فرماندهی عملیات‌های میدانی و مدیریت بحران اعتراضات دی ۱۴۰۴ بابل مازندران
مهرداد بابایی در مقام فرمانده ارشد سپاه در بابل، مسئولیت مستقیم نظارت بر عملکرد نیروهای تحت امر را بر عهده داشته است. در دوران تصدی وی، دست‌کم ۱۵ نفر در این حوزه استحفاظی در جریان وقایع اعتراضات دی ۱۴۰۴ جان باخته‌اند.
آمریت مهرداد بابایی در هدایت نیروهای نظامی و شبه‌نظامی طی وقایع دی ۱۴۰۴
شهرستان بابل در جریان اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴ شاهد تجمعات گسترده‌ای بود که به تقابل‌های امنیتی در مراکز دانشگاهی و تجاری منجر شد. سرهنگ پاسدار مهرداد بابایی به عنوان فرمانده سپاه ناحیه بابل، مسئولیت نهایی هماهنگی گردان‌های امنیتی و مدیریت میدانی نیروها را بر عهده داشت. در تاریخ مذکور، نیروهای تحت مدیریت این نهاد اقدام به استفاده از تجهیزات سخت کردند که منجر به جان‌باختن شماری از شهروندان شد.
بیشتر بخوانید
مسئولیت مسیب محمدجانی در نقض حقوق بشر مردم آستانه اشرفیه گیلان
مدیریت عملیاتی مناطقی مانند میدان حمزه‌کلا و خیابان شریعتی در آن زمان بر عهده مهرداد بابایی بوده است. طبق قانون، دستور به‌کارگیری نیروهای نظامی در سطح شهر با مصوبه شورای تأمین به ابلاغ می‌رسد که وی عضو کلیدی آن محسوب می‌شود. لذا مهرداد بابایی در قبال دستورات صادر شده و پیامدهای ناشی از عملکرد نیروهای زیرمجموعه خود، پاسخگوی نهایی محسوب می‌شود. وی بر تمامی مراحل استقرار نیروها در نقاط حساس نظارت مستقیم داشته است.
تعدد جان‌باختگان با الگوی مشابه در حوزه تحت فرماندهی مهرداد بابایی، نشان‌دهنده یک رویه سیستماتیک در مواجهه با تجمعات است. نهادهای حقوق بشری وی را یکی از عوامل اصلی در طراحی استراتژی مهار اعتراضات در میادین اصلی بابل می‌دانند. تمام ارقام ارائه‌شده در این گزارش سندی بر وقایع رخ داده تحت مدیریت مستقیم مهرداد بابایی است که در مراجع بین‌المللی قابل استناد است.
سوابق اجرایی و مناصب مدیریتی مهرداد بابایی
فرمانده سپاه و بسیج شهرستان بابل از ۱۱ مرداد ۱۴۰۱ تا کنون
فرمانده سپاه شهرستان جویبار و مسئول اجرای طرح‌های سخت‌گیرانه برای کنترل فضای اجتماعی از ۲۷ تیر ۱۳۹۷
فرمانده سپاه شهرستان تنکابن و مسئول مهار فعالیت‌های مدنی و نظارت بر فضای سیاسی از ۱۹ شهریور ۱۳۹۴
فرمانده ناحیه مقاومت بسیج شهرستان سوادکوه و مسئول تقویت ساختار اطلاعاتی منطقه از ۷ اسفند ۱۳۹۲
عضو موثر شورای تأمین بابل و مسئول سازماندهی نیروهای لباس‌شخصی جهت انسداد فضاهای مدنی و عمومی شهر
مسئولیت مهرداد بابایی در قبال جان‌باختگان و بازداشت‌شدگان بابل
تحت فرماندهی مهرداد بابایی، گزارش‌های متعددی از سلب حق حیات شهروندان در بابل بر اثر عملکرد نیروها ثبت شده است. لیست قربانیان شامل مهدی قدیمی، احمدرضا قادری، عرفان آزرده ۲۰ ساله، عرفان قلی‌پور و حسن سمکش ۴۸ ساله است. همچنین ابوالفضل علیپور، محمدامین حاجیان طبری و محمد ابراهیم داداشی در زمره وقایع تحت مدیریت وی قرار دارند.
