سرتیپ دوم پاسدار حیدر عباس‌زاده در مقام فرمانده انتظامی استان خوزستان، نقش اصلی را در سرکوب خشونت‌بار اعتراضات آبان ۱۳۹۸ و ناآرامی‌های زندان‌های این استان بر عهده داشته است. اقدامات او شامل استفاده از اسلحه گرم برای قتل معترضان و حمله به زندانیان معترض در زندان‌های سپیدار و شیبان اهواز است.
حیدر عباس‌زاده و مسئولیت سرکوب اعتراضات آبان ۱۳۹۸ خوزستان
حیدر عباس‌زاده به عنوان فرمانده انتظامی استان خوزستان، مسئولیت اصلی سرکوب معترضان در جریان اعتراضات آبان ماه ۱۳۹۸ را بر عهده داشته است. از این رو، او در برابر سرکوب شدید و خشونت‌بار آن‌ها که سبب جان باختن تعداد زیادی از معترضان شد، مسئول است. گزارش‌های منتشر شده نشان می‌دهد که شدت اعتراضات آبان ۹۸ در شهرهای استان خوزستان بالا بوده است. در نتیجه، سرکوب و خشونت اعمال شده از سوی مأموران انتظامی و امنیتی نیز بسیار بیشتر بود.
غلامرضا شریعتی استاندار خوزستان خود بالا بودن شدت اعتراضات در ۱۵ شهر این استان را تأیید کرده است. او در ۲۶ آبان، در حالی که اعتراضات هنوز در جریان بود، از بازداشت ۱۸۰ نفر از معترضان در خوزستان خبر داده بود. نقش مأموران نیروی انتظامی در سرکوب معترضان و برخورد با آن‌ها در جریان اعتراضات آبان ۹۸ غیرقابل انکار است. حیدر عباس‌زاده خود در مهر ماه ۱۳۹۹ بر نقش نیروهای انتظامی در سرکوب اعتراضات آبان ۹۸ تأکید کرده است. به گفته او: «در اغتشاشات سال ۹۸ تلاش‌های زیادی توسط نیروی انتظامی انجام شد. در ۲۴۰ نقطه خوزستان تجمع داشتیم و در ۳۸ نقطه این تجمعات توأم با تیراندازی بود که با تلاش و همکاری این شرایط مدیریت شد.»
شواهد منتشر شده توسط منابع مختلف نشان می‌دهد دستکم ۴۰ نفر از معترضان در جریان اعتراضات آبان ۹۸ در استان خوزستان با شلیک گلوله مستقیم مأموران انتظامی و امنیتی کشته شده‌اند. بیشترین این جان‌باختگان در ماهشهر مورد اصابت گلوله قرار گرفتند.
مشارکت مستقیم نیروی انتظامی تحت فرماندهی حیدر عباس‌زاده در کشتار ماهشهر
حیدر عباس‌زاده و نیروهای تحت امرش در جریان اعتراضات آبان ۱۳۹۸ با استفاده از اسلحه گرم، تعداد قابل توجهی از شهروندان معترض را در استان خوزستان هدف قرار داده و به قتل رساندند. محسن بیرانوند فرماندار شهرستان ماهشهر در ۱۱ آذر ماه، وقوع درگیری میان نیروهای امنیتی و انتظامی با معترضان در این شهرستان را تأیید کرده بود. خبرگزاری ایرنا نیز در ۲۸ آبان ماه، وقوع درگیری شدید بین نیروهای انتظامی و تعدادی از معترضان در شهرک چمران ماهشهر را تأیید کرد.
به روایت رسانه‌های داخلی ایران، پس از کشته شدن یک افسر نیروهای یگان ویژه نیروی انتظامی در ماهشهر، درگیری‌ها در این منطقه شدت گرفته و منجر به دخالت مأموران سپاه پاسداران می‌شود. صدا و سیما نیز در گزارشی با عنوان «تاملی بر پروژه کشته سازی و حوادث اخیر در رسانه‌های معاند»، که آذر ماه پخش شد، حضور مأموران نیروی انتظامی در درگیری‌ها را در ماهشهر و به ویژه در قتل عام نیزارها تأیید کرده است.
