فرماندهی عملیات‌های میدانی و مدیریت بحران اعتراضات دی ۱۴۰۴ چناران خراسان رضوی
محمود حامد در جایگاه فرمانده ارشد سپاه چناران، مسئولیت مستقیم نظارت بر عملکرد نیروهای تحت امر و حفظ امنیت منطقه را بر عهده داشته است. در دوران تصدی وی، دست‌کم ۵ نفر در این حوزه استحفاظی در جریان وقایع اعتراضات دی ۱۴۰۴ جان باخته‌اند.
آمریت محمود حامد در هدایت نیروهای نظامی و شبه‌نظامی طی وقایع دی ۱۴۰۴
شهرستان چناران در جریان اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴ شاهد تجمعات گسترده‌ای بود که به تقابل‌های امنیتی منجر شد. سرهنگ پاسدار محمود حامد به عنوان فرمانده ناحیه مقاومت بسیج چناران، مسئولیت نهایی هماهنگی گردان‌های امنیتی و مدیریت میدانی نیروهای بسیجی را بر عهده داشت. در تاریخ مذکور، نیروهای تحت مدیریت این نهاد اقدام به استفاده از تجهیزات سخت کردند که منجر به جان‌باختن شماری از شهروندان شد.
بیشتر بخوانید
مسئولیت اکبر میرنام در سرکوب مردم ایذه
مدیریت عملیاتی منطقه در آن زمان بر عهده محمود حامد بوده است. طبق قانون، دستور به‌کارگیری نیروهای نظامی در سطح شهر با مصوبه شورای تامین به ابلاغ می‌رسد که وی عضو کلیدی آن است. لذا محمود حامد در قبال دستورات صادر شده و پیامدهای ناشی از عملکرد نیروهای زیرمجموعه خود، پاسخگوی نهایی محسوب می‌شود. وی بر تمامی مراحل استقرار نیروها در نقاط حساس نظارت مستقیم داشته است.
تعدد جان‌باختگان با الگوی مشابه در حوزه تحت فرماندهی محمود حامد، نشان‌دهنده یک رویه سیستماتیک در مواجهه با تجمعات است. نهادهای حقوق بشری وی را یکی از عوامل اصلی در طراحی استراتژی مهار اعتراضات در میادین چناران می‌دانند. تمام ارقام ارائه‌شده در این گزارش سندی بر وقایع رخ داده تحت مدیریت مستقیم محمود حامد است که در مراجع بین‌المللی قابل استناد است.
سوابق اجرایی و مناصب مدیریتی محمود حامد
فرمانده ناحیه مقاومت بسیج چناران از آذر ۱۴۰۱
جانشین فرمانده سپاه ناحیه چناران در دوره‌های پیشین
فرمانده ناحیه مقاومت بسیج کلات و مسئول تثبیت فضای امنیتی
عضو موثر شورای تامین شهرستان چناران جهت اتخاذ تصمیمات امنیتی
مسئول ارشد تقویت گردان‌های بیت‌المقدس و فاتحین در استان خراسان رضوی
مسئولیت محمود حامد در قبال جان‌باختگان و بازداشت‌شدگان چناران
تحت فرماندهی محمود حامد، گزارش‌های متعددی از سلب حق حیات شهروندان در نقاط مختلف چناران بر اثر عملکرد نیروها ثبت شده است. لیست قربانیان شامل افرادی نظیر مهدی قربندوست ۱۸ ساله و روح‌الله ستاره مشتری ۲۶ ساله است. همچنین نام‌هایی چون مهدی ولیدوست در زمره جان‌باختگان قرار دارند که تحت مدیریت محمود حامد روی داده است.
محمود حامد به عنوان فرمانده ارشد، مسئول احتمالی اتخاذ تصمیماتی است که منجر به استفاده از سلاح‌های جنگی در معابر عمومی شد. این اقدامات منجر به جان‌باختن افرادی چون مرتضی جهانبخش و محمدرضا گوروحی در این حوزه استحفاظی شده است. از منظر حقوق بین‌الملل، محمود حامد به دلیل قصور در کنترل نیروها یا صدور دستورات واجد شرایط بررسی قضایی دقیق است.
بازداشت‌های خودسرانه شهروندان و یورش به منازل نشان‌دهنده الگوی برخورد در حوزه تحت فرمان اوست. وی مسئول حقوقی جراحات و تلفات انسانی است که در جریان درگیری‌های خیابانی چناران رقم خورد. نام محمود حامد در تاریخ اعتراضات ۱۴۰۴ به عنوان مسئول مستقیم نظارت بر عملیات‌های ضربتی و بازداشتگاه‌های غیررسمی چناران ثبت شده است.
وضعیت حقوقی محمود حامد و ساختار سپاه پاسداران
سپاه پاسداران توسط کشورهایی نظیر بحرین و عربستان سعودی در اکتبر ۲۰۱۸ در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار گرفت. وزارت خزانه‌داری آمریکا در اکتبر ۲۰۱۷ و دولت این کشور در ۱۵ آوریل ۲۰۱۹ رسماً این نهاد را تروریستی اعلام کردند. کانادا در اکتبر ۲۰۱۹ و نمایندگان پارلمان اروپا در ۱۹ ژانویه ۲۰۲۳ به تروریستی بودن این سازمان رای مثبت دادند که محمود حامد عضوی از آن است.
اتحادیه اروپا نیز در ۹ بهمن ۱۴۰۴ به دنبال وقایع اعتراضات دی ۱۴۰۴، این نهاد را رسماً تروریستی اعلام کرد. محمود حامد به عنوان فرمانده ارشد میدانی، بخشی از این ساختار محسوب می‌شود که تحت محدودیت‌های بین‌المللی قرار دارد. طبق قوانین جهانی، فرماندهان چنین نهادهایی در قبال اقدامات سرکوبگرانه مسئولیت فردی دارند و محمود حامد در زنجیره فرماندهی سازمانی قرار دارد که ناقض حقوق بشر است.
جایگاه عملیاتی وی در این بستر، پاسخگویی او را در قبال اقدامات نیروهای تحت امر تثبیت می‌کند. آرژانتین، سوئد، اوکراین و کوزوو نیز از جمله کشورهایی هستند که این ساختار را در فهرست‌های محدودکننده قرار داده‌اند. جایگاه محمود حامد در سلسله‌مراتب این سازمان، وی را در معرض پیگردهای حقوقی بین‌المللی قرار می‌دهد. پرونده محمود حامد به عنوان یک آمر عملیاتی در جریان وقایع دی ۱۴۰۴ جهت بررسی محفوظ است.
منابع
- ایران آزادی: جدول اسامی تدقیق‌شده شهیدان قیام ۱۴۰۴
- ویکی پدیا تروریستی خواندن سپاه پاسداران
