فرماندهی عملیات‌های میدانی و مدیریت بحران اعتراضات دی ۱۴۰۴ شهرستان قرچک استان تهران
محمد حیدری‌منش در منصب فرماندهی سپاه ناحیه قرچک، نقش محوری در هدایت نیروهای تحت امر و هماهنگی عملیات‌های مهار تجمعات در جریان اعتراضات دی ۱۴۰۴ داشته است. بر اساس گزارش‌های موجود، در دوران تصدی وی اقدامات متعددی در حوزه پایش امنیتی، بازداشت فعالان مدنی و تصویب طرح‌های مهار فیزیکی صورت گرفته است.
آمریت محمد حیدری‌منش در هدایت نیروهای نظامی و شبه‌نظامی طی وقایع دی ۱۴۰۴
مناطق مختلف شهرستان قرچک در جریان اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴ شاهد تجمعات گسترده‌ای بودند که به تقابل‌های امنیتی مکرر منجر شد. سرهنگ پاسدار محمد حیدری‌منش به عنوان عالی‌ترین مقام نظارتی سپاه در این شهرستان، مسئولیت نهایی هماهنگی پایگاه‌های مقاومت و مدیریت میدانی نیروها را بر عهده داشت. در تاریخ مذکور، واحدهای تحت مدیریت این نهاد اقدام به استفاده از تجهیزات سخت کردند که منجر به جان‌باختن شماری از شهروندان شد.
بیشتر بخوانید
مسئولیت سعید قره‌داغی در نقض حقوق بشر مردم شهرستان محمدشهر و ماهدشت استان البرز
مدیریت عملیاتی مناطقی که کانون تجمعات شهری در آن زمان بودند بر عهده عالی‌ترین مقام نظارتی سپاه در منطقه بوده است. طبق قانون، دستور به‌کارگیری نیروهای شبه‌نظامی در سطح شهر با مصوبه شورای تامین به ابلاغ می‌رسد که این مقام ارشد عضو کلیدی آن محسوب می‌شود. لذا وی در قبال دستورات صادر شده و پیامدهای ناشی از عملکرد نیروهای زیرمجموعه خود، پاسخگوی نهایی محسوب می‌شود. وی بر تمامی مراحل استقرار نیروها در نقاط حساس نظارت مستقیم داشته است.
تعدد جان‌باختگان با الگوی مشابه در حوزه تحت فرماندهی این مقام نظامی، نشان‌دهنده یک رویه سیستماتیک در مواجهه با تجمعات است. نهادهای حقوق بشری محمد حیدری‌منش را یکی از عوامل اصلی در طراحی استراتژی مهار اعتراضات در استان تهران می‌دانند. تمام ارقام ارائه‌شده در این گزارش سندی بر وقایع رخ داده تحت مدیریت مستقیم این مقام است که در مراجع بین‌المللی قابل استناد است. بر اساس گزارش‌های دریافتی، فرآیندهای ردیابی و شناسایی فعالان نیز تحت آمریت مستقیم وی در لایه‌های نظارتی سپاه ناحیه به اجرا درآمد.
سوابق اجرایی و مناصب مدیریتی محمد حیدری‌منش
فرمانده ناحیه مقاومت بسیج سپاه ۱۵ خرداد شهرستان قرچک از اسفند ۱۴۰۳ و هدایت‌کننده نیروهای تابعه در وقایع دی ۱۴۰۴
فرماندار شهرستان فیروزکوه در استان تهران از سال ۱۴۰۱ تا اسفند ۱۴۰۳ و رئیس شورای تامین این شهرستان
فرمانده ناحیه مقاومت بسیج سپاه شهرستان فیروزکوه از سال ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۱
جانشین فرمانده ناحیه مقاومت بسیج سپاه شهرستان فیروزکوه پیش از سال ۱۴۰۰
عضو حقوقی و کلیدی شورای تامین شهرستان قرچک جهت تصویب طرح‌های پایش و مدیریت بحران‌های اجتماعی
مسئولیت محمد حیدری‌منش در قبال جان‌باختگان قرچک
تحت فرماندهی محمد حیدری‌منش، گزارش‌های متعددی از سلب حق حیات شهروندان در شهرستان قرچک بر اثر عملکرد نیروها ثبت شده است. بر اساس مستندات موجود، اسامی برخی از شهروندانی که در حوزه تحت مدیریت وی جان باخته‌اند شامل حسن باهو ۴۹ ساله، رسول خسروی ۳۴ ساله، امیرعلی ذاکری ۱۸ ساله، داوود سعادت کرکشه ۳۲ ساله و سحر فرد ۳۷ ساله است. رسول فعله گری ۴۲ ساله، سیدمحمد موسوی ۳۵ ساله و حمید نیک ۳۹ ساله نیز در تاریخ ۱۸ دی در این منطقه جان باختند.
این اقدامات در جغرافیا و حوزه تحت نظارت محمد حیدری‌منش رخ داد و منجر به سلب حق حیات شهروندان شد. این فرآیند همچنین منجر به جان‌باختن غلامحسین اندیشی بیرانوند ۴۴ ساله، حسین بخشی ۲۶ ساله، محمد تاجیک ۴۱ ساله و سعید خمودی قضایانی ۴۴ ساله در تاریخ ۱۹ دی شد. لیلا شکری ۴۳ ساله، علا قشقایی ۱۵ ساله و مهدی نجفی ۲۲ ساله نیز در همین تاریخ جان خود را از دست دادند. سیاوش اسماعیلی ۲۲ ساله، علی بلال ۲۱ ساله، امیرعلی پهلوان‌زاده ۲۰ ساله، امیر قربانی و علیرضا مروتی ۲۱ ساله نیز در دی ۱۴۰۴ جان باختند.
شواهد و گزارش‌های میدانی حاکی از آن است که هم‌زمان با این وقایع، برخوردهای خشن و بازداشت‌های خودسرانه احتمالی در سطح شهرستان قرچک به وقوع پیوسته است. نام فرمانده ارشد برای استقرار نیروهای اطلاعاتی در مراکز درمانی جهت نظارت بر مجروحان در گزارش‌ها ثبت شده است. این اقدام مانع از ارائه خدمات پزشکی به آسیب‌دیدگان اعتراضات شد که نقض حقوق بشر محسوب می‌شود. گزارش‌های مدافعان حقوق بشر حاکی از اعمال محدودیت‌های ثانویه و رویه‌هایی است که به عنوان نقض حقوق بشر و فشار احتمالی بر وابستگان قربانیان جهت محدود کردن اطلاع‌رسانی ارزیابی می‌شوند؛ اقداماتی که بر اساس اصل مسئولیت فرماندهی، پاسخگویی نهایی آن‌ها متوجه ساختار تحت امر وی است.
وضعیت حقوقی محمد حیدری‌منش و ساختار سپاه پاسداران
سپاه پاسداران توسط استرالیا، بحرین، کانادا، اکوادور، پاراگوئه، عربستان سعودی و سوئد در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار دارد. آرژانتین، کوزوو، جمهوری دومینیکن، هندوراس، ایالات متحده آمریکا، اتحادیه اروپا و اوکراین نیز این نهاد را تروریستی اعلام کرده‌اند. اولین کشورها در این زمینه بحرین و عربستان سعودی در اکتبر ۲۰۱۸ بودند. وزارت خزانه‌داری آمریکا در اکتبر ۲۰۱۷ سپاه را در فهرست گروه‌های تروریستی خود قرار داد. دولت آمریکا در ۱۵ آوریل ۲۰۱۹ رسما نام این نهاد را وارد لیست سازمان‌های تروریستی کرد. کانادا در اکتبر ۲۰۱۹ پس از رای پارلمان، سپاه را به فهرست گروه‌های تروریستی خود وارد نمود.
در ۱۹ ژانویه ۲۰۲۳ نمایندگان پارلمان اروپا به تروریستی بودن این نهاد رای مثبت دادند. اتحادیه اروپا در ۹ بهمن ۱۴۰۴ به دنبال وقایع اعتراضات دی ۱۴۰۴، سپاه را رسما تروریستی اعلام کرد. این فرمانده ارشد میدانی، بخشی جدایی‌ناپذیر از این ساختار تروریستی محسوب می‌شود. طبق قوانین بین‌المللی، فرماندهان چنین نهادهایی مشمول پیگردهای کیفری و حقوقی هستند. وی در زنجیره فرماندهی سازمانی قرار دارد که ناقض فاحش حقوق بشر شناخته می‌شود. جایگاه عملیاتی وی در این بستر، مسئولیت فردی او را در قبال اقدامات سرکوبگرانه تثبیت می‌کند.
هیچ مقام نظامی در این سازمان تروریستی از حسابرسی بین‌المللی مصون نخواهد بود. پرونده محمد حیدری‌منش به عنوان یک آمر عملیاتی برای رسیدگی در مراجع جهانی محفوظ است. بر اساس اصول مسئولیت فرماندهی، قصور در جلوگیری از رفتار خشونت‌آمیز زیرمجموعه، مبنای حقوقی تعقیب قضایی محمد حیدری‌منش است. شواهد جمع‌آوری‌شده توسط مدافعان حقوق بشر نشان می‌دهد که الگوهای برخورد در قرچک با رویه‌های کشوری هماهنگ بوده است. این امر نشان‌دهنده نقش محمد حیدری‌منش در زنجیره کلان تصمیم‌گیری‌های امنیتی در سطح استان است.
منابع
- ویکی پدیا تروریستی خواندن سپاه پاسداران
- ایران آزادی اسامی شهیدان قیام دی ۱۴۰۴
- ایتا خبرگزاری بسیج قرچک
