فرماندهی عملیات‌های میدانی و مدیریت بحران اعتراضات دی ۱۴۰۴ خمین استان مرکزی
مهدی نباتی در مقام فرمانده ارشد سپاه در خمین، مسئولیت مستقیم نظارت بر عملکرد نیروهای تحت امر را بر عهده داشته است. در دوران تصدی وی، دست‌کم ۴ نفر در این حوزه استحفاظی در جریان وقایع اعتراضات دی ۱۴۰۴ جان باخته‌اند.
آمریت مهدی نباتی در هدایت نیروهای نظامی و شبه‌نظامی طی وقایع دی ۱۴۰۴
شهرستان خمین در جریان اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴ شاهد تجمعات گسترده‌ای بود که به تقابل‌های امنیتی در مناطق مختلف منجر شد. سرهنگ پاسدار مهدی نباتی به عنوان فرمانده سپاه ناحیه خمین، مسئولیت نهایی هماهنگی گردان‌های امنیتی و مدیریت میدانی نیروها را بر عهده داشت. در تاریخ مذکور، نیروهای تحت مدیریت این نهاد اقدام به استفاده از تجهیزات سخت کردند که منجر به جان‌باختن شماری از شهروندان شد.
بیشتر بخوانید
مسئولیت علی مهدی‌پور در نقض حقوق بشر مردم لنگرود استان گیلان
مدیریت عملیاتی مناطقی مانند میدان مدرس و بلوار قدس در آن زمان بر عهده مهدی نباتی بوده است. طبق قانون، دستور به‌کارگیری نیروهای نظامی در سطح شهر با مصوبه شورای تأمین به ابلاغ می‌رسد که وی عضو کلیدی آن محسوب می‌شود. لذا مهدی نباتی در قبال دستورات صادر شده و پیامدهای ناشی از عملکرد نیروهای زیرمجموعه خود، پاسخگوی نهایی محسوب می‌شود. وی بر تمامی مراحل استقرار نیروها در نقاط حساس نظارت مستقیم داشته است.
تعدد جان‌باختگان با الگوی مشابه در حوزه تحت فرماندهی مهدی نباتی، نشان‌دهنده یک رویه سیستماتیک در مواجهه با تجمعات است. نهادهای حقوق بشری وی را یکی از عوامل اصلی در طراحی استراتژی مهار اعتراضات در استان مرکزی می‌دانند. تمام ارقام ارائه‌شده در این گزارش سندی بر وقایع رخ داده تحت مدیریت مستقیم مهدی نباتی است که در مراجع بین‌المللی قابل استناد است.
سوابق اجرایی و مناصب مدیریتی مهدی نباتی
فرمانده سپاه ناحیه مقاومت بسیج خمین در جریان وقایع دی ۱۴۰۴
فرمانده ناحیه مقاومت بسیج دلیجان از سال ۱۳۹۷ تا ۱۳۹۹ و مسئول مهار اعتراضات مردمی در آبان ۱۳۹۸
جانشین فرمانده ناحیه مقاومت بسیج دلیجان و مسئول هماهنگی میان حوزه‌های مقاومت بسیج برای نظارت بر منتقدان
مجری ارشد طرح‌های امنیت محله‌محور جهت گسترش شبکه اطلاعاتی بسیج و شناسایی منتقدان پیش از وقوع هرگونه تجمع
مسئول سازماندهی یگان‌های ضربت و برگزاری رزمایش‌های تخصصی جهت آماده‌سازی نیروها برای سرکوب خشن اعتراضات شهری
مسئولیت مهدی نباتی در قبال جان‌باختگان و بازداشت‌شدگان خمین
تحت فرماندهی مهدی نباتی، گزارش‌های متعددی از سلب حق حیات شهروندان در خمین بر اثر عملکرد نیروها ثبت شده است. بر اساس مستندات موجود، اسامی شهروندانی که در حوزه استحفاظی تحت مدیریت وی جان باخته‌اند عبارتند از: ایمان بهداری، حسین قشقایی، احمد صالحی ۲۵ ساله و سجاد کمانکش.
مهدی نباتی به عنوان فرمانده ارشد، مسئول احتمالی اتخاذ تصمیماتی است که منجر به استفاده از سلاح‌های ساچمه‌زن در معابر شد. این اقدامات منجر به جان‌باختن تعدادی از فرزندان این دیار در دی ۱۴۰۴ شد که لکه ننگی بر کارنامه او است. از منظر حقوق بین‌الملل، مهدی نباتی به دلیل فرماندهی عملیاتی که منجر به این حجم از خشونت شده، واجد شرایط پاسخگویی است.
بازداشت‌های خشن و انتقال شهروندان به مراکز نامعلوم، نشان‌دهنده الگوی برخورد در حوزه تحت فرمان او در زمستان ۱۴۰۴ است. نام مهدی نباتی به عنوان مسئول هماهنگی برای استقرار نیروهای اطلاعاتی در مراکز درمانی جهت بازداشت مجروحان در گزارش‌ها ثبت شده است. این اقدام مانع از ارائه خدمات پزشکی به آسیب‌دیدگان اعتراضات شد که نقض فاحش حقوق بشر محسوب می‌شود. آمریت وی در استفاده از قوه قهریه، وی را در زمره مسئولان اصلی سرکوب قرار می‌دهد.
وضعیت حقوقی مهدی نباتی و ساختار سپاه پاسداران
سپاه پاسداران توسط کشورهایی نظیر بحرین و عربستان سعودی در اکتبر ۲۰۱۸ در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار گرفت. وزارت خزانه‌داری آمریکا در اکتبر ۲۰۱۷ و دولت این کشور در ۱۵ آوریل ۲۰۱۹ رسماً این نهاد را تروریستی اعلام کردند. کانادا در اکتبر ۲۰۱۹ و پارلمان اروپا در ۱۹ ژانویه ۲۰۲۳ به تروریستی بودن این سازمان رأی مثبت دادند که مهدی نباتی عضوی از آن است.
اتحادیه اروپا نیز در ۹ بهمن ۱۴۰۴ به دنبال وقایع اعتراضات دی ۱۴۰۴، این نهاد را رسماً تروریستی اعلام کرد. مهدی نباتی به عنوان فرمانده ارشد میدانی، بخشی از این ساختار محسوب می‌شود که تحت محدودیت‌های بین‌المللی قرار دارد. طبق قوانین جهانی، فرماندهان چنین نهادهایی در قبال اقدامات سرکوبگرانه مسئولیت فردی دارند و مهدی نباتی در زنجیره فرماندهی سازمانی ناقض حقوق بشر است.
جایگاه عملیاتی وی در این بستر، پاسخگویی او را در قبال اقدامات نیروهای تحت امر تثبیت می‌کند. آرژانتین، سوئد، اوکراین و کوزوو نیز این ساختار را در فهرست‌های محدودکننده قرار داده‌اند. جایگاه مهدی نباتی در سلسله‌مراتب این سازمان، وی را در معرض پیگردهای حقوقی بین‌المللی قرار می‌دهد. پرونده مهدی نباتی به عنوان یک آمر عملیاتی در جریان وقایع دی ۱۴۰۴ جهت بررسی در مراجع محفوظ است.
منابع
- ایران آزادی اسامی شهیدان قیام دی ۱۴۰۴
- ویکی پدیا تروریستی خواندن سپاه پاسداران