بر اساس گزارش‌های رسانه‌های مستقل، پس از ورود مأموران سپاه به درگیری به‌ویژه در منطقه شهرک طالقانی، معترضان برای فرار از دست نیروهای سپاه که مسلح بودند و اقدام به تیراندازی می‌کردند، به نیزارهای اطراف پناه می‌برند. نیروهای سپاه نیز در واکنش اقدام به گلوله‌باران نیزارها با مسلسل سنگین «دوشکا» کرده که در نتیجه آن بسیاری از معترضان پناه گرفته در نیزارها کشته می‌شوند. گزارش‌های تحقیقی تازه منتشر شده و شواهد آن‌ها نشان می‌دهد که مأموران یگان ویژه نیروی انتظامی در جریان کشتار نیزارها در ماهشهر مشارکت مستقیم داشته‌اند. آن‌ها علاوه بر حضور در صحنه، در همکاری با نیروهای سپاه پاسداران اقدام به تیراندازی به معترضان کرده‌اند.
درهمین زمینه
چهره جنایت؛ آشنایی با سوابق پاسدار حسن شاهوارپور و سرکوب ماهشهر
بازداشت‌های گسترده پس از اعتراضات آبان ۹۸
سرکوب و اذیت و آزار معترضان اعتراضات آبان ۹۸ توسط مأموران انتظامی در خوزستان، تنها به زمان در جریان بودن اعتراضات محدود نمانده و پس از آن نیز ادامه یافت. در هفته دوم آذر ماه همان سال، مأموران انتظامی خوزستان به فرماندهی حیدر عباس‌زاده، ۱۴۵ نفر از شهروندان این استان را به دلیل مشارکت در اعتراضات آبان بازداشت کردند. به ادعای حیدر عباس‌زاده، «این ۱۴۵ نفر از عاملان اصلی و لیدرهای اغتشاشات اخیر در خوزستان» بوده‌اند.
پس از آن در هفته پایانی آذر نیز خبر دستگیری ۱۳۶ نفر دیگر از معترضان اعلام شد که به گفته حیدر عباس‌زاده «عامل تیراندازی» و «دارنده اسلحه غیرمجاز» بودند. در دی ماه همان سال نیز مأموران پلیس فردی را به اتهام ارتباط با شبکه تلویزیونی ایران اینترنشنال بازداشت کردند. حیدر عباس‌زاده خود در این زمینه گفته بود: «در پی انتشار اخبار دروغین در رسانه‌های معاند با هدف سیاه نمایی وجه نظام و نیز دامن زدن به اغتشاشات اخیر در استان خوزستان، مأموران پلیس امنیت عمومی خوزستان با انجام اقدامات اطلاعاتی و تخصصی پلیسی موفق شدند یکی از عناصر مرتبط با شبکه وابسته به عربستان سعودی را شناسایی و دستگیر کنند.» بر اساس گزارش‌های منتشر شده، تعداد بازداشت شهروندان در استان خوزستان به اتهام مشارکت در اعتراضات آبان ماه تا ابتدای دی ۹۸ به دستکم ۱۵۰۰ نفر رسیده بوده است.
حمله به زندان‌ها و زندانیان معترض
حیدر عباس‌زاده به عنوان فرمانده انتظامی استان خوزستان، همچنین در نقض گسترده و جدی حقوق زندانیان در زندان‌های سپیدار و شیبان در این استان، در جریان وقوع اعتراضات در این دو زندان در فروردین ماه ۱۳۹۹، نقش اصلی را بر عهده داشته است. او خود در مهر ماه همین سال در مورد نقش پلیس در سرکوب این اعتراضات گفت: «در اغتشاشات دو زندان سپیدار و شیبان که از زندان‌های سخت کشور هستند، کنترل داخل زندان بر عهده نیروی انتظامی بود و بیرون از محوطه توسط بسیج و سپاه مدیریت شد.»
