محمد جواد لاریجانی، با نام کامل محمد جواد اردشیر لاریجانی، به عنوان دبیر ستاد حقوق بشر قوه قضائیه، نقشی کلیدی در توجیه و دفاع از اقدامات ضدحقوق بشری حکومت ایران داشته است. او به طور مداوم با انکار وجود شکنجه، اعدامها و سرکوب اقلیتها، به مشروعیتبخشی به این اقدامات کمک کرده است.
محمد جواد لاریجانی به عنوان یکی از مقامات قضایی در نقض حقوق بشر مشارکت داشته است. او دبیر ستاد حقوق بشر قوه قضائیه بوده است. او نقشی اساسی در دفاع از رویکرد ضدحقوق بشری این نهاد ایفا کرده است. ستاد حقوق بشر بر خلاف نام خود، یک نهاد کاملاً حکومتی است. این نهاد همیشه نماینده مواضع حکومت در برابر انتقادهای جهانی بوده است. محمد جواد لاریجانی در اردیبهشت ۱۳۹۴، وابستگی این ستاد به حکومت را تأیید کرد. او بیان داشت: «میدان حقوق بشر بسیار وسیع است و ستاد حقوق بشر یک نهاد حکومتی است.»
توجیه عملکرد دستگاه قضایی و نهادهای امنیتی از فعالیتهای اصلی این ستاد بوده است. همچنین، دفاع از رویههای قضایی ناقض حقوق بشر، از وظایف محمد جواد لاریجانی بوده است. او به انتقادها و حملات سازمانهای بینالمللی حقوق بشری پاسخ میداده است. محمد جواد لاریجانی در شهریور ۱۳۹۵، درباره نقض حقوق بشر در ایران سخن گفت. او اشاره کرد: «محور تهاجمات [جهانی] عبارتند از اجرای احکام شرع و برخورد با معاندین است.» همچنین، «برخورد با فتنهگران، وضعیت بهائیت و اقلیتها» نیز از موضوعات مورد انتقاد بوده است. محمد جواد لاریجانی در آبان ۱۳۹۸ به جاوید رحمان، گزارشگر ویژه سازمان ملل، حمله کرد. او در واکنش به انتقادهای جاوید رحمان، او را به خروج از دستورالعمل مأموریت متهم کرد.
مخالفت با گزارشگران بینالمللی و توجیه اعدام
محمد جواد لاریجانی در شهریور ۱۳۹۵، به شدت از تعیین گزارشگر ویژه سازمان ملل انتقاد کرد. او گفت: «انتصاب گزارشگر ویژه از نظر ایران غیرموجه و مردود است.» او تأکید کرد که موضع حکومت همواره مخالفت با این گزارشگران بوده است. او در بهمن ۱۳۹۵ نیز با ارسال نامهای به کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، اعتراض خود را اعلام کرد. محمد جواد لاریجانی در اسفند ۱۳۹۲، در واکنش به انتقادهای جهانی درباره اعدامها، خواستار تجلیل از ایران شد. او بیان داشت: «متاسفانه نهادهای بینالمللی به جای تجلیل، افزایش اعدامها را بهانهای برای تهاجم حقوق بشری کردهاند.» وی اعدام گسترده قاچاقچیان را «خدمت بزرگ به بشریت» نامید. محمد جواد لاریجانی این اقدامات را «مبارزهای افتخارآمیز» دانست.
او همچنین از مجازات قصاص دفاع کرد و آن را حق شهروندان دانست. او اظهار داشت: «تهاجماتی که به اسم حقوق بشر به ایران میشود، مبنای حقوق بشری ندارد.» او افزود: «هدف اصلی آنها از ایراد گرفتن به اعدامها، موضوع قصاص است.» محمد جواد لاریجانی تأکید کرد که «قصاص حق شهروندان است و در آن حیات وجود دارد.» وی افزود: «مبنای اسلام در قصاص، عفو و گذشت است.» محمد جواد لاریجانی با این توجیهات، نقض حقوق بشر را انکار کرد.
بیشتر بخوانید
حشمتالله حیاتالغیب، سایه سیاه سرکوب
انکار اعدام کودکان و شکنجه در زندانها
محمد جواد لاریجانی در اسفند ۱۳۹۶، اعدام کودکان و نوجوانان را انکار کرد. او گفت: «اعدام نوجوانان به این شکلی که ادعا میشود، نداریم.» اما در عین حال، او تأیید کرد که نوجوانان زیر ۱۸ سال پس از رسیدن به سن قانونی اعدام میشوند. محمد جواد لاریجانی با دفاع از اختیار قاضی در این موارد گفت: «قانون میگوید هیچ نوجوانی حکم اعدام نمیگیرد.» وی اضافه کرد: «بجز مواردی که قاضی تشخیص دهد شخص بالغ است.» او انتقادهای جهانی از نقض حقوق بشر را «فحش دادن غربیها» دانست. به اعتقاد او، ایران نباید از این انتقادها بترسد.
محمد جواد لاریجانی در اردیبهشت ۱۳۹۴، تحریم قضات صادرکننده حکم اعدام را غیرعادلانه دانست. او گفت: «قاضی بر اساس قانون عمل کرده است.» وی تحریمهای حقوق بشری را سیاسی دانست و نه حقوق بشری. او در اسفند ۱۳۹۱ نیز به انتقادها از تعداد بالای اعدامها اعتراض کرد. او گفت: «بیش از ۷۰ درصد اعدامها به خاطر مبارزه با قاچاق مواد مخدر است.» وی مجازات قصاص را مهم و ضروری دانست. محمد جواد لاریجانی گفت: «ما معتقدیم سیستم قضایی غرب از این موهبت محروم است.» او تأکید کرد: «قصاص یک مفهوم بسیار مهم است و جزء حقوق اصلی شهروندان است.»
تفسیر گزینشی اسناد حقوق بشری
محمد جواد لاریجانی در اسفند ۱۳۹۶، حق حیات در قوانین بینالمللی را انکار کرد. او حق تفسیر اسناد حقوق بشری را به نفع ایران دانست. او گفت: «میگویند هر قانونی میتوانید بگذارید، مگر اینکه حق حیات را سلب کند.» وی افزود: «این یک تهاجم عظیم در صحنه جهانی است.» او در اردیبهشت ۱۳۹۴ نیز تأکید کرد که ایران اسناد حقوق بشری را تفسیر میکند. او گفت: «استراتژی ایران این بوده که ما این اسناد را تفسیر میکنیم.»
محمد جواد لاریجانی در توجیه نقض حقوق بشر، در تکرار اتهامات واهی امنیتی مشارکت داشته است. او در اسفند ۱۳۹۳، درباره امید کوکبی، دانشمند ایرانی، صحبت کرد. او گفت که کوکبی به اتهام جاسوسی دستگیر و محکوم شده است. محمد جواد لاریجانی اعطای جایزه ساخاروف به او را نادرست دانست. او گفت: «جایزه ساخاروف برای کسانی است که در امر حقوق بشر کار میکنند، نه متهمین به جاسوسی.» این اظهارات، تلاشی برای توجیه حبس غیرعادلانه یک دانشمند بود.
انکار شکنجه و تبعیض علیه اقلیتها
محمد جواد لاریجانی وجود شکنجه در زندانهای ایران را انکار کرد. او در آذر ۱۳۹۱، چند روز پس از فوت ستار بهشتی، وبلاگنویس، این موضوع را تکذیب کرد. ستار بهشتی به دلیل شکنجه در زندان اوین جان باخته بود. محمد جواد لاریجانی در پاسخ به یک خبرنگار، گفت: «هر نوع شکنجه در کشور ما ممنوع است.» او افزود: «هر موردی که گزارش شود، قوه قضائیه بدون اغماض رسیدگی میکند.» محمد جواد لاریجانی این موضع را «قاطع و روشن» دانست.
او در فروردین ۱۳۹۳، «هرگونه تبعیض و تضییع حقوق به دلیل بهائی بودن» را رد کرد. او مدعی شد که هیچ بهائی در ایران به دلیل عقیدهاش محاکمه یا از تحصیل محروم نمیشود. در پاسخ به این ادعا، ۱۰۴ دانشجوی بهائی یزدی نامهای نوشتند. آنها در نامه خود، محدودیتها و ممنوعیتهای تحصیلی خود را شرح دادند. محمد جواد لاریجانی با این اظهارات، سعی در سفیدنمایی چهره حکومت داشت.
سوابق سرکوب و نقض حقوق بشر محمد جواد لاریجانی به شرح زیر است:
۱۳۶۰ تا ۱۳۶۸: معاون وزارت امور خارجه
۱۳۶۷ تا کنون: رئیس پژوهشگاه دانشهای بنیادی
خرداد ۱۳۷۱ تا خرداد ۱۳۷۹: نماینده مجلس ملایان در دورههای چهارم و پنجم
۱۳۸۴ تا دی ۱۳۹۸: دبیر ستاد حقوق بشر قوه قضائیه
از مهر ۱۳۸۹ تا اردیبهشت ۱۴۰۳ عضو شورای نظارت بر صدا و سیما
با توجه به این سوابق، نقش محمد جواد لاریجانی در توجیه و دفاع از اقدامات ناقض حقوق بشر در حکومت ایران، به وضوح قابل مشاهده است. او با انکار حقایق و استفاده از توجیهات سیاسی و مذهبی، به تداوم سرکوب کمک کرده است.
