فرماندهی عملیات‌های میدانی و مدیریت بحران اعتراضات دی ۱۴۰۴ قشم هرمزگان
محمد حکمیان در مقام فرمانده ارشد سپاه قشم، مسئولیت مستقیم نظارت بر عملکرد نیروهای تحت امر و حفظ امنیت منطقه را بر عهده داشته است. در دوران تصدی وی، دست‌کم ۱۳ نفر در این حوزه استحفاظی در جریان وقایع اعتراضات دی ۱۴۰۴ جان باخته‌اند.
آمریت محمد حکمیان در هدایت نیروهای نظامی و شبه‌نظامی طی وقایع دی ۱۴۰۴
جزیره قشم در جریان اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴ شاهد تجمعات گسترده‌ای بود که به تقابل‌های امنیتی منجر شد. سرهنگ پاسدار محمد حکمیان به عنوان فرمانده ناحیه مقاومت بسیج سپاه قشم، مسئولیت نهایی هماهنگی گردان‌های امنیتی و مدیریت میدانی نیروهای بسیجی را بر عهده داشت. در تاریخ مذکور، نیروهای تحت مدیریت این نهاد اقدام به استفاده از تجهیزات سخت کردند که منجر به جان‌باختن شماری از شهروندان شد.
بیشتر بخوانید
مدیریت عملیاتی منطقه در آن زمان بر عهده محمد حکمیان بوده است. طبق قانون، دستور به‌کارگیری نیروهای نظامی در سطح شهر با مصوبه شورای تامین به ابلاغ می‌رسد که وی عضو کلیدی آن است. لذا محمد حکمیان در قبال دستورات صادر شده و پیامدهای ناشی از عملکرد نیروهای زیرمجموعه خود، پاسخگوی نهایی محسوب می‌شود. وی بر تمامی مراحل استقرار نیروها در نقاط حساس نظارت مستقیم داشته است.
تعدد جان‌باختگان با الگوی مشابه در حوزه تحت فرماندهی محمد حکمیان، نشان‌دهنده یک رویه سیستماتیک در مواجهه با تجمعات است. نهادهای حقوق بشری وی را یکی از عوامل اصلی در طراحی استراتژی مهار اعتراضات در بنادر و میادین قشم می‌دانند. تمام ارقام ارائه‌شده در این گزارش سندی بر وقایع رخ داده تحت مدیریت مستقیم محمد حکمیان است که در مراجع بین‌المللی قابل استناد است.
سوابق اجرایی و مناصب مدیریتی محمد حکمیان
فرمانده ناحیه مقاومت بسیج سپاه قشم از مهر ۱۴۰۳
مسئول سازمان بسیج ادارات و کارمندان استان هرمزگان
عضو موثر شورای تامین شهرستان قشم جهت اتخاذ تصمیمات امنیتی
مسئول ارشد هدایت گردان‌های بیت‌المقدس و کوثر در جزیره قشم
ناظر بر هسته‌های بسیج در دستگاه‌های دولتی و اداری استان هرمزگان
مسئولیت محمد حکمیان در قبال جان‌باختگان و بازداشت‌شدگان قشم
تحت فرماندهی محمد حکمیان، گزارش‌های متعددی از سلب حق حیات شهروندان در نقاط مختلف جزیره بر اثر عملکرد نیروها ثبت شده است. لیست قربانیان شامل کودک ۹ ساله‌ای به نام امیرعلی نوری‌زاده است که در جریان این وقایع جان خود را از دست داد. همچنین نام‌هایی چون محمود موسوی ۲۹ ساله و محمدرضا احمدپرست ۲۷ ساله در زمره جان‌باختگان قرار دارند که تحت مدیریت وی روی داده است.
محمد حکمیان به عنوان فرمانده ارشد، مسئول احتمالی اتخاذ تصمیماتی است که منجر به استفاده از سلاح‌های جنگی در معابر عمومی شد. این اقدامات منجر به جان‌باختن افرادی چون حسین محب‌پور ۲۶ ساله، آریا مرادی ۲۵ ساله و فیصل یوسفی ۲۵ ساله شده است. از منظر حقوق بین‌الملل، محمد حکمیان به دلیل قصور در کنترل نیروها واجد شرایط بررسی قضایی دقیق است.
بازداشت‌های خودسرانه شهروندانی چون عارف نظرپور ۲۳ ساله و سوگند امانی ۲۲ ساله نشان‌دهنده الگوی برخورد در حوزه تحت فرمان اوست. وی مسئول حقوقی جراحات و تلفات انسانی است که در جریان درگیری‌های خیابانی قشم و درگهان رقم خورد. نام محمد حکمیان در تاریخ اعتراضات ۱۴۰۴ به عنوان مسئول مستقیم نظارت بر عملیات‌های ضربتی و انتقال به بازداشتگاه‌های امنیتی ثبت شده است.
وضعیت حقوقی محمد حکمیان و ساختار سپاه پاسداران
سپاه پاسداران توسط کشورهایی نظیر بحرین و عربستان سعودی در اکتبر ۲۰۱۸ در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار گرفت. وزارت خزانه‌داری آمریکا در اکتبر ۲۰۱۷ و دولت این کشور در ۱۵ آوریل ۲۰۱۹ رسماً این نهاد را تروریستی اعلام کردند. کانادا در اکتبر ۲۰۱۹ و نمایندگان پارلمان اروپا در ۱۹ ژانویه ۲۰۲۳ به تروریستی بودن این سازمان رای مثبت دادند که محمد حکمیان عضوی از آن است.
اتحادیه اروپا نیز در ۹ بهمن ۱۴۰۴ به دنبال وقایع اعتراضات دی ۱۴۰۴، این نهاد را رسماً تروریستی اعلام کرد. محمد حکمیان به عنوان فرمانده ارشد میدانی، بخشی از این ساختار محسوب می‌شود که تحت محدودیت‌های بین‌المللی قرار دارد. طبق قوانین جهانی، فرماندهان چنین نهادهایی در قبال اقدامات سرکوبگرانه مسئولیت فردی دارند و محمد حکمیان در زنجیره فرماندهی سازمانی قرار دارد که ناقض حقوق بشر است.
جایگاه عملیاتی وی در این بستر، پاسخگویی او را در قبال اقدامات نیروهای تحت امر تثبیت می‌کند. آرژانتین، سوئد، اوکراین و کوزوو نیز از جمله کشورهایی هستند که این ساختار را در فهرست‌های محدودکننده قرار داده‌اند. جایگاه محمد حکمیان در سلسله‌مراتب این سازمان، وی را در معرض پیگردهای حقوقی بین‌المللی قرار می‌دهد. پرونده محمد حکمیان به عنوان یک آمر عملیاتی در جریان وقایع دی ۱۴۰۴ جهت بررسی محفوظ است.
منابع
- ایران آزادی: جدول اسامی تدقیق‌شده شهیدان قیام ۱۴۰۴
- ویکی پدیا تروریستی خواندن سپاه پاسداران
