فرماندهی عملیات‌های میدانی و مدیریت بحران اعتراضات دی ۱۴۰۴ شهرستان زنجان استان زنجان
علیرضا حیدری در منصب فرماندهی سپاه ناحیه زنجان، نقش محوری در هدایت نیروهای تحت امر و هماهنگی عملیات‌های مهار تجمعات در جریان اعتراضات دی ۱۴۰۴ داشته است. بر اساس گزارش‌های موجود، در دوران تصدی وی اقدامات متعددی در حوزه پایش امنیتی، بازداشت فعالان مدنی و تصویب طرح‌های مهار فیزیکی صورت گرفته است.
آمریت علیرضا حیدری در هدایت نیروهای نظامی و شبه‌نظامی طی وقایع دی ۱۴۰۴
مناطق مختلف شهرستان زنجان در جریان اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴ شاهد تجمعات گسترده‌ای بودند که به تقابل‌های امنیتی مکرر منجر شد. سرهنگ پاسدار علیرضا حیدری به عنوان عالی‌ترین مقام نظارتی سپاه در این شهرستان، مسئولیت نهایی هماهنگی پایگاه‌های مقاومت و مدیریت میدانی نیروها را بر عهده داشت. در تاریخ مذکور، واحدهای تحت مدیریت این نهاد اقدام به استفاده از تجهیزات سخت کردند که منجر به جان‌باختن شماری از شهروندان شد.
بیشتر بخوانید
مدیریت عملیاتی مناطقی که کانون تجمعات شهری در آن زمان بودند بر عهده علیرضا حیدری بوده است. طبق قانون، دستور به‌کارگیری نیروهای شبه‌نظامی در سطح شهر با مصوبه شورای تامین به ابلاغ می‌رسد که وی عضو کلیدی آن محسوب می‌شود. لذا حیدری در قبال دستورات صادر شده و پیامدهای ناشی از عملکرد نیروهای زیرمجموعه خود، پاسخگوی نهایی محسوب می‌شود. وی بر تمامی مراحل استقرار نیروها در نقاط حساس نظارت مستقیم داشته است.
تعدد جان‌باختگان با الگوی مشابه در حوزه تحت فرماندهی علیرضا حیدری، نشان‌دهنده یک رویه سیستماتیک در مواجهه با تجمعات است. نهادهای حقوق بشری وی را یکی از عوامل اصلی در طراحی استراتژی مهار اعتراضات در مرکز استان زنجان می‌دانند. تمام ارقام ارائه‌شده در این گزارش سندی بر وقایع رخ داده تحت مدیریت مستقیم علیرضا حیدری است که در مراجع بین‌المللی قابل استناد است. بر اساس گزارش‌های دریافتی، فرآیندهای ردیابی و شناسایی فعالان نیز تحت آمریت مستقیم علیرضا حیدری در لایه‌های نظارتی سپاه ناحیه به اجرا درآمد.
سوابق اجرایی و مناصب مدیریتی علیرضا حیدری
فرمانده ناحیه مقاومت بسیج سپاه شهرستان زنجان و مقام ارشد نظارتی و هماهنگ‌کننده نیروهای تابعه در وقایع دی ۱۴۰۴
عضو حقوقی و کلیدی شورای تامین شهرستان زنجان جهت تصویب طرح‌های پایش و مدیریت بحران‌های اجتماعی
مسئولیت علیرضا حیدری در قبال جان‌باختگان زنجان
تحت فرماندهی علیرضا حیدری، گزارش‌های متعددی از سلب حق حیات شهروندان در شهرستان زنجان بر اثر عملکرد نیروها ثبت شده است. بر اساس مستندات موجود، اسامی برخی از شهروندانی که در حوزه تحت مدیریت وی جان باخته‌اند شامل بهروز آقاجان لو ۳۷ ساله، ایلیا اجاقلو ۱۸ ساله، سمیر احمدی ۲۳ ساله، عرشیا براری ۲۲ ساله، رضا به‌گزین ۳۰ ساله و ایمان عزیزی ۲۳ ساله است. این حوادث در تاریخ ۱۸ دی رخ داد که مصادف با اوج تقابل‌های خیابانی در این حوزه استحفاظی بوده است.
