سرلشکر پاسدار محمد پاکپور، فرمانده کل فعلی سپاه پاسداران و فرمانده پیشین نیروی زمینی سپاه، یکی از مقامات اصلی در نقض حقوق بشر محسوب می‌شود. او در قبال سرکوب خشونت‌بار اعتراضات آبان ۱۳۹۸، که شامل استفاده از سلاح‌های سنگین می‌شد، و همچنین کشتار مستمر کولبران و سوختبران توسط نیروهای تحت فرمانش، مسئولیت مستقیم دارد.
نقش محمد پاکپور در کشتار بی‌رحمانه اعتراضات آبان ۱۳۹۸
محمد پاکپور در مقام فرمانده کل پیشین نیروی زمینی سپاه پاسداران، به واسطه سرکوب خشونت‌بار اعتراضات سراسری آبان ۱۳۹۸ در ایران، در نقض حق اعتراض و حق حیات شهروندان مشارکت مستقیم داشته است. گزارش‌های غیرقابل انکاری از مشارکت نیروهای سپاه پاسداران در سرکوب اعتراضات آبان ۱۳۹۸ در ایران وجود دارد. سپاه پاسداران خود در ۲۷ آبان ماه با صدور بیانیه‌ای، از قصد این نهاد برای آنچه که «برخورد قاطع با اقدامات مخل آسایش» خوانده شده بود، خبر داد. حسین سلامی، فرمانده پیشین کل سپاه پاسداران نیز، در آذر ماه همان سال با «اغتشاشگر» خواندن شهروندان مشارکت‌کننده در اعتراضات آبان، مشارکت سپاه در سرکوب اعتراضات را تأیید کرد. محمدرضا یزدی، فرمانده سپاه محمدرسول‌الله تهران نیز، در آذر ۹۸ در مورد کشته شدن معترضان توسط مأموران سپاه، با تأیید تلویحی آن گفته بود: «این مورد در حال بررسی است.» او افزود: «در وضعیت کنونی امکان تأیید یا تکذیب این موضوع نیست.» این اظهارات، نقش سازمان‌یافته سپاه در خشونت‌ها را تأیید می‌کند.
قرارگاه‌های منطقه‌ای سپاه پاسداران، از جمله قرارگاه منطقه‌ای کربلای جنوب، قرارگاه مدینه و به‌ویژه قرارگاه ثارالله تهران، و همچنین سپاه‌های استانی، از جمله سپاه ولیعصر خوزستان، زیر نظر نیروی زمینی سپاه پاسداران اداره می‌شوند. نیروهای این قرارگاه‌ها و سپاه‌های استانی در سرکوب اعتراضات مشارکت مستقیم داشته‌اند. به عنوان نمونه، در استان خوزستان، نیروهای سپاه استانی ولیعصر برای سرکوب معترضان اقدام به استفاده از سلاح‌های سنگین، خودروهای زرهی و تانک کردند. بر اساس روایت‌های منتشر شده، در برخی مناطق ماهشهر از جمله منطقه کوره‌ها یا همان شهرک طالقانی، درگیری‌ها به مانند یک منطقه جنگی بوده است. این اقدامات نظامی در زمان فرماندهی محمد پاکپور بر نیروی زمینی سپاه انجام شده است. روزنامه نیویورک تایمز در آذر ۱۳۹۸ و پس از برقراری دوباره اینترنت در استان خوزستان، جزئیاتی از قتل عام صورت گرفته توسط نیروهای سپاه در ماهشهر را منتشر کرد.
قتل عام نیزارهای ماهشهر با دستور مقامات عالی
بر اساس گزارش نیویورک تایمز به نقل از شاهدان عینی، دستکم ۱۳۰ نفر در جریان اعتراضات ۲۷ آبان ماه، تنها در نیزارهای ماهشهر با شلیک مستقیم گلوله مأموران سپاه پاسداران کشته شدند. به گفته نیویورک تایمز، پس از ورود نیروهای سپاه به ماهشهر و اقدام به تیراندازی به سمت معترضان، تعدادی از آنها به نیزارهای اطراف فرار کرده و در آنجا پناه می‌گیرند. اما نیروهای سپاه با مسلسل سنگین «دوشکا» به معترضان پناه گرفته در نیزارها شلیک می‌کنند. آنطور که در گزارش روزنامه نیویورک تایمز آمده، مأموران سپاه پس از کشتار معترضان، اجساد آنها را بار کامیون‌های نظامی کرده و با خود می‌برند. تصاویر منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی از ماهشهر نیز، استفاده از خودروهای سنگین زرهی مانند تانک و نفربر و همچنین استفاده از مسلسل دوشکا توسط نیروهای سپاه برای سرکوب معترضان را تأیید می‌کند.
