فرماندهی عملیات‌های میدانی و مدیریت بحران اعتراضات دی ۱۴۰۴ شهرستان اردبیل
علی حبیب‌زاده در منصب فرماندهی سپاه ناحیه اردبیل، نقش محوری در هدایت نیروهای تحت امر و هماهنگی عملیات‌های مهار تجمعات در جریان اعتراضات دی ۱۴۰۴ داشته است. بر اساس گزارش‌های موجود، در دوران تصدی حبیب‌زاده اقدامات متعددی در حوزه پایش امنیتی، بازداشت فعالان مدنی و تصویب طرح‌های مهار فیزیکی صورت گرفته است.
آمریت علی حبیب‌زاده در هدایت نیروهای نظامی و شبه‌نظامی طی وقایع دی ۱۴۰۴
مناطق مختلف شهرستان اردبیل در جریان اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴ شاهد تجمعات گسترده‌ای بودند که به تقابل‌های امنیتی مکرر منجر شد. سرهنگ پاسدار علی حبیب‌زاده به عنوان عالی‌ترین مقام نظارتی سپاه در این شهرستان، مسئولیت نهایی هماهنگی پایگاه‌های مقاومت و مدیریت میدانی نیروها را بر عهده داشت. در تاریخ مذکور، واحدهای تحت مدیریت این نهاد اقدام به استفاده از تجهیزات سخت کردند که منجر به جان‌باختن شماری از شهروندان شد.
بیشتر بخوانید
مدیریت عملیاتی مناطقی که کانون تجمعات شهری در آن زمان بودند بر عهده علی حبیب‌زاده بوده است. طبق قانون، دستور به‌کارگیری نیروهای شبه‌نظامی در سطح شهر با مصوبه شورای تامین به ابلاغ می‌رسد که حبیب‌زاده عضو کلیدی آن محسوب می‌شود. لذا حبیب‌زاده در قبال دستورات صادر شده و پیامدهای ناشی از عملکرد نیروهای زیرمجموعه خود، پاسخگوی نهایی محسوب می‌شود. وی بر تمامی مراحل استقرار نیروها در نقاط حساس نظارت مستقیم داشته است.
تعدد جان‌باختگان با الگوی مشابه در حوزه تحت فرماندهی علی حبیب‌زاده، نشان‌دهنده یک رویه سیستماتیک در مواجهه با تجمعات است. نهادهای حقوق بشری حبیب‌زاده را یکی از عوامل اصلی در طراحی استراتژی مهار اعتراضات در استان اردبیل می‌دانند. تمام ارقام ارائه‌شده در این گزارش سندی بر وقایع رخ داده تحت مدیریت مستقیم علی حبیب‌زاده است که در مراجع بین‌المللی قابل استناد است. بر اساس گزارش‌های دریافتی، فرآیندهای ردیابی و شناسایی فعالان نیز تحت آمریت مستقیم وی در لایه‌های نظارتی سپاه ناحیه به اجرا درآمد.
سوابق اجرایی و مناصب مدیریتی علی حبیب‌زاده
فرمانده ناحیه مقاومت بسیج سپاه شهرستان اردبیل و مقام ارشد نظارتی و هماهنگ‌کننده نیروهای تابعه در وقایع دی ۱۴۰۴
عضو حقوقی و کلیدی شورای تامین شهرستان اردبیل جهت تصویب طرح‌های پایش و مدیریت بحران‌های اجتماعی
مدیر کل پیشین حفظ آثار دفاع مقدس استان اردبیل
مسئولیت علی حبیب‌زاده در قبال جان‌باختگان اردبیل
تحت فرماندهی علی حبیب‌زاده، گزارش‌های متعددی از سلب حق حیات شهروندان در شهرستان اردبیل بر اثر عملکرد نیروها ثبت شده است. بر اساس مستندات موجود، اسامی برخی از شهروندانی که در حوزه تحت مدیریت حبیب‌زاده جان باخته‌اند شامل علی شیرمحمدی ۳۰ ساله و سجاد هوشمند ۳۲ ساله است. این حوادث در تاریخ ۱۹ دی و سایر روزهای دی ۱۴۰۴ رخ داد که مصادف با اوج تقابل‌های خیابانی در این حوزه استحفاظی بوده است.
علی حبیب‌زاده به عنوان فرمانده ارشد، مسئول احتمالی اتخاذ تصمیماتی است که منجر به استفاده از سلاح‌های مرگبار در معابر شد. این اقدامات همچنین منجر به جان‌باختن اشکان شهبازی ۲۰ ساله، امیرحسین شهبازی ۱۷ ساله و نیما نینوا ۱۶ ساله در دی ۱۴۰۴ شد. بر اساس گزارش‌ها، علیرضا جعفری، ابوالفضل جهانی و پیمان عظیمی نیز در همین بازه زمانی در جغرافیا و حوزه تحت نظارت وی جان باختند که در مراجع بین‌المللی قابل استناد است.
شواهد و گزارش‌های میدانی حاکی از آن است که هم‌زمان با این وقایع، برخوردهای خشن و بازداشت‌های خودسرانه احتمالی در سطح شهرستان اردبیل به وقوع پیوسته است. نام علی حبیب‌زاده به عنوان مسئول هماهنگی برای استقرار نیروهای اطلاعاتی در مراکز درمانی جهت نظارت بر مجروحان در گزارش‌ها ثبت شده است. این اقدام مانع از ارائه خدمات پزشکی به آسیب‌دیدگان اعتراضات شد که نقض فاحش حقوق بشر محسوب می‌شود.
گزارش‌های مدافعان حقوق بشر حاکی از اعمال محدودیت‌های ثانویه و رویه‌هایی است که به عنوان نقض حقوق بشر و فشار احتمالی بر وابستگان قربانیان جهت محدود کردن اطلاع‌رسانی ارزیابی می‌شوند؛ اقداماتی که بر اساس اصل مسئولیت فرماندهی، پاسخگویی نهایی آن‌ها متوجه ساختار تحت امر وی است.
وضعیت حقوقی علی حبیب‌زاده و ساختار سپاه پاسداران
سپاه پاسداران توسط استرالیا، بحرین، کانادا، اکوادور، پاراگوئه، عربستان سعودی و سوئد در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار دارد. آرژانتین، کوزوو، جمهوری دومینیکن، هندوراس، ایالات متحده آمریکا، اتحادیه اروپا و اوکراین نیز این نهاد را تروریستی اعلام کرده‌اند. اولین کشورها در این زمینه بحرین و عربستان سعودی در اکتبر ۲۰۱۸ بودند. وزارت خزانه‌داری آمریکا در اکتبر ۲۰۱۷ سپاه را در فهرست گروه‌های تروریستی خود قرار داد. دولت آمریکا در ۱۵ آوریل ۲۰۱۹ رسما نام این نهاد را وارد لیست سازمان‌های تروریستی کرد. کانادا در اکتبر ۲۰۱۹ پس از رای پارلمان، سپاه را به فهرست گروه‌های تروریستی خود وارد نمود.
در ۱۹ ژانویه ۲۰۲۳ نمایندگان پارلمان اروپا به تروریستی بودن این نهاد رای مثبت دادند. اتحادیه اروپا در ۹ بهمن ۱۴۰۴ به دنبال وقایع اعتراضات دی ۱۴۰۴، سپاه را رسما تروریستی اعلام کرد. علی حبیب‌زاده به عنوان فرمانده ارشد میدانی، بخشی جدایی‌ناپذیر از این ساختار تروریستی محسوب می‌شود. طبق قوانین بین‌المللی، فرماندهان چنین نهادهایی مشمول پیگردهای کیفری و حقوقی هستند. حبیب‌زاده در زنجیره فرماندهی سازمانی قرار دارد که ناقض فاحش حقوق بشر شناخته می‌شود. جایگاه عملیاتی وی در این بستر، مسئولیت فردی او را در قبال اقدامات سرکوبگرانه تثبیت می‌کند.
هیچ مقام نظامی در این سازمان تروریستی از حسابرسی بین‌المللی مصون نخواهد بود. پرونده علی حبیب‌زاده به عنوان یک آمر عملیاتی برای رسیدگی در مراجع جهانی محفوظ است. بر اساس اصول مسئولیت فرماندهی، قصور در جلوگیری از رفتار خشونت‌آمیز زیرمجموعه، مبنای حقوقی تعقیب قضایی حبیب‌زاده است. شواهد جمع‌آوری‌شده توسط مدافعان حقوق بشر نشان می‌دهد که الگوهای برخورد در اردبیل با رویه‌های کشوری هماهنگ بوده است. این امر نشان‌دهنده نقش حبیب‌زاده در زنجیره کلان تصمیم‌گیری‌های امنیتی در سطح استان است.
منابع
- ویکی پدیا تروریستی خواندن سپاه پاسداران
- ایران آزادی اسامی شهیدان قیام دی ۱۴۰۴
- ایتا کمیته مرکزی خادمین شهدا استان اردبیل