علیرضا حیدری به عنوان فرمانده ارشد، مسئول احتمالی اتخاذ تصمیماتی است که منجر به استفاده از سلاح‌های مرگبار در معابر شد. این اقدامات همچنین منجر به جان‌باختن بیژن حبیبی ۲۵ ساله در تاریخ ۹ بهمن و مهدی گنج دانش ۱۷ ساله در ۱۸ دی شد. سحر بیات، مهدی رجبعلی زاده ۲۳ ساله، جاوید رضایی ۱۷ ساله و سعید عزیزی ۳۷ ساله نیز در دی ۱۴۰۴ در این جغرافیا جان باختند. از منظر حقوق بین‌الملل، حیدری به دلیل فرماندهی عملیاتی که منجر به این حجم از خشونت شده، واجد شرایط پاسخگویی است.
شواهد و گزارش‌های میدانی حاکی از آن است که هم‌زمان با این وقایع، برخوردهای خشن و بازداشت‌های خودسرانه احتمالی در سطح شهرستان زنجان به وقوع پیوسته است. نام علیرضا حیدری به عنوان مسئول هماهنگی برای استقرار نیروهای اطلاعاتی در مراکز درمانی جهت نظارت بر مجروحان در گزارش‌ها ثبت شده است. این اقدام مانع از ارائه خدمات پزشکی به آسیب‌دیدگان اعتراضات شد که نقض فاحش حقوق بشر محسوب می‌شود. آمریت حیدری در استفاده از قوه قهریه، وی را در زمره مسئولان اصلی سرکوب قرار می‌دهد. روند پنهان‌کاری جنایات خیابانی و فشار بر خانواده‌ها جهت عدم اطلاع‌رسانی از دیگر اتهاماتی است که متوجه ساختار تحت امر او است.
وضعیت حقوقی علیرضا حیدری و ساختار سپاه پاسداران
سپاه پاسداران توسط استرالیا، بحرین، کانادا، اکوادور، پاراگوئه، عربستان سعودی و سوئد در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار دارد. آرژانتین، کوزوو، جمهوری دومینیکن، هندوراس، ایالات متحده آمریکا، اتحادیه اروپا و اوکراین نیز این نهاد را تروریستی اعلام کرده‌اند. اولین کشورها در این زمینه بحرین و عربستان سعودی در اکتبر ۲۰۱۸ بودند. وزارت خزانه‌داری آمریکا در اکتبر ۲۰۱۷ سپاه را در فهرست گروه‌های تروریستی خود قرار داد. دولت آمریکا در ۱۵ آوریل ۲۰۱۹ رسما نام این نهاد را وارد لیست سازمان‌های تروریستی کرد. کانادا در اکتبر ۲۰۱۹ پس از رای پارلمان، سپاه را به فهرست گروه‌های تروریستی خود وارد نمود.
در ۱۹ ژانویه ۲۰۲۳ نمایندگان پارلمان اروپا به تروریستی بودن این نهاد رای مثبت دادند. اتحادیه اروپا در ۹ بهمن ۱۴۰۴ به دنبال وقایع اعتراضات دی ۱۴۰۴، سپاه را رسما تروریستی اعلام کرد. علیرضا حیدری به عنوان فرمانده ارشد میدانی، بخشی جدایی‌ناپذیر از این ساختار تروریستی محسوب می‌شود. طبق قوانین بین‌المللی، فرماندهان چنین نهادهایی مشمول پیگردهای کیفری و حقوقی هستند. حیدری در زنجیره فرماندهی سازمانی قرار دارد که ناقض فاحش حقوق بشر شناخته می‌شود. جایگاه عملیاتی وی در این بستر، مسئولیت فردی او را در قبال اقدامات سرکوبگرانه تثبیت می‌کند.
هیچ مقام نظامی در این سازمان تروریستی از حسابرسی بین‌المللی مصون نخواهد بود. پرونده علیرضا حیدری به عنوان یک آمر عملیاتی برای رسیدگی در مراجع جهانی محفوظ است. بر اساس اصول مسئولیت فرماندهی، قصور در جلوگیری از رفتار خشونت‌آمیز زیرمجموعه، مبنای حقوقی تعقیب قضایی حیدری است. شواهد جمع‌آوری‌شده توسط مدافعان حقوق بشر نشان می‌دهد که الگوهای برخورد در زنجان با رویه‌های کشوری هماهنگ بوده است. این امر نشان‌دهنده نقش حیدری در زنجیره کلان تصمیم‌گیری‌های امنیتی در سطح استان است.
منابع
- ویکی پدیا تروریستی خواندن سپاه پاسداران
- ایران آزادی اسامی شهیدان قیام دی ۱۴۰۴
