فرماندهی عملیات‌های میدانی و مدیریت بحران اعتراضات دی ۱۴۰۴ همدان
حمیدرضا قربانی به عنوان فرمانده ارشد یگان ویژه در استان همدان، مسئولیت مستقیم نظارت بر عملکرد نیروهای تحت امر و حفظ امنیت منطقه را بر عهده داشته است. در دوران تصدی وی، بر اساس گزارش‌های موجود، تعدادی از شهروندان در جریان تجمعات اعتراضی دی و بهمن ۱۴۰۴ در این حوزه استحفاظی جان باخته‌اند.
آمریت حمیدرضا قربانی در هدایت نیروهای یگان ویژه طی وقایع دی ۱۴۰۴
استان همدان در جریان اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴ شاهد تجمعات گسترده‌ای در پیاده‌راه بوعلی، خیابان شریعتی و شهرهای ملایر و نهاوند بود. حمیدرضا قربانی در مقام عالی‌ترین مقام فرماندهی یگان ویژه در این استان، مسئولیت طراحی و اجرای نقشه‌های مدیریت تجمعات را بر عهده داشت. در تاریخ مذکور، نیروهای تحت امر این نهاد نظامی اقدام به استفاده از تجهیزات ضدشورش کردند که منجر به جان‌باختن شماری از شهروندان شد. مدیریت عملیاتی منطقه در آن زمان بر عهده حمیدرضا قربانی بوده است. طبق اصول حقوقی، وی در قبال دستورات صادر شده و پیامدهای ناشی از عملکرد نیروهای زیرمجموعه خود پاسخگوی نهایی محسوب می‌شود. انتصاب وی به این سمت در مهر ۱۴۰۳ با هدف بهره‌گیری از تجربیات او در کنترل فضاهای حساس شهری انجام شده بود. بر اساس شواهد موجود، وی پیش از آغاز وقایع دی ۱۴۰۴، آمادگی نیروها را برای برخورد با تجمعات به اوج رسانده بود. تعدد جان‌باختگان با الگوی مشابه در حوزه تحت فرماندهی حمیدرضا قربانی، نشان‌دهنده یک رویه سیستماتیک در مواجهه با معترضان است. نهادهای حقوق بشری وی را یکی از عوامل کلیدی در هدایت عملیات‌های میدانی در بافت‌های تاریخی و محلات همدان می‌دانند. تمام ارقام و آمارهای ارائه شده در این گزارش سندی بر ابعاد وقایع رخ داده تحت مدیریت او است. کلمه کلیدی حمیدرضا قربانی در این پرونده به عنوان آمر اصلی در ساختار سلسله‌مراتب فرماندهی تکرار شده است.
بیشتر بخوانید
سوابق اجرایی و مناصب مدیریتی حمیدرضا قربانی
بررسی کارنامه فعالیت‌های این مقام نظامی نشان‌دهنده حضور مستمر وی در رده‌های ارشد عملیاتی و استراتژیک یگان‌های ویژه فراجا است:
فرمانده یگان ویژه پاسداران استان همدان از مهر ۱۴۰۳ تاکنون
سابقه حضور در ستاد فرماندهی یگان‌های ویژه پاسداران فراجا
فعالیت در رده‌های ارشد عملیاتی یگان‌های ویژه در مناطق مرکزی ایران
مسئول ارشد هدایت نیروهای ضارب در شهرهای همدان، ملایر و نهاوند طی دی ۱۴۰۴
متخصص مدیریت تجمعات در بافت‌های تاریخی و بازسازی گردان‌های موتورسوار
مسئولیت حمیدرضا قربانی در قبال جان‌باختگان اعتراضات دی ۱۴۰۴
تحت فرماندهی حمیدرضا قربانی، گزارش‌های متعددی از سلب حق حیات شهروندان در نقاط مختلف همدان بر اثر عملکرد نیروهای مسلح ثبت شده است. لیست قربانیان در اعتراضات دی ۱۴۰۴ شامل جوانانی نظیر امیرحسین بیاتی است که در ۱۲ دی ۱۴۰۴ هدف قرار گرفت. همچنین نام‌هایی چون بهنام درویش ۳۳ ساله، جواد گنجی ۳۹ ساله و یاسر عزتی نصرتیان در زمره جان‌باختگان این دوره قرار دارند. حمیدرضا قربانی به عنوان فرمانده ارشد، مسئول احتمالی اتخاذ تصمیماتی است که منجر به استفاده از سلاح‌های ساچمه‌زن در محیط‌های شهری شد. این اقدامات به جان‌باختن شهروندانی همچون مانی شفیعی، مهدی شفیعی و محمد فرهادی انجامید. از منظر حقوق بین‌الملل، حمیدرضا قربانی به دلیل قصور در کنترل نیروها یا صدور دستورات منجر به نقض حقوق بشر، واجد شرایط بررسی قضایی است. جان‌باختن افرادی نظیر لیلا شکری و سمیه رضایی سندی بر الگوی سرکوب در حوزه استحفاظی او محسوب می‌شود. وی مسئول حقوقی جراحات و تلفات انسانی است که در جریان درگیری‌های خیابانی این بازه زمانی رقم خورد. نام حمیدرضا قربانی در تاریخ اعتراضات ۱۴۰۴ به عنوان مسئول مستقیم نظارت بر گردان‌های ضارب ثبت شده است. این گزارش بر لزوم پاسخگویی کیفری وی در قبال دستوراتی که منجر به داغدار شدن خانواده‌های همدانی شد تاکید دارد.
وضعیت حقوقی و تحریم‌های بین‌المللی حمیدرضا قربانی
از منظر حقوقی، فراجا به دلیل این اقدامات تحت تحریم‌های خزانه‌داری آمریکا، اتحادیه اروپا و دولت بریتانیا قرار دارد. حمیدرضا قربانی به عنوان مهره عملیاتی این ساختار، در لیست‌های پیشنهادی برای تحریم‌های انفرادی جدید قرار گرفته است. نام وی در فهرست‌های رصد بین‌المللی ناقضان حقوق بشر به دلیل آمریت در عملیات‌های سرکوب سازمان‌یافته ثبت گردید. این گزارش بر لزوم پاسخگویی حمیدرضا قربانی در مراجع قضایی ذی‌صلاح بر اساس اصل مسئولیت فرماندهی تاکید می‌ورزد. طبق قانون، دستور به‌کارگیری یگان‌های ویژه در سطح شهر با مصوبه شورای تأمین و ابلاغ فرماندهی انجام می‌شود. بنابراین هرگونه اقدام خشونت‌آمیز در این بازه تحت آمریت حمیدرضا قربانی تحلیل و بررسی می‌شود. پرونده وی به عنوان بخشی از مستندات نقض حقوق بشر در غرب کشور همواره مفتوح باقی خواهد ماند. فعالیت‌های او در واحدهای واکنش سریع، پیش‌زمینه‌ای برای اجرای رویکردهای تهاجمی در خیابان‌های همدان بوده است. نهادهای مدافع حقوق بشر بر نقش حمیدرضا قربانی در تداوم مصونیت از مجازات در سطح استان تاکید کرده‌اند. تحریم‌های اعمال شده علیه نهاد تحت امر او، نشان‌دهنده ابعاد بین‌المللی تخلفات صورت گرفته در حوزه استحفاظی وی است. مستندات جمع‌آوری شده علیه حمیدرضا قربانی می‌تواند در آینده به عنوان ادله در محاکم صالحه مورد استفاده قرار گیرد.
منابع
- ایران آزادی: جدول اسامی تدقیق‌شده شهیدان قیام ۱۴۰۴
- ویکی‌پدیا فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران
