روز چهارشنبه ۵شهریورماه۱۴۰۴ طی سه درگیری گسترده در شهرهای ایرانشهر،سراوان و خاش تعدادی از جوانان شورشی بلوچ در درگیری با پاسداران کشته شدند. سرتیب دوم مرتضی جوکار جانشین فرمانده انتظامی سیستان وبلوچستان بعنوان فرمانده صحنه در این درگیریها حضور داشت. او پس از پایان عملیات که بر بالای اجساد شهیدان بلوچ حاضر شد و ضمن توهین به پیکر آنان به رجزخوانی پرداخت.
به نوشته خبرگزاری حال وش پس از پایان درگیری، نیروهای نظامی در اقدامی فراقانونی، به سمت اسرای گروه “جیشالعدل”از فاصلهای نزدیک تیر خلاصی شلیک کردهاند. اقدامی که صراحتاً نقض ماده ۳ مشترک کنوانسیونهای چهارگانه ژنو ۱۹۴۹ و مقررات بینالمللی درباره حفاظت از اسیران جنگی و افراد مسلح زخمی یا تسلیم شده محسوب میشود.
نمایش پیکرهای کشته شدگان به شکل توهین آمیز و پرتاب پیکرها داخل خودرو همه ازجمله اقدامات ضد انسانی بود که به دستور پاسدار مرتضی جوکار انجام گرفت.
سوابق سرکوبگری جوکار
سرهنگ پاسدار مرتضی جوکار آرانی جانشین فرمانده انتظامی استان سیستان و بلوچستان (در حال حاضر سرتیپ دوم) در جریان اعتراضات ۱۴۰۱، نقش مستقیم و گستردهای در قتل و کشتار و شکنجه و دستگیری شهروندان زاهدان داشته است.
مرتضی جوکار بهعنوان جانشین فرمانده انتظامی استان سیستان و بلوچستان در برخوردهای انتظامی مربوط به اعتراضات شهریور و پاییز ۱۴۰۱ در این استان نقش مهمی داشت.
در هفته آخر شهریور ۱۴۰۱، اعتراضات مردمی گستردهای آغاز شد. شهرهای مختلف استان سیستان و بلوچستان نیز از جمله مناطقی بودند که در آن مردم معترض به خیابانها آمدند و توسط نیروهای انتظامی، نظامی و امنیتی حکومت ایران سرکوب شدند.
در جریان این سرکوبها در استان سیستان و بلوچستان، صدها شهروند کشته شدند.
تنها در شهرستان زاهدان، تعداد قربانیان به بیش از صد نفر رسید.
در تاریخ ۸مهر ۱۴۰۱، مردم زاهدان در اعتراض به آنچه تجاوز یک فرمانده انتظامی به یک دختر بلوچ خوانده شد، در مقابل کلانتری تجمع اعتراضی کردند.
این تجمع به شدت توسط نیروهای انتظامی، نظامی و امنیتی حکومت ایران سرکوب شد و دستکم ۱۰۰ شهروند کشته شدند که حداقل ۱۱نفر از آنان کودک بودند.
در جریان سرکوب اعتراضات ۸مهر ۱۴۰۱ که به جمعه سیاه زاهدان مشهور شد، نیروهای انتظامی، نظامی و امنیتی حکومت ایران از سلاحهای جنگی متنوعی استفاده کرده و بهطور مستقیم به سمت معترضان شلیک کردند.
همچنین تعدادی از نیروهای فراجا با سلاحهای کمری به معترضان شلیک کردند.