بر اساس گزارش‌های منابع مستقل و سازمان‌های حقوق بشری، در فروردین ماه ۱۳۹۹ و به دنبال شیوع ویروس کرونا و عدم توجه مسئولان زندان‌ها به وضعیت بهداشتی، اعتراضاتی توسط زندانیان در زندان‌های مختلف به وقوع پیوست. در ۱۱ و ۱۲ فروردین، زندانیان دو زندان سپیدار و شیبان اهواز نیز در اعتراض به عدم توجه مسئولان به وضعیت بهداشتی و خودداری از اعطای مرخصی به زندانیان، دست به اعتراض زدند. این اعتراضات با دخالت مأموران انتظامی و امنیتی سرکوب شد.
گزارش‌ها نشان می‌دهند دستکم پنج زندانی در جریان سرکوب اعتراضات توسط مأموران نیروی انتظامی در داخل زندان شیبان کشته شده‌اند. در زندان سپیدار نیز در نتیجه خشونت مأموران پلیس سه زندانی جان خود را از دست می‌دهند. نام جان باختگان اعتراضات در این دو زندان از سوی منابع حقوق بشری محمد تامولی طرفی، رضا خراسانی، محمد سلامات و شاهین زهیری عنوان شده است. حیدر عباس‌زاده خود در فروردین ماه ۹۹ وقوع اعتراض توسط زندانیان در دو زندان شیبان و سپیدار اهواز را تأیید کرده بود؛ او در عین حال ادعا کرده بود که هیچ یک از زندانیان در جریان حمله مأموران انتظامی به زندان مجروح نشده و آسیب ندیده‌اند.
برخورد با خانواده زندانیان و نقض حقوق پوشش
نیروهای انتظامی علاوه بر زندانیان در داخل زندان، خانواده‌های آنان را نیز که به دلیل نگرانی از اوضاع در مقابل دو زندان تجمع کرده بودند، مورد حمله قرار دادند. بر اساس گزارش‌ها، مأموران انتظامی به خانواده زندانیان زندان سپیدار در جاده اهواز – شوشتر حمله کرده و آن‌ها را مورد ضرب و شتم قرار دادند که در نتیجه آن دستکم سه نفر از تجمع کنندگان مجروح می‌شوند.
حیدر عباس‌زاده در مقام فرمانده انتظامی استان خوزستان در آزار و اذیت زنان و سرکوب حقوق آن‌ها از جمله حق پوشش از طریق برخورد با مخالفان حجاب اجباری مشارکت داشته است. او خود در مهر ماه ۱۳۹۸ از برخورد پلیس با آنچه که پنج هزار فقره «کشف حجاب» خوانده شد، خبر داده بود. به گفته حیدر عباس‌زاده، پلیس از ابتدای سال ۹۸ تا مهر ماه در استان خوزستان با استفاده از سامانه‌ای، شماره خودروی افرادی که اقدام به برداشتن حجاب می‌کردند را ثبت و با آن‌ها برخورد کرده است.
تحریم‌های حقوق بشری علیه حیدر عباس‌زاده
نقش محوری حیدر عباس‌زاده در کشتار معترضان آبان ۱۳۹۸، منجر به قرار گرفتن نام او در لیست تحریم‌های حقوق بشری آمریکا شده است. او از آبان ۱۳۹۹ در این لیست قرار گرفته است. در بیانیه وزارت خارجه آمریکا درباره تحریم حیدر عباس‌زاده به نقش ویژه او در فرماندهی نیروهای پلیس در کشتار معترضان اعتراضات آبان ماه ۱۳۹۸ در خوزستان به صراحت اشاره شده است.
سوابق سرکوب و قرباینان جنایات حیدر عباس‌زاده عبارت است از:
۱۳۸۹ – ۱۳۹۱: فرمانده انتظامی استان ایلام
۱۳۹۱ – شهریور ۱۳۹۶: فرمانده انتظامی استان بوشهر
شهریور ۱۳۹۶ – شهریور ۱۳۹۹: فرمانده انتظامی خوزستان
از ۵ آبان ۱۴۰۰ مشاور استاندار بوشهر در امور انتظامی و امنیتی
برخی از قربانیان فردی و گروهی جنایات، سرکوب و نقض حقوق بشر حیدر عباس‌زاده عبارتند از:
محمد تامولی طرفی
رضا خراسانی
محمد سلامات
شاهین زهیری
و معترضان اعتراضات آبان ماه ۱۳۹۸ می‌باشند.
منابع:
عدالت برای ایران
دادگستر