صدا و سیمای ملایان در ۱۲ آذر ماه، با پخش گزارشی کشته شدن تعدادی از معترضان در نیزارهای ماهشهر را تأیید می‌کند. اگرچه در این گزارش کشته‌شدگان، افرادی «اغتشاشگر» و «اشرار» خوانده می‌شوند، اما شلیک گلوله به سمت آنها از سوی نیروهای امنیتی و انتظامی مورد تأیید قرار می‌گیرد. در گزارش تحقیقی شبکه تلویزیونی فرانسه ۲۴، که با استفاده از تصاویر منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی از کشتار ماهشهر تهیه شده، تیراندازی نیروهای سپاه با استفاده از مسلسل دوشکا به سمت نیزارها به وضوح دیده می‌شود. تعداد دقیق معترضان کشته شده در ماهشهر در جریان اعتراضات آبان ۱۳۹۸ مشخص نیست و آمارهای متفاوتی از آن ارائه شده است. نیویورک تایمز به نقل از یک روزنامه‌نگار محلی، تعداد کل معترضان جان باخته در ماهشهر را ۱۳۰ نفر اعلام کرده است. سازمان عفو بین‌الملل نیز در گزارش تفصیلی خود از جان باختگان اعتراضات آبان، که اردیبهشت ۱۳۹۹ منتشر شد، ۳۰ تن از قربانیان اعتراضات در ماهشهر را شناسایی و مرگ آنها را تأیید کرده است.
درهمین زمینه: معرفی مراکز سرکوب- حوزه مقاومت بسیج ۱۴۵ شهدای خیبر
کشتار سوختبران و کولبران در مرزها تحت فرماندهی محمد پاکپور
محمد پاکپور همچنین به عنوان فرمانده پیشین نیروی زمینی سپاه پاسداران، در برابر کشتار سوختبران و کولبران توسط نیروهای مرزی سپاه مسئول است. گزارش‌های فراوانی از شلیک نیروهای مرزبانی سپاه پاسداران به کولبران و سوختبران و قتل آنها وجود دارد. این نیروها مستقیماً تحت فرماندهی نیروی زمینی سپاه قرار دارند. به عنوان نمونه، بر اساس گزارش‌ها، نیروهای مرزی سپاه پاسداران در استان سیستان و بلوچستان، تنها در دو ماه ابتدایی سال ۱۳۹۴، در قتل و یا مجروح کردن ۱۵ نفر از شهروندان بلوچ ساکن این استان به واسطه شلیک گلوله مشارکت داشته‌اند. بنابر گزارش منابع حقوق بشری، دستکم ۴ نفر از این ۱۵ نفر در اثر شلیک مستقیم گلوله مأموران سپاه کشته شدند. اکثر این افراد به ظن حمل گازوئیل هدف گلوله قرار گرفته و تعدادی نیز در تیراندازی خودسرانه مأموران کشته و زخمی شدند. در خرداد ۱۳۹۸ نیز مأموران سپاه پاسداران دستکم یک سوختبر بلوچ با نام یاسر بهادین را در منطقه مرزی ایرفشان با شلیک گلوله به قتل رساندند.
در شهریور همان سال، مأموران سپاه پاسداران در منطقه مرزی کلگان، با شلیک به یک خودروی سوختبر، سبب مرگ ۲ شهروند بلوچ و مجروح شدن ۱ شهروند دیگر شدند.
کشتار در سراوان
چهارم اسفند ۱۳۹۹، نیروهای مرزبانی سپاه پاسداران در شهرستان سراوان استان سیستان و بلوچستان، پس از آنکه با تجمع تعدادی از شهروندان مقابل قرارگاه سپاه سراوان روبرو شدند، اقدام به تیراندازی مستقیم به شهروندان حاضر در تجمع کرده و دستکم ۱۰ نفر از آنها را به قتل رساندند. این کشتار پس از آن روی داد که مرزبانی سپاه سراوان به طور ناگهانی اقدام به مسدود کردن مسیر عبور شماری از سوختبران کرد. آنها نیز به نشانه اعتراض در برابر قرارگاه سپاه تجمع کرده و خواستار بازگشایی مسیر عبوری خود بودند. اسامی قربانیان در سراوان شامل یحیی گنگوزهی، عبدالرحمن شهرسان زهی، عبدی شهرسان زهی، سلمان شهرسان زهی، رحمان بخش دهواری، عبدالوهاب دامنی، انس صاحب زاده، عبدالغفور توتازهی، محمد میربلوچزهی و محمد نصرت زهی است که در اثر تیراندازی نیروهای سپاه سراوان به فرماندهی احمد مالدار جان خود را از دست دادند. همچنین ۵ نفر دیگر در اثر تیراندازی‌ها مجروح شدند. محمد پاکپور در این زمان، همچنان فرمانده نیروی زمینی سپاه بوده است.
سرکوب تجمع سراوان و تداوم کشتار در مناطق مرزی
شهروندان سراوانی در اعتراض به این کشتار، پنجم اسفند ماه در مقابل فرمانداری این شهر دست به تجمع زدند. این تجمع نیز با خشونت از سوی نیروهای امنیتی، شامل نیروی انتظامی و نیروهای سپاه سراوان، سرکوب شد. تصاویر منتشر شده نشان می‌دهد در اثر شلیک گلوله‌های ساچمه‌ای به سمت تجمع‌کنندگان، تعدادی از آنها مجروح می‌شوند. سوخت‌بری در استان سیستان و بلوچستان به دلیل فقر شدید اقتصادی و محرومیت، تنها منبع درآمد بسیاری از شهروندان محسوب می‌شود. محمد پاکپور به عنوان فرمانده پیشین نیروی زمینی سپاه پاسداران، در برابر این کشتارها و استفاده از سلاح علیه شهروندان بی‌دفاع مسئولیت دارد. نیروهای مرزبانی سپاه پاسداران علاوه بر سوختبران، کولبران را نیز هدف قرار می‌دهند. کولبری، شغلی کاذب و مشقت‌بار است که مردم مناطق مرزی غرب ایران، در پی فقدان فرصت‌های شغلی به آن روی می‌آورند.
سالانه ده‌ها تن از کولبران در مواجهه با خطرات طبیعی و یا در پی شلیک نیروهای نظامی و انتظامی مرزبانی کشته و یا زخمی می‌شوند. به عنوان نمونه، مرداد ۱۴۰۰ در پی تیراندازی مستقیم نیروهای مرزبانی سپاه پاسداران در شهرستان بانه در استان کردستان، یک کولبر مجروح شد. ۲ کولبر نیز در تیر ماه همین سال، به دلیل شلیک مستقیم نیروهای سپاه در مناطق مرزی ارومیه و مریوان کشته شدند. نیروهای مرزی سپاه در اردیبهشت ماه ۱۴۰۰ نیز یک کولبر را در منطقه مرزی سلماس هدف گلوله قرار داده و به قتل رساندند. در همین زمان، شلیک مستقیم گلوله نیروهای مرزی سپاه سبب مجروحیت ۵ کولبر در مریوان شد. این موارد نشان‌دهنده تداوم نقض حق حیات توسط نیروهای تحت امر محمد پاکپور در مرزها است.
تحریم‌های بین‌المللی علیه محمد پاکپور
عبدالرضا رحمانی فضلی، وزیر کشور وقت، خرداد ۱۳۹۹ تعداد کشته شدگان در جریان اعتراضات آبان ماه را نزدیک به ۲۲۵ نفر اعلام کرد. به گفته او، دستکم ۸۰ درصد از کشته شدگان با گلوله سلاح‌های سازمانی نیروهای امنیتی و انتظامی کشته شده‌اند. ارائه این آمار از سوی رحمانی فضلی در حالی بود که سازمان مجاهدین خلق ایران، جنبش اپوزیسیون ایران و خبرگزاری رویترز دی ۹۸، به نقل از منابع خود در وزارت کشور، تعداد کشته شدگان اعتراضات آبان ماه را دستکم ۱۵۰۰ نفر گزارش کرد.
محمد پاکپور به دلیل همین عملکرد ضد حقوق بشری، به‌ویژه مشارکت در سرکوب اعتراضات سراسری آبان ۱۳۹۸ در ایران، از فروردین ۱۴۰۰ در لیست تحریم‌های حقوق بشری اتحادیه اروپا قرار گرفته است.
سوابق سرکوب و قربانیان جنایات پاسدار محمد پاکپور در سپاه پاسداران
سوابق سرکوب محمد پاکپور در ساختار سپاه، نشان‌دهنده دسترسی و نفوذ او در مهم‌ترین نهادهای عملیاتی نظامی کشور است:
فرمانده لشکر ۸ نجف سپاه پاسداران
فرمانده لشکر ۳۱ عاشورا سپاه پاسداران
رئیس ستاد نیروی زمینی سپاه پاسداران
تا اردیبهشت ۱۳۸۸: معاون عملیات سپاه پاسداران
اردیبهشت ۱۳۸۸ – تا ۲۳ خرداد ۱۴۰۴: فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران
از ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ تا کنون (آذر ۱۴۰۴): فرمانده کل سپاه پاسداران
قربانیان گروهی جنایات، سرکوب و نقض حقوق بشر مرتبط با محمد پاکپور عبارتند از:
سوختبران
کولبران در ایران
معترضان اعتراضات آبان ماه ۱۳۹۸.
منابع:
تریبون زمانه
عبدی مدیا
ما را در تلگرام سرکوبگران دنبال کنید