اسامی جانباختگان جمعه خونین زاهدان
برخی از جانباختگان سرکوب ۸مهر ۱۴۰۱ در زاهدان عبارتند از: محمود براهویی، خلیل قنبرزهی تنها، محمدعلی گمشادزهی، یاسر شهبخش، حمید نارویی، یونس نارویی. منصور رخشانی، علی عاقلی (نارویی)، عمران شهبخش، احمد شهبخش،
عبدالملک شهبخش، بلال آنشینی، محمد براهویی، عبدالصمد براهویی (عیدوزهی)، ابوبکر نهتانی. موسی نهتانی (آنشینی)، محمد قلجایی، امینالله قلجایی، محمد ریگی، سامی هاشمزهی، عبدالرحمن بلوچیخواه، محمدرضا ادیب توتازهی،
امیرحمزه شهنوازی. علیاکبر براهویی، جلیل قنبرزهی، ابراهیم گرگیج، احمد سرگلزایی، محمدفاروق رخشانی، علیاکبر حلقهبگوش، حمید عیسیزهی، جلیل محمدزهی، امید شهنوازی، امین گلهبچه، محسن گمشادزهی، محمود شهنوازی.
گنگوزهی ریگی، اسماعیل حسنزهی، عبدالله نارویی، محمدعلی اسماعیلزهی (شهبخش)، مجید بلوچزهی شهبخش، مهدی آنشینی، بلال رخشانی، سدیس کاشانی. عبدالغفور دهمرده، اسماعیل آبیل، سلیمان عرب، سعید گرگیج، لال محمد آنشینی، عبدالجلیل رخشانی. عبدالمنان رخشانی، غلام نبی نوتیزهی، نجمالدین تاجیک، عزیزالله کبدانی، حیدر نارویی رشید، محیالدین شهبخش، امیرمحمد گمشادزهی، محمدصدیق (رافع) نارویی. جلیل رخشانی، عبدالمجید ریگی (شاهوزهی)،
حمزه نارویی، فرزاد شهبخش، صلاحالدین گمشادزهی. عبدالغفور نوربراهویی، لال محمد عالیزهی، محمدعمر شهنوازی، عبدالخالق (عمر) شهنوازی، نعمتالله کبدانی، عبدالصمد ثابتیزاده (شاهوزهی)، ابوبکر علیزهی. عمران حسنزهی،
امیرحسین پرنیان (میرکازهی ریگی)، احمد سارانی (جماعلیزهی). موسی دوبراء (نارویی)، متین قنبرزهی، بهزاد ریگی، عبدالوحید توحیدنیا و مصطفی بریچی.
در همین زمینه
پرده برداری از نقش پاسدار داود مرسلی در سرکوب مردم زنجان
قتل حداقل ۱۱ کودک در اعتراضات ۱۴۰۱ در سیستان و بلوچستان
حداقل ۱۱کودک نیز در جریان سرکوب ۸مهر ۱۴۰۱ در زاهدان بهضرب گلوله کشته شدند.
نام این کودکان عبارتند از: محمدامین گمشادزهی، محمداقبال نایبزهی شهنوازی ۱۶ساله، امید سارانی ۱۳ساله، سامر هاشمزهی ۱۶ساله. جواد پوشه ۱۱ساله، امید صفرزهی ۱۷ساله، محمد رخشانی ۱۲ساله، یاسر شاهوزهی ۱۶ساله، علی براهویی ۱۴ساله، دانیال شهبخش ۱۱ساله.
در جنایتی دیگر هستی نارویی ۶ساله، بر اثر اصابت نارنجک گاز اشکآور و خفگی در جریان این سرکوبها جان باخت.
در ۹مهر ۱۴۰۱، در جریان سرکوب اعتراضات مردمی در زاهدان تعدادی از مردم از جمله عبدالله شهبخش کشته شدند.
در ۱۰مهر ۱۴۰۱، چندین هموطن دیگر از جمله سلمان ملکی، جمال عبدالناصر محمدحسنی (براهویی)، خدانور لجهای، آرمان حسنزهی، ذوالفقار حسنزهی و محمود حسنزهی در زاهدان بهضرب گلوله کشته شدند.
در ۱۱مهر ۱۴۰۱، ماهالدین شیروزهی در زاهدان کشته شد.
