فرمانده یگان ویژه استان خراسان جنوبی در جریان اعتراضات ۱۴۰۴
استان خراسان جنوبی و به ویژه شهر بیرجند، در جریان اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴، به دلیل موقعیت استراتژیک در شرق ایران و نزدیکی به مرزها، شاهد استقرار سنگین نیروهای شبه‌نظامی و یگان‌های واکنش سریع بود.
سرهنگ پاسدار حسن خضری، که از فروردین ۱۴۰۲ تا اواخر بهمن ۱۴۰۴ سکان فرماندهی یگان ویژه پاسداران این استان را بر عهده داشت، عالی‌ترین مقام عملیاتی میدانی در جریان سرکوب‌های خونین دی‌ماه محسوب می‌شود. او مسئولیت مستقیم هدایت واحدهای ضارب، صدور فرامین شلیک برای پراکنده کردن تجمعات و مدیریت بازداشت‌های خشن در خیابان‌های اصلی بیرجند را بر عهده داشته است.
یگان تحت امر او با بهره‌گیری از تاکتیک‌های ارعاب و استفاده گسترده از سلاح‌های نیمه‌سنگین و ساچمه‌زن، نقش محوری در نقض حق حیات و سلامت شهروندان ایفا کرده است.
بیشتر بخوانید
سوابق پیشین و استراتژی مهار در شرق
سرهنگ پاسدار حسن خضری پیش از رسیدن به فرماندهی خراسان جنوبی، در سطوح مختلف فرماندهی یگان‌های ویژه در استان‌های شرقی و مرکزی فعالیت داشته است. او که به عنوان یکی از افسران متخصص در «کنترل اجتماعات شهری با ریسک بالا» شناخته می‌شود، با هدف پیشگیری از سرایت اعتراضات سیستان و بلوچستان به خراسان جنوبی در این سمت ابقا شده بود. خضری با تکیه بر دانش لجستیکی خود، پیش از آغاز موج اصلی اعتراضات در دی ۱۴۰۴، طرح «سد‌بندی شهری» را در بیرجند اجرا کرد. او با تجهیز یگان تحت امر خود به خودروهای زرهی جدید و واحدهای موتورسوار ضربتی، آمادگی این ارگان را برای برخورد خشن با هرگونه مطالبه‌گری مدنی به حداکثر رساند.
آمریت در سرکوب متمرکز در بیرجند و قائنات
در روزهای اوج اعتراضات دی ۱۴۰۴، شهر بیرجند به صحنه نمایش قدرت نیروهای تحت امر حسن خضری تبدیل شد. او با استقرار در مرکز فرماندهی و کنترل (مقر یگان ویژه)، دستور مستقیم شلیک گاز اشک‌آور به سمت پنجره خانه‌ها و استفاده از گلوله‌های ساچمه‌ای از فاصله نزدیک را صادر کرد. آمریت او در محاصره میدان‌های اصلی شهر و انسداد مسیرهای منتهی به مراکز درمانی برای معترضان زخمی، منجر به وخامت وضعیت جسمانی بسیاری از مجروحان شد. در شهرستان قائنات نیز، واحدهای اعزامی تحت نظر او با برخورد تهاجمی در محیط‌های دانشگاهی و کارگری، مسئولیت حقوقی تمامی آسیب‌های وارده به شهروندان را متوجه شخص او کردند.
مدیریت واحدهای ضارب و تاکتیک رعب
تحت فرماندهی مستقیم حسن خضری، استراتژی «دستگیری‌های فله‌ای» با هدف ایجاد رعب در خانواده‌ها به اجرا درآمد. نیروهای نوپو و واحدهای تخصصی یگان ویژه تحت امر او، با استفاده از خودروهای بدون پلاک و پوشش‌های غیرمتعارف، در محلات بیرجند اقدام به ربایش معترضان کردند. خضری با نظارت بر بازداشتگاه‌های موقت یگان ویژه، مسئولیت مستقیم گزارش‌های مربوط به بدرفتاری و شکنجه بازداشت‌شدگان در ساعات اولیه دستگیری را بر عهده دارد. استفاده از سلاح‌های پینت‌بال با گلوله‌های فلزی و ساچمه‌های کالیبر بالا برای هدف قرار دادن چشمان معترضان، بخشی از کارنامه تاریک یگان تحت مدیریت او در این استان است.
مسئولیت حسن خضری در قبال جاویدنامان و قربانیان
اگرچه به دلیل خفقان شدید امنیتی در خراسان جنوبی، انتشار اسامی جان‌باختگان با تاخیر و تحت فشار شدید بر خانواده‌ها صورت می‌گیرد، اما سرهنگ پاسدار حسن خضری به عنوان آمر اصلی، مسئول مستقیم خون‌های ریخته شده در خیابان‌های بیرجند و طبس است. لیست قربانیان این سیاست‌های سرکوبگرانه، شامل جوانانی است که در سکوت خبری و تحت فشارهای امنیتی تشییع شدند. او مسئول حقوقی جان‌باختن شهروندانی است که بر اثر اصابت مستقیم پرتابه‌های گاز اشک‌آور به سر یا خونریزی ناشی از گلوله‌های ساچمه‌ای جان خود را از دست دادند. مستندات میدانی نشان می‌دهد که در جریان درگیری‌های محله «سجادشهر» و «میدان ابوذر» بیرجند، فرامین شلیک مستقیم توسط بی‌سیم‌های تحت کنترل او صادر شده است.
وضعیت حقوقی و تحریم‌های بین‌المللی
سرهنگ پاسدار حسن خضری به دلیل منصب ارشد فرماندهی در یگان ویژه و نقش کلیدی در سرکوب سیستماتیک شرق کشور، همواره در لیست رصد نهادهای بین‌المللی حقوق بشر قرار داشته است:
تحریم ارگان تحت امر: یگان‌های ویژه فراجا که خضری فرماندهی شاخه خراسان جنوبی آن را تا بهمن ۱۴۰۴ بر عهده داشت، تحت تحریم‌های جامع وزارت خزانه‌داری آمریکا قرار دارند. مشارکت او در این ساختار سرکوبگر، او را به مهره‌ای کلیدی در ماشین کشتار تبدیل کرده است.
مسئولیت در قبال جنایت علیه بشریت: با توجه به ابعاد گسترده سرکوب در دی ۱۴۰۴، حسن خضری به عنوان یکی از آمران اصلی نقض حق زندگی و آزادی شهروندان، در لیست‌های حقوقی برای پیگیری در دادگاه‌های بین‌المللی و تحریم‌های انفرادی جدید بریتانیا و اتحادیه اروپا قرار دارد. جابه‌جایی او از منصب فرماندهی در اواخر بهمن ۱۴۰۴ (پس از اتمام عملیات سرکوب)، نافی مسئولیت کیفری او در قبال جنایات انجام شده در دی‌ماه نیست.
