فرماندهی عملیات‌های میدانی و مدیریت بحران اعتراضات دی ۱۴۰۴ شاهرود استان سمنان
محمدمهدی اسماعیلی در مقام فرمانده ارشد سپاه شاهرود، مسئولیت مستقیم نظارت بر عملکرد نیروهای تحت امر و حفظ امنیت منطقه را بر عهده داشته است. در دوران تصدی وی، دست‌کم ۳ نفر در این حوزه استحفاظی در جریان وقایع اعتراضات دی ۱۴۰۴ جان باخته‌اند.
آمریت محمدمهدی اسماعیلی در هدایت نیروهای نظامی و شبه‌نظامی طی وقایع دی ۱۴۰۴
شهرستان شاهرود در جریان اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴ شاهد تجمعات گسترده‌ای بود که به تقابل‌های امنیتی در کانون‌های شهری منجر شد. سرهنگ پاسدار محمدمهدی اسماعیلی به عنوان فرمانده سپاه ناحیه شاهرود، مسئولیت نهایی هماهنگی گردان‌های امنیتی و مدیریت میدانی نیروهای بسیجی را بر عهده داشت. در تاریخ مذکور، نیروهای تحت مدیریت این نهاد اقدام به استفاده از تجهیزات سخت کردند که منجر به جان‌باختن شماری از شهروندان شد.
بیشتر بخوانید
مدیریت عملیاتی مناطقی مانند خیابان ۲۲ بهمن و بلوار دانشگاه در آن زمان بر عهده محمدمهدی اسماعیلی بوده است. طبق قانون، دستور به‌کارگیری نیروهای نظامی در سطح شهر با مصوبه شورای تأمین به ابلاغ می‌رسد که وی عضو کلیدی آن محسوب می‌شود. لذا محمدمهدی اسماعیلی در قبال دستورات صادر شده و پیامدهای ناشی از عملکرد نیروهای زیرمجموعه خود، پاسخگوی نهایی محسوب می‌شود. وی بر تمامی مراحل استقرار نیروها در نقاط حساس نظارت مستقیم داشته است.
تعدد جان‌باختگان با الگوی مشابه در حوزه تحت فرماندهی محمدمهدی اسماعیلی، نشان‌دهنده یک رویه سیستماتیک در مواجهه با تجمعات است. نهادهای حقوق بشری وی را یکی از عوامل اصلی در طراحی استراتژی مهار اعتراضات در میادین اصلی شاهرود می‌دانند. تمام ارقام ارائه‌شده در این گزارش سندی بر وقایع رخ داده تحت مدیریت مستقیم محمدمهدی اسماعیلی است که در مراجع بین‌المللی قابل استناد است.
سوابق اجرایی و مناصب مدیریتی محمدمهدی اسماعیلی
فرمانده سپاه ناحیه مقاومت بسیج شاهرود
فرمانده سپاه ناحیه شهرستان میامی و مسئول مهار اعتراضات صنفی و نظارت بر جوامع محلی
جانشین فرماندهی سپاه ناحیه شاهرود و مسئول هماهنگی حوزه‌های مقاومت بسیج منطقه
مسئول عملیاتی در قرارگاه‌های استانی سپاه قائم آل محمد سمنان جهت اشراف بر هسته‌های اعتراضی
عضو موثر شورای تأمین شهرستان شاهرود جهت اتخاذ تصمیمات امنیتی و نظارت بر فضای مجازی
مسئولیت محمدمهدی اسماعیلی در قبال جان‌باختگان و بازداشت‌شدگان شاهرود
تحت فرماندهی محمدمهدی اسماعیلی، گزارش‌های متعددی از سلب حق حیات شهروندان در شاهرود بر اثر عملکرد نیروها ثبت شده است. لیست قربانیان شامل افرادی نظیر سعید گلسرخی ۳۱ ساله است که در جریان وقایع این شهر جان باخت. همچنین نام‌هایی چون صادق عظیمی و مهرداد ابراهیمی که هدف قرار گرفتند، در زمره وقایع تحت مدیریت وی قرار دارند. از منظر حقوق بین‌الملل، محمدمهدی اسماعیلی به دلیل فرماندهی عملیات منجر به خشونت، واجد شرایط بررسی قضایی است.