مهرداد بابایی به عنوان فرمانده ارشد، مسئول احتمالی اتخاذ تصمیماتی است که منجر به استفاده از سلاح‌های ساچمه‌زن در معابر شد. این اقدامات منجر به جان‌باختن محمد هاشمی، ابوالفضل بابانژاد، بهرام عباسقلی‌زاده و ابراهیم مصطفی‌پور ۳۲ ساله شد. از منظر حقوق بین‌الملل، مهرداد بابایی به دلیل فرماندهی عملیات منجر به خشونت، واجد شرایط بررسی قضایی و پاسخگویی در پیشگاه عدالت است.
بازداشت‌های خشن و انتقال شهروندان به مراکز نامعلوم، نشان‌دهنده الگوی برخورد در حوزه تحت فرمان او در زمستان ۱۴۰۴ است. اسامی محمد مصطفی‌زاده ۲۵ ساله، ابوالفضل کرمی و شایلا ۱۳ ساله در اسناد مربوط به این دوره ثبت شده است. نام مهرداد بابایی به عنوان مسئول هماهنگی برای استقرار نیروهای اطلاعاتی در مراکز درمانی بابل جهت بازداشت مجروحان در گزارش‌ها باقی می‌ماند.
آمریت وی در استفاده از قوه قهریه در مناطق پرتراکم، وی را در زمره مسئولان اصلی نقض فاحش حقوق بشر در مازندران قرار می‌دهد. اسناد موجود گواهی بر عملکرد سرکوبگرانه این فرمانده نظامی در تاریخ معاصر شهرستان بابل است. تمام پیامدهای مرگبار ناشی از دستورات صادر شده، متوجه زنجیره فرماندهی تحت مدیریت مهرداد بابایی است.
وضعیت حقوقی مهرداد بابایی و ساختار سپاه پاسداران
سپاه پاسداران توسط کشورهایی نظیر بحرین و عربستان سعودی در اکتبر ۲۰۱۸ در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار گرفت. وزارت خزانه‌داری آمریکا در اکتبر ۲۰۱۷ و دولت این کشور در ۱۵ آوریل ۲۰۱۹ رسماً این نهاد را تروریستی اعلام کردند. کانادا در اکتبر ۲۰۱۹ و پارلمان اروپا در ۱۹ ژانویه ۲۰۲۳ به تروریستی بودن این سازمان رأی مثبت دادند که مهرداد بابایی عضوی از آن است.
اتحادیه اروپا نیز در ۹ بهمن ۱۴۰۴ به دنبال وقایع اعتراضات دی ۱۴۰۴، این نهاد را رسماً تروریستی اعلام کرد. مهرداد بابایی به عنوان فرمانده ارشد میدانی، بخشی از این ساختار محسوب می‌شود که تحت محدودیت‌های بین‌المللی قرار دارد. طبق قوانین جهانی، فرماندهان چنین نهادهایی در قبال اقدامات سرکوبگرانه مسئولیت فردی دارند و مهرداد بابایی در زنجیره فرماندهی سازمانی ناقض حقوق بشر است.
جایگاه عملیاتی وی در این بستر، پاسخگویی او را در قبال اقدامات نیروهای تحت امر تثبیت می‌کند. آرژانتین، سوئد، اوکراین و کوزوو نیز این ساختار را در فهرست‌های محدودکننده قرار داده‌اند. جایگاه مهرداد بابایی در سلسله‌مراتب این سازمان، وی را در معرض پیگردهای حقوقی بین‌المللی قرار می‌دهد. پرونده مهرداد بابایی به عنوان یک آمر عملیاتی در جریان وقایع دی ۱۴۰۴ جهت بررسی در مراجع محفوظ است.
منابع
- ایران آزادی: اسامی شهیدان قیام ۱۴۰۴
- ویکی پدیا تروریستی خواندن سپاه پاسداران
