فرماندهی عملیات‌های میدانی و مدیریت بحران اعتراضات دی ۱۴۰۴ اسفراین خراسان شمالی
سعید وطن‌دوست در مقام فرمانده ارشد سپاه در اسفراین، مسئولیت مستقیم نظارت بر عملکرد نیروهای تحت امر را بر عهده داشته است. در دوران تصدی وی، دست‌کم ۱۸ نفر در این حوزه استحفاظی در جریان وقایع اعتراضات دی ۱۴۰۴ جان باخته‌اند.
آمریت سعید وطن‌دوست در هدایت نیروهای نظامی و شبه‌نظامی طی وقایع دی ۱۴۰۴
شهرستان اسفراین در جریان اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴ شاهد تجمعات گسترده‌ای بود که به تقابل‌های امنیتی در کانون‌های شهری منجر شد. سرهنگ پاسدار سعید وطن‌دوست به عنوان فرمانده سپاه ناحیه اسفراین، مسئولیت نهایی هماهنگی گردان‌های امنیتی و مدیریت میدانی نیروها را بر عهده داشت. در تاریخ مذکور، نیروهای تحت مدیریت این نهاد اقدام به استفاده از تجهیزات سخت کردند که منجر به جان‌باختن شماری از شهروندان شد.
بیشتر بخوانید
مدیریت عملیاتی مناطقی مانند میدان امام و خیابان ولی‌عصر در آن زمان بر عهده سعید وطن‌دوست بوده است. طبق قانون، دستور به‌کارگیری نیروهای نظامی در سطح شهر با مصوبه شورای تأمین به ابلاغ می‌رسد که وی عضو کلیدی آن محسوب می‌شود. لذا سعید وطن‌دوست در قبال دستورات صادر شده و پیامدهای ناشی از عملکرد نیروهای زیرمجموعه خود، پاسخگوی نهایی محسوب می‌شود. وی بر تمامی مراحل استقرار نیروها در نقاط حساس نظارت مستقیم داشته است.
تعدد جان‌باختگان با الگوی مشابه در حوزه تحت فرماندهی سعید وطن‌دوست، نشان‌دهنده یک رویه سیستماتیک در مواجهه با تجمعات است. نهادهای حقوق بشری وی را یکی از عوامل اصلی در طراحی استراتژی مهار اعتراضات در میادین اصلی اسفراین می‌دانند. تمام ارقام ارائه‌شده در این گزارش سندی بر وقایع رخ داده تحت مدیریت مستقیم سعید وطن‌دوست است که در مراجع بین‌المللی قابل استناد است.
سوابق اجرایی و مناصب مدیریتی سعید وطن‌دوست
فرمانده سپاه ناحیه مقاومت بسیج اسفراین و مسئول هدایت گردان‌های امنیتی امام علی
فرمانده سپاه ناحیه شهرستان گرمه و مسئول مهار تجمعات اعتراضی و کنترل فضای سیاسی منطقه
جانشین فرماندهی سپاه ناحیه اسفراین و مسئول هماهنگی حوزه‌های مقاومت بسیج برای اشراف بر اعتراضات
مسئول عملیاتی در ستاد سپاه حضرت جوادالائمه خراسان شمالی جهت سازماندهی گشت‌های ضربت
عضو موثر شورای تأمین شهرستان اسفراین جهت اتخاذ تصمیمات امنیتی و نظارت بر مراکز صنعتی
مسئولیت سعید وطن‌دوست در قبال جان‌باختگان و بازداشت‌شدگان اسفراین
تحت فرماندهی سعید وطن‌دوست، گزارش‌های متعددی از سلب حق حیات شهروندان در اسفراین بر اثر عملکرد نیروها ثبت شده است. لیست قربانیان شامل جلیل میلانویی، بیژن ابراهیمی، رضا خانزاده ۱۹ ساله، سورنا رباطجزی ۲۲ ساله و فاطمه سلطانی است که هدف قرار گرفتند. همچنین علی اصغر خدادادی ۱۸ ساله، عباس زینلی ۲۴ ساله و رسول جعفری ۱۹ ساله در زمره وقایع تحت مدیریت وی قرار دارند.
سعید وطن‌دوست به عنوان فرمانده ارشد، مسئول احتمالی اتخاذ تصمیماتی است که منجر به استفاده از سلاح‌های ساچمه‌زن در معابر شد. این اقدامات منجر به جان‌باختن محمدحسین جعفری، رضا عزتی، پویا استادی ۲۹ ساله، شهرام محمدزاده ۳۵ ساله و محمدپویا کریم‌آباد ۱۷ ساله شد. از منظر حقوق بین‌الملل، سعید وطن‌دوست به دلیل فرماندهی عملیات منجر به خشونت، واجد شرایط بررسی قضایی است.
بازداشت‌های خشن و انتقال شهروندان به مراکز نامعلوم، نشان‌دهنده الگوی برخورد در حوزه تحت فرمان او در زمستان ۱۴۰۴ است. اسامی پویا کریمی ۱۷ ساله، فاطمه خلیق فرطان، انیس گریوانی و حسن دیدارخواه ۳۰ ساله در اسناد مربوط به این دوره ثبت شده است. نام سعید وطن‌دوست به عنوان مسئول مستقیم هماهنگی برای استقرار نیروهای اطلاعاتی در مراکز درمانی اسفراین جهت شناسایی مجروحان در گزارش‌ها باقی می‌ماند.
وضعیت حقوقی سعید وطن‌دوست و ساختار سپاه پاسداران
سپاه پاسداران توسط کشورهایی نظیر بحرین و عربستان سعودی در اکتبر ۲۰۱۸ در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار گرفت. وزارت خزانه‌داری آمریکا در اکتبر ۲۰۱۷ و دولت این کشور در ۱۵ آوریل ۲۰۱۹ رسماً این نهاد را تروریستی اعلام کردند. کانادا در اکتبر ۲۰۱۹ و نمایندگان پارلمان اروپا در ۱۹ ژانویه ۲۰۲۳ به تروریستی بودن این سازمان رأی مثبت دادند که سعید وطن‌دوست عضوی از آن است.
اتحادیه اروپا نیز در ۹ بهمن ۱۴۰۴ به دنبال وقایع اعتراضات دی ۱۴۰۴، این نهاد را رسماً تروریستی اعلام کرد. سعید وطن‌دوست به عنوان فرمانده ارشد میدانی، بخشی از این ساختار محسوب می‌شود که تحت محدودیت‌های بین‌المللی قرار دارد. طبق قوانین جهانی، فرماندهان چنین نهادهایی در قبال اقدامات سرکوبگرانه مسئولیت فردی دارند و سعید وطن‌دوست در زنجیره فرماندهی سازمانی قرار دارد که ناقض حقوق بشر است.
جایگاه عملیاتی وی در این بستر، پاسخگویی او را در قبال اقدامات نیروهای تحت امر تثبیت می‌کند. آرژانتین، سوئد، اوکراین و کوزوو نیز از جمله کشورهایی هستند که این ساختار را در فهرست‌های محدودکننده قرار داده‌اند. جایگاه سعید وطن‌دوست در سلسله‌مراتب این سازمان، وی را در معرض پیگردهای حقوقی بین‌المللی قرار می‌دهد. پرونده سعید وطن‌دوست به عنوان یک آمر عملیاتی در جریان وقایع دی ۱۴۰۴ جهت بررسی محفوظ است.
منابع
- ایران آزادی: جدول اسامی تدقیق‌شده شهیدان قیام ۱۴۰۴
- ویکی پدیا تروریستی خواندن سپاه پاسداران
