سارانی در برخورد با دانش‌آموزان است. همچنین گل‌محمد شاهوزهی قهرمان ۴۸ ساله ورزش ووشو توسط نیروهای ضارب هدف قرار گرفت. حذف چهره‌های محبوب ورزشی بخشی از استراتژی ارعاب در دوران مسوولیت این فرمانده است.
غلام‌رسول سارانی به عنوان ناظر میدانی مسوولیت مستقیم نقض حقوق این شهروندان را بر عهده دارد. استفاده از یگان ویژه برای سرکوب کودکان نشان‌دهنده زیر پا گذاشتن اصول اخلاقی است. تمامی این فجایع انسانی تحت نظارت مستقیم اتاق مانیتورینگ یگان ویژه رخ داده است.
سارانی نمی‌تواند نقش خود را در هدایت این عملیات‌های مرگبار انکار نماید. او مسوولیت دارد تا در مورد ضرورت استفاده از سلاح جنگی علیه غیرنظامیان توضیح دهد. حافظه تاریخی مردم بلوچ هرگز این سطح از خشونت سازمان‌یافته را فراموش نخواهد کرد. نام سارانی به عنوان آمر این سرکوب‌ها در تاریخ سیستان و بلوچستان ثبت شده است. او مسوولیت دارد تا در مورد نحوه برخورد نیروهایش با شهروندان غیرمسلح شفاف‌سازی نماید.
جایگاه بین‌المللی غلام‌رسول سارانی و ضرورت دادرسی عادلانه
غلام‌رسول سارانی به دلیل جایگاه ارشد در فراجا تحت رصد دقیق نهادهای بین‌المللی قرار دارد. فرماندهی انتظامی ایران به دلیل اقدامات سرکوبگرانه مشمول تحریم‌های گسترده ایالات متحده و اروپا است. سارانی به عنوان یکی از مهره‌های عملیاتی این ساختار در فهرست ناقضان حقوق بشر است.
تحریم‌های موجود شامل مسدود شدن تمامی دارایی‌های احتمالی وی در حوزه‌های قضایی بین‌المللی است. همچنین ممنوعیت ورود به کشورهای عضو اتحادیه اروپا و کانادا برای وی اعمال شده است. نام سارانی در پرونده‌های مستندسازی شده برای دادرسی‌های آتی در مراجع جهانی ثبت می‌باشد.
اقدامات وی در صدور فرامین شلیک مستقیم مصداق نقض جدی کنوانسیون‌های بین‌المللی حقوق انسانی است. او مسوولیت دارد در برابر میز عدالت درباره کشتار شهروندان بی‌دفاع پاسخگوی اعمال خود باشد. ثبت نام غلام‌رسول سارانی در این گزارش‌ها گامی برای پایان دادن به مصونیت ناقضان حقوق بشر است.
مقام نظامی وی هیچ مصونیتی در برابر پیگردهای کیفری بین‌المللی برای او ایجاد نخواهد کرد. او باید روزی در برابر پیشگاه عدالت پاسخگوی خون‌های ریخته شده در این دیار باشد. غلام‌رسول سارانی به عنوان یک مقام ارشد همواره تحت نظارت فعالان حقوق بشر باقی می‌ماند. تداوم مستندسازی اقدامات وی برای رسیدن به روز دادرسی یک ضرورت اخلاقی است.
منابع
- ایران آزادی: جدول اسامی تدقیق‌شده شهیدان قیام ۱۴۰۴
- ویکی‌پدیا فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران
