فرماندهی یگان ویژه استان مرکزی و نظارت بر عملکرد نیروهای تحت امر در اعتراضات دی ۱۴۰۴
محمد یعقوبی در مقام فرمانده یگان ویژه پاسداران استان مرکزی، مسئولیت مستقیم نظارت بر عملکرد نیروهای تحت امر و حفظ امنیت منطقه را بر عهده داشته است. در دوران تصدی وی، بر اساس گزارش‌های موجود، اقدامات متعددی در حوزه مدیریت بحران، برخورد با اعتراضات و تصویب طرح‌های مهار فیزیکی معترضان صورت گرفته است.
اقدامات محمد یعقوبی در هدایت فرآیندهای عملیاتی طی وقایع دی ۱۴۰۴ در اراک و ساوه
شهرهای استان مرکزی در جریان اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴ شاهد تجمعات گسترده‌ای بودند که به تقابل‌های امنیتی منجر شد. سرهنگ پاسدار محمد یعقوبی به عنوان ارشدترین مقام عملیاتی حاضر در میدان، مسئولیت هماهنگی ابزارهای نظارتی و هدایت نیروها را بر عهده داشت. در تاریخ مذکور، واحدهای تحت مدیریت این نهاد اقدام به استفاده از ابزارهای سخت کردند که به جان‌باختن شماری از شهروندان منجر شد.
بیشتر بخوانید
مسئولیت مهدی بغدادی در نقض حقوق بشر مردم کهگیلویه و بویراحمد
مدیریت عملیاتی یگان‌های واکنش سریع در آن زمان بر عهده محمد یعقوبی بوده است. طبق قانون، دستور به‌کارگیری نیروهای ویژه در سطح شهر با مصوبه شورای تأمین به ابلاغ می‌رسد که وی نقش کلیدی در اجرای آن داشته است. لذا محمد یعقوبی در قبال فرامین صادر شده و پیامدهای ناشی از عملکرد واحدهای زیرمجموعه خود، پاسخگوی نهایی محسوب می‌شود. وی بر تمامی مراحل استقرار نیروها در نقاط مبادی اعتراضات نظارت مستقیم داشته است.
تعدد جان‌باختگان با الگوی مشابه در حوزه تحت فرماندهی محمد یعقوبی، نشان‌دهنده یک رویه سیستماتیک در مواجهه با تجمعات است. نهادهای حقوق بشری وی را یکی از عوامل اصلی در طراحی استراتژی مهار فیزیکی اعتراضات در اراک و ساوه می‌دانند. تمام ارقام ارائه‌شده در این گزارش سندی بر وقایع رخ داده تحت مدیریت مستقیم محمد یعقوبی است که در مراجع بین‌المللی قابل استناد است.
سوابق اجرایی و مناصب مدیریتی محمد یعقوبی
فرمانده یگان ویژه پاسداران استان مرکزی و مسئول هدایت برخوردهای میدانی در جریان وقایع دی ۱۴۰۴
انتصاب در تاریخ ۱۶ آذر ۱۴۰۴ با هدف مهار تجمعات شهری در مناطق صنعتی استان مرکزی
سابقه فعالیت در رده‌های ارشد عملیاتی در بدنه یگان‌های ویژه فراجا در تهران بزرگ و البرز
مسئولیت به عنوان معاون عملیات در تیپ‌های واکنش سریع جهت کنترل ناآرامی‌های منطقه‌ای
بازسازی گردان‌های موتورسوار و تجهیز نیروها به تسلیحات ساچمه‌زن و پرتابگرها در آذر ۱۴۰۴
مسئولیت محمد یعقوبی در قبال جان‌باختگان نوجوان و جوان در استان مرکزی
تحت فرماندهی محمد یعقوبی، گزارش‌های متعددی از سلب حق حیات شهروندان بر اثر عملکرد نیروهای یگان ویژه ثبت شده است. بر اساس مستندات موجود، اسامی برخی از نوجوانانی که در حوزه تحت مدیریت وی جان باخته‌اند عبارتند از: امیرعباس امینی ۱۲ ساله، ایمان فرعی ۱۵ ساله، علی نوری ۱۷ ساله و امیرمهدی نعمتی‌نژاد ۱۷ ساله.
محمد یعقوبی به عنوان فرمانده ارشد، مسئول احتمالی اتخاذ تصمیماتی است که منجر به استفاده از سلاح‌های جنگی در معابر شد. این اقدامات منجر به جان‌باختن جوانانی چون آرمیا فضلی ۲۰ ساله، یاسر مجیدی ۲۱ ساله، حسین وثوق ۲۱ ساله، محمدحسین وثوقی ۲۲ ساله، احمد هاشمی ۲۲ ساله، پرستو جراحیان ۲۳ ساله، ابوالفضل حوضچی ۲۳ ساله، مهدی میرزایی ۲۳ ساله، احمد صالحی ۲۵ ساله، مهدی اکرمی قدیرلی ۲۵ ساله، مهرداد مشتاق ۲۷ ساله، احسان اکبری ۲۷ ساله و محمدرضا نجفی ISO ۲۷ ساله در دی ۱۴۰۴ شد. نام وی در کارنامه اداری این حوزه ثبت شده است.
از منظر حقوق بین‌الملل، محمد یعقوبی به دلیل فرماندهی عملیاتی که منجر به این حجم از خشونت شده، واجد شرایط پاسخگویی است. آمریت وی در استفاده از قوه قهریه، وی را در زمره مسئولان اصلی سرکوب قرار می‌دهد.
مستندات الگوی سیستماتیک نقض حق حیات در حوزه فرماندهی محمد یعقوبی
تعدد جان‌باختگان با الگوی مشابه در حوزه تحت فرماندهی محمد یعقوبی، نشان‌دهنده یک رویه سیستماتیک در مواجهه با معترضان است. بر اساس گزارش‌های ثبت شده، اسامی سایر شهروندانی که در حوزه تحت مدیریت وی در جریان وقایع دی ۱۴۰۴ جان باخته‌اند عبارتند از: جمیله شفیعی ۶۶ ساله، ایرج یوسفی ۴۸ ساله، رضا شریفی ۴۴ ساله، جابر صالحی ۴۴ ساله، میثم صابری کرهرودی ۴۱ ساله، سعید سلیمانی‌پور ۴۰ ساله و اردشیر زارعی ۴۰ ساله از آیین یارسان.
لیست قربانیان این سیاست‌ها شامل بشیر کریمی ۳۶ ساله، امید باقری ۳۴ ساله، احسان شاه‌محمدی ۳۳ ساله، محمد رنجبر ۳۲ ساله، سعید کلوندی ۳۲ ساله، حسین بدرخانی ۳۰ ساله، ستایش سوسن‌آبادی ۳۰ ساله، ایمان بهادری ۲۸ ساله، ابوذر شمس ۲۰ ساله و امیرحسین دولت‌آبادی ۱۹ ساله است. نام محمد یعقوبی به عنوان فرمانده ارشد این حوزه در گزارش‌های نهادهای مدنی ثبت شده است.
دیگر جاویدنامان این لیست شامل بابک جمالی، اسماعیل گنجگلی، آرمان حاجی‌یوسفی، احمد انجفی، فرزانه توکلی، سعید تقوایی، ابوالفضل بیک‌محمدی، شکوفه عبدی، سالار بهداری، امیررضا نوروزی، امیرحسین گودرزی، علی حق‌شناس، کریم عاشوری، مصطفی موحدی، سعید رهبرنژاد، سعید آرین، محمد موسوی‌زاده، محدثه کیایی، سجاد کمانکش، حسین قشقایی، محمدحسین اصغری، امیرعلی کاشی، محمدحسن بهادری، مهدی اصغری، مهرشاد شفایی، مهدی ذبیحی، محمدجواد امینی، محسن برجی، میرعلی برجی، بهرام حسن‌پور، رضا انصاری‌رامندی و حسن قادری هستند.
وضعیت تحریم‌های بین‌المللی و جایگاه حقوقی محمد یعقوبی و فرماندهان فراجا
محمد یعقوبی به دلیل منصب ارشد فرماندهی در فراجا و نقش مستقیم در هدایت نیروها، به عنوان یکی از مسئولان نقض جدی حقوق بشر در رصد نهادهای بین‌المللی قرار دارد. فرماندهی انتظامی فراجا به دلیل اقدامات سرکوبگرانه، تحت تحریم‌های گسترده بین‌المللی قرار دارد. ایالات متحده آمریکا این نهاد را در چارچوب قوانین تحریمی خود قرار داده و این ارگان رسماً تحت تحریم‌های خزانه‌داری آمریکا است.
اتحادیه اروپا و دولت کانادا نیز فراجا را در فهرست تحریم‌های خود قرار داده و محدودیت‌های اقتصادی و حقوقی سنگینی علیه آن اعمال کرده‌اند. فرماندهان ارشد این نیرو از جمله محمد یعقوبی به عنوان مهره‌های عملیاتی این ساختار، تحت تحریم‌های مستقیم قرار دارند. این تحریم‌ها شامل ممنوعیت ورود و تردد به این کشورها و مسدود شدن تمامی دارایی‌های آنان در حوزه قضایی تحریم‌کنندگان است.
نام محمد یعقوبی به دلیل آمریت در سرکوب سازمان‌یافته در اعتراضات ۱۴۰۴ در فهرست‌های بین‌المللی ناقضان حقوق بشر قرار گرفته است. نام محمد یعقوبی به عنوان مسئول مستقیم سرکوب در استان مرکزی در اسناد مستندسازی سرکوب ثبت شده است. او باید روزی در برابر پیشگاه عدالت پاسخگوی اقدامات صادر شده باشد. جایگاه عملیاتی وی در این بستر، مسئولیت فردی او را در قبال اقدامات نیروها تثبیت می‌کند. پرونده محمد یعقوبی برای رسیدگی در مراجع جهانی محفوظ است.
منابع
- ایران آزادی اسامی شهیدان قیام دی ۱۴۰۴
- ویکی‌پدیا فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران
