مرزیه، دادستان پیشین استان سیستان و بلوچستان در نقض گسترده حقوق شهروندان نقش مستقیم داشته است. این شامل حق آزادی بیان، حقوق اجتماعی، حقوق اقلیتهای قومی و مذهبی و حق حیات میشود. مرزیه در مقام دادستان سیستان و بلوچستان، در تضییع حقوق و آزادیهای اجتماعی مشارکت مستقیم داشت.
مهر ۱۳۹۵، مرزیه از تشکیل پرونده و بازداشت ۱۱ نفر خبر داد. اتهام این افراد «مدلینگ سازمانیافته» بود. به گفته محمد مرزیه، آنها تصاویر مدلینگ خود را در فضای مجازی منتشر میکردند.
مرزیه نقش مهمی در محاکمه سخی ریگی، وبلاگنویس، در سال ۱۳۸۸ ایفا کرد. سخی ریگی به اتهام «محاربه از طریق همکاری با گروه جندالله» بازداشت شد. دادگاه او را به ۲۰ سال زندان محکوم کرد. گزارشها نشان میدهد مدرکی دال بر ارتباط او با این گروه وجود نداشت. دلیل محکومیت وی، اعترافات اجباری تحت شکنجه بود. این اقدامات زیر نظر محمد مرزیه انجام شد.
محمد مرزیه همچنین در نقض مستقیم حیات انسانی مشارکت داشته است. او به عنوان دادستان سیستان و بلوچستان، مسئول صدور و اجرای احکام اعدام بود. این مسئولیت شامل احکام صادر شده بر اساس کیفرخواست دادستانی نیز میشود. واحدهای اجرای احکام کیفری تحت نظارت دادستانی فعالیت میکنند. این روند، مستقیماً زیر نظر محمد مرزیه صورت میگرفت.
بر اساس گزارشها، در دوران مسئولیت مرزیه در دادستانی سیستان و بلوچستان، دستکم ۵۳ زندانی اعدام شدند. ۱۰ نفر از این زندانیان به جرایم مواد مخدر متهم بودند. ۴ زندانی به اتهام قتل عمد و ۳۹ نفر نیز به اتهام اقدام علیه امنیت ملی اعدام شدند. نقش مرزیه در صدور و اجرای این احکام، بهویژه اعدامهای دستهجمعی، انکارناپذیر است.
بیشتر بخوانید
محمد سرگزی از سرکوبگران مردم ایران در استان سیستان و بلوچستان
مرزیه بهمن ۱۳۸۹، شخصاً درخواست اعدام چهار متهم را اعلام کرده بود. این متهمان در حمله تروریستی آن سال در محرم دست داشتند. حکم اعدام سه نفر از آنها مهر ۱۳۹۱ به اجرا درآمد. این احکام بر اساس کیفرخواست صادره از سوی دادستانی صادر شده بود.
دادگستری و دادستانی سیستان و بلوچستان آبان ۱۳۹۲، ۱۶ زندانی بلوچ را اعدام کردند. این اقدام انتقامجویانه و در تلافی درگیری مسلحانه با مأموران انتظامی بود. مرزیه این اعدامها را تأیید کرد. او اعلام داشت این پاسخ به «شهادت مرزبانان سراوان» است. محمد مرزیه بر اجرای سیاست «مقابله به مثل» تأکید کرده بود.
دادستانی سیستان و بلوچستان، بهمن همان سال (۱۳۹۲)، ۱۵ زندانی بلوچ را اعدام کرد. این اعدامها دستهجمعی و مخفیانه در زندان چابهار صورت گرفت. گزارشها حاکی از اتهامات سیاسی-امنیتی این افراد است. محمد مرزیه مسئول مستقیم این اعدامها شناخته میشود.
پروندهسازی و اعدام عبدالقدوس ملازهی (فروردین ۱۳۸۷)، صلاح الدین سیدی (اسفند ۱۳۸۷) و یعقوب مهرنهاد (مرداد ۱۳۸۷) نیز نقش محمد مرزیه را نشان میدهد. ملازهی و سیدی، دو روحانی بلوچ، با همکاری کامل دادستانی بازداشت و اعدام شدند. آنها به شدت شکنجه شدند تا اعتراف اجباری کنند. این دو روحانی در دادگاهی ناعادلانه و بدون وکیل، به اعدام محکوم گشتند. اتهام آنها «اخلال در امنیت اجتماعی از طریق ایجاد تفرقه بین شیعه و سنی» بود.
مرزیه از مدافعان و طرفداران حکم اعدام است. او شهریور ۱۳۹۲ پس از جلسه دادگاه فتحی محمد نقشبندی، به متهمان گفت: «بدون شک عدهای از شما اعدام خواهید شد.» این نشاندهنده نگرش مرزیه به این احکام است.
در آذر ۱۳۹۵، مرزیه در مقام قاضی دادگاه، حکم اعدام حسن دهواری و الیاس قلندرزهی را صادر کرد. اتهام آنها «محاربه» بود. این دو شهروند مدعی بودند به دلیل فعالیت سیاسی اقوامشان گروگان بازداشت شدهاند. آنها تحت شکنجه، مجبور به اعترافات اجباری شدند. طبق اظهاراتشان، نیروهای سپاه آنها را به محل درگیری برده بودند. با تهدید به اعدام صحرایی، خواستار تسلیم شدن بستگانشان شدند.
این دو شهروند بلوچ در «رنجنامه» خود نوشتند: آخرین جلسه دادگاه آنها آذر ۱۳۹۵ برگزار شد. محمد مرزیه پس از شهادت آنها و رد اتهامات، با خنده گفت: «حقتان بوده است.» مرزیه شخصاً به آنها گفت: «من از محل دستگیری شما خبر دارم و کاملا مطمئن هستم که شما بیگناهید. اما تا زمانی که برادر و پسرعمو و داییهای الیاس، فعالان سیاسی، خود را تسلیم نکنند، شما گروگان ما هستید. اگر خودشان را تحویل ندهند، شما را به جای آنها اعدام میکنیم.»
سوابق سرکوب و نقض حقوق بشر محمد مرزیه عبارتند از:
فروردین ۱۳۸۶ تا آذر ۱۳۹۵: دادستان عمومی و انقلاب استان سیستان و بلوچستان.
از آذر ۱۳۹۵: قاضی در دادگاه زاهدان.
برخی از قربانیان جنایات و نقض حقوق بشر محمد مرزیه شامل:
حسن دهواری
یعقوب میرنهاد
الیاس قلندرزهی