محمدمهدی اسماعیلی به عنوان فرمانده ارشد، مسئول احتمالی اتخاذ تصمیماتی است که منجر به استفاده از سلاح‌های ساچمه‌زن در معابر عمومی شد. این اقدامات منجر به جان‌باختن تعدادی از فرزندان شاهرود در این حوزه استحفاظی شده است. بازداشت‌های خشن و انتقال شهروندان به مراکز نامعلوم، نشان‌دهنده الگوی برخورد در حوزه تحت فرمان او در زمستان ۱۴۰۴ است. اسامی افرادی که در محلات پرجمعیت هدف اقدامات سخت قرار گرفته‌اند، در اسناد مربوط به این دوره ثبت شده است.
نام محمدمهدی اسماعیلی به عنوان مسئول مستقیم هماهنگی برای استقرار نیروهای اطلاعاتی در بیمارستان‌های شاهرود در گزارش‌های حقوق بشری باقی می‌ماند. این استقرار با هدف شناسایی مجروحان و جلوگیری از ارائه خدمات پزشکی به آسیب‌دیدگان انجام شده است. آمریت وی در استفاده از قوه قهریه، وی را در زمره مسئولان اصلی نقض فاحش حقوق بشر در شرق استان سمنان قرار می‌دهد. اسناد موجود گواهی بر عملکرد سرکوبگرانه این فرمانده نظامی در تاریخ معاصر است.
وضعیت حقوقی محمدمهدی اسماعیلی و ساختار سپاه پاسداران
سپاه پاسداران توسط کشورهایی نظیر بحرین و عربستان سعودی در اکتبر ۲۰۱۸ در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار گرفت. وزارت خزانه‌داری آمریکا در اکتبر ۲۰۱۷ و دولت این کشور در ۱۵ آوریل ۲۰۱۹ رسماً این نهاد را تروریستی اعلام کردند. کانادا در اکتبر ۲۰۱۹ و نمایندگان پارلمان اروپا در ۱۹ ژانویه ۲۰۲۳ به تروریستی بودن این سازمان رأی مثبت دادند که محمدمهدی اسماعیلی عضوی از آن است.
اتحادیه اروپا نیز در ۹ بهمن ۱۴۰۴ به دنبال وقایع اعتراضات دی ۱۴۰۴، این نهاد را رسماً تروریستی اعلام کرد. محمدمهدی اسماعیلی به عنوان فرمانده ارشد میدانی، بخشی از این ساختار محسوب می‌شود که تحت محدودیت‌های بین‌المللی قرار دارد. طبق قوانین جهانی، فرماندهان چنین نهادهایی در قبال اقدامات سرکوبگرانه مسئولیت فردی دارند و محمدمهدی اسماعیلی در زنجیره فرماندهی سازمانی قرار دارد که ناقض حقوق بشر است.
جایگاه عملیاتی وی در این بستر، پاسخگویی او را در قبال اقدامات نیروهای تحت امر تثبیت می‌کند. آرژانتین، سوئد، اوکراین و کوزوو نیز از جمله کشورهایی هستند که این ساختار را در فهرست‌های محدودکننده قرار داده‌اند. جایگاه محمدمهدی اسماعیلی در سلسله‌مراتب این سازمان، وی را در معرض پیگردهای حقوقی بین‌المللی قرار می‌دهد. پرونده محمدمهدی اسماعیلی به عنوان یک آمر عملیاتی در جریان وقایع دی ۱۴۰۴ جهت بررسی محفوظ است.
منابع
- ایران آزادی: جدول اسامی تدقیق‌شده شهیدان قیام ۱۴۰۴
- ویکی پدیا تروریستی خواندن سپاه پاسداران
