فرمانده سرکوب در شمال غرب و مجری خشونت در قیام ۱۴۰۴
سرتیپ دوم پاسدار رحیم جهانبخش، فرمانده انتظامی استان آذربایجان غربی، یکی از فرماندهان ارشد فراجا است که در جریان اعتراضات سراسری دی ماه ۱۴۰۴، مسئولیت نهایی مدیریت میدانی و سرکوب معترضان در استان آذربایجان غربی را بر عهده داشت.
او با تبدیل کردن خیابانهای شهرهای این استان به پادگانهای نظامی، دستور برخورد خشن و استفاده از تسلیحات مرگبار علیه معترضان را صادر کرد. به دلیل نقش مستقیم او در نقض سیستماتیک حقوق بشر و آمریت در بازداشتهای فلهای، دولت استرالیا در تاریخ ۱۳ بهمن ۱۴۰۴ او را در لیست تحریمهای حقوقبشری خود قرار داد.
در ادامه، ابعاد نقش وی، سوابق مدیریتی و اسامی بخشی از قربانیان این دوره بررسی میشود:
بیشتر بخوانید
نقش علی فضلی در سرکوب جوانان در قیام ۱۴۰۴
سوابق سرکوب رحیم جهانبخش
سوابق رحیم جهانبخش نشاندهنده اعتماد ردههای بالای امنیتی به او برای مدیریت مناطق حساس و استراتژیک است:
رئیس پلیس امنیت عمومی استان آذربایجان غربی: از ۱۳۹۱ تا شهریور ۱۳۹۵ (بنای ساختار شناسایی فعالان مدنی استان).
فرمانده انتظامی جزیره کیش: از شهریور ۱۳۹۵ تا آذر ۱۳۹۷.
فرمانده انتظامی استان زنجان: از آذر ۱۳۹۷ تا ۱۰ خرداد ۱۴۰۱ (مسئول مهار اعتراضات در این استان).
فرمانده انتظامی استان آذربایجان غربی: از ۷ اردیبهشت ۱۴۰۱ تا کنون (دوران اوج سرکوبها در شمال غرب).
فرماندهی مستقیم سرکوب در کانونهای بحران دی ۱۴۰۴
رحیم جهانبخش در دی ۱۴۰۴، استراتژی «سرکوب پیشدستانه» را در آذربایجان غربی به اجرا گذاشت. تحت آمریت او، شهرهایی مانند مهاباد، بوکان و ارومیه تحت کنترل شدید امنیتی قرار گرفتند. گزارشهای حقوقبشری حاکی از شلیک مستقیم نیروهای تحت امر او به سوی شهروندان است. تمامی کشتهشدگان این اعتراضات در حوزه این استان، نتیجه مستقیم دستورات عملیاتی صادره از ستاد فرماندهی تحت نظارت وی هستند.
تحریمهای بینالمللی
تحریم استرالیا (بهمن ۱۴۰۴): به دلیل مسئولیت در سرکوب خشونتبار مردم و نقض حق آزادی تجمعات در جریان وقایع دی ماه.
تحریم بریتانیا (آبان ۱۴۰۱): به دلیل استفاده از خشونت مفرط پلیس علیه تظاهرکنندگان در استان آذربایجان غربی.
قربانیان و جانباختگان (اهالی استان آذربایجان غربی)
کارنامه رحیم جهانبخش در دی ۱۴۰۴ با خون شهروندان این استان گره خورده است. اسامی زیر بخشی از افرادی هستند که در جریان وقایع خونین دی ماه جان خود را از دست دادهاند:
زهرا مرادی (اهل بوکان) – جانباخته در ۱۸ دی ۱۴۰۴
گلاله محمودیآذر (اهل مهاباد) – جانباخته در ۱۸ دی ۱۴۰۴
سیاوش شیرزاد (اهل بوکان) – جانباخته در ۱۸ دی ۱۴۰۴
دیار پورچهریق (اهل سلماس) – جانباخته در ۱۸ دی ۱۴۰۴
دیار عبداللهی (اهل سلماس) – جانباخته در ۱۹ دی ۱۴۰۴
سارا (زهرا) حسینزاده (اهل ارومیه) – جانباخته در دی ۱۴۰۴
شهریار محمدی (اهل بوکان) – جانباخته در دی ۱۴۰۴
بسیاری از خانوادهها در ارومیه، مهاباد و بوکان برای تحویل پیکر عزیزان خود تحت فشارهای سنگین امنیتی قرار گرفته و مجبور به پرداخت مبالغ هنگفتی (موسوم به پول تیر) شدهاند.
بازداشتهای گسترده و خفقان اطلاعاتی
تحت نظارت رحیم جهانبخش، موج بزرگی از بازداشتهای خودسرانه به راه افتاد. او با هماهنگی پلیس فتا، صدها شهروند را به دلیل فعالیت در فضای مجازی بازداشت و به بازداشتگاههای تحت امر خود منتقل کرد. همچنین، او به عنوان عضو کلیدی شورای تأمین استان، در قطع دسترسی شهروندان به اینترنت و ایجاد محاصره خبری در شهرهای جنوب استان آذربایجان غربی نقش محوری ایفا کرد.
رحیم جهانبخش با تبدیل کردن نیروی انتظامی به یک «ماشین ضارب»، مسئولیت مستقیم جنایات رخ داده و کشته شدن شهروندان آذربایجان غربی در دی ماه ۱۴۰۴ را بر عهده دارد. تحریمهای بینالمللی علیه وی سندی بر نقض سیستماتیک حقوق بشر توسط اوست و وی به عنوان یکی از متهمان اصلی پروندههای جنایت علیه بشریت در شمال غرب ایران شناخته میشود.
خلاصه اتهامات حقوق بشری رحیم جهانبخش در پرونده دی ۱۴۰۴:
منصب: فرمانده انتظامی استان آذربایجان غربی.
حوزه فعالیت: ارومیه، مهاباد، بوکان، پیرانشهر و سایر شهرهای استان.
اتهامات اصلی: آمریت در کشتار معترضان در دی ۱۴۰۴، صدور دستور شلیک مستقیم، مدیریت بازداشتهای گسترده و خودسرانه، شکنجه در بازداشتگاههای انتظامی، و محاصره نظامی و خبری شهرهای معترض.