همچنین، یک کودک ۲ساله به نام میرشکار نیز در جریان این سرکوبها جان خود را از دست داد.
در ۲۵مهر ۱۴۰۱، حامد باجیزهی (براهویی) بر اثر اصابت گلوله و شکنجه در زاهدان کشته شد.
در ۶آبان ۱۴۰۱، چندین شهروند کودک و زیر ۱۸سال از جمله کودکی ۱۲ساله با نام کبدانی، عادل کوچکزایی (بریچی) ۱۵ساله و امید نارویی ۱۵ساله بر اثر اصابت گلوله جان باختند.
در ۱۲آبان ۱۴۰۱، یاسر نارویی بر اثر اصابت گلوله کشته شد.
جنایات مرتضی جوکار در دیگر شهرهای استان
شهرستان ایرانشهر نیز از دیگر مناطقی بود که در آن مردم معترض به خیابانها آمدند و بهدست نیروی انتظامی با جانشینی مرتضی جوکار سرکوب شدند.
در این سرکوبها در ایرانشهر، حداقل یک شهروند زیر ۱۸سال جان باخت.
در ۳آبان ۱۴۰۱، پارمیس همنوا، دانشآموز سال سوم مقطع متوسطه اول در ایرانشهر، شهروند ۱۴سالهای بود که در جریان سرکوب اعتراضات مردمی در این شهرستان بر اثر ضرب و شتم جان باخت.
شهرستان خاش نیز از دیگر مناطقی بود که مردم معترض به خیابانها آمدند و سرکوب شدند.
در ۱۳آبان ۱۴۰۱، تجمعهای مردمی در خاش با برخورد نیروهای انتظامی و امنیتی به خشونت کشیده شد و دستکم ۱۱هموطن جان باختند.
نام برخی از این جانباختگان عبارتند از: محمد شهبخش (میربلوچزهی)، مبین میرکازهی، رحیمداد شهلیبر، کامبیز ریگی، سعید سهرابزهی، علی کرد کلاهوری (مرادزهی)، عبدالملک شهنوازی (کمالخانزهی) و یونس سلحشوران (میربلوچزهی). همچنین، در این تجمعات مردمی در خاش، هموطنانی چون صادق آرامش (براهویی) و عظیم محمودزهی به ضرب گلوله جان باختند.
در میان جانباختگان این تجمعات مردمی، نام نوجوانی ۱۷ساله به نام یاسر بهادرزهی نیز دیده میشود.
در جریان اعتراضات ۱۴۰۱ در این استان و به دست نیروی انتظامی با جانشینی مرتضی جوکار شمار زیادی از هموطنان نیز بازداشت شدند.
سوابق مرتضی جوکار در سرکوب
مرتضی جوکار پیش از آن تا ۱۰اسفند ۱۳۹۹ مدیرکل یگانهای تکاوری معاونت عملیات نیروی انتظامی بود.
از ۱۰اسفند ۱۳۹۹ تا ۲۴ اسفند ۱۴۰۲، مرتضی جوکار جانشین فرمانده انتظامی استان سیستان و بلوچستان بود.
از ۵اسفند ۱۴۰۲ با حکم احمدرضا رادان، سرهنگ مرتضی جوکار به دلیل جنایاتش در زاهدان به درجه سرتیپ دومی ارتقاء پیدا کرد.
پس از ۲۴اسفند ۱۴۰۲، وی به عنوان فرمانده گردانهای تکاوری یگانهای ویژه پاسداران فراجا منصوب شد.
از سال ۱۴۰۳، جانشین فرمانده انتظامی سیستان و بلوچستان
در ۲۱ آذر سال ۱۴۰۱ اتحادیه اروپا سرهنگ مرتضی جوکار را بهعنوان یکی از عوامل قتل عام زاهدان معرفی و تحریم کرد.
ما را در تلگرام سرکوبگران دنبال کنید
