غلامرضا ضیائی در جریان اعتراضات آبان ۱۳۹۸، نقش مستقیم در سرکوب شهروندان دستگیرشده و محبوس در زندان اوین داشته است.
غلامرضا ضیائی یکی از مقامات ارشد سازمان زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی حکومت ایران است که در نقض جدی حقوق بشر مشارکت داشته است. او بهعنوان رئیس زندان رجایی شهر کرج بین سالهای ۱۳۹۶ تا ۱۳۹۸ و رئیس زندان اوین تهران از سال ۱۳۹۸ تا ۱۳۹۹ فعالیت کرده است. در این دورهها، او با آزار و اذیت روحی و جسمی زندانیان سیاسی و امنیتی، نقش مهمی در شکنجه زندانیان و نقض حقوق آنها داشته است.
غلامرضا ضیائی در دوران مسئولیتهایش در زندانهای حکومت ایران، بارها حقوق زندانیان را نقض کرده است. گزارشها حاکی از آن است که او خود شخصاً در ضرب و شتم زندانیان مشارکت داشته است. او زندانیان سیاسی را از خدمات درمانی محروم کرده و آنها را در کنار زندانیان جرایم خشن نگه داشته است. این اقدامات نقض آشکار حقوق انسانی زندانیان به شمار میرود.
بر اساس گزارشهای حقوق بشری، غلامرضا ضیائی در زندان رجایی شهر کرج نقش اصلی را در اعمال فشار بر زندانیان داشته است. او با صدور دستور انتقال زندانیان بهایی به بخشی از زندان که به “فرعی” مشهور است، فشار مضاعفی به آنها وارد کرده است. این بخش از زندان، محلی برای تنبیه و اعمال فشار شدید بر زندانیان است.
در دوران ریاست ضیائی بر زندان رجایی شهر، زندانیان سیاسی از خدمات اولیه مانند آب گرم، پتو و هواخوری محروم بودند. در زمستان، فروشگاه زندان حتی از فروش پتو به زندانیان سیاسی خودداری میکرد. همچنین زندانیان بیمار مانند آرش صادقی، رضا شهابی، سعید شیرزاد و مجید اسدی از خدمات درمانی محروم شدند.
بیشتر بخوانید
جواد مومنی از عوامل سرکوب زندانیان در زندان اوین
ادامه سرکوب توسط غلامرضا ضیائی پس از انتصاب به ریاست زندان اوین
پس از انتصاب به ریاست زندان اوین، غلامرضا ضیائی همان شیوه آزار زندانیان را ادامه داد. بر اساس گزارشها، زندانیان سیاسی برای خدمات درمانی باید هزینهها را خودشان پرداخت میکردند. ملاقات حضوری زندانیان از ماهی یکبار به دو ماه یکبار کاهش یافت و تحویل کتاب و مجله به زندانیان ممنوع شد. همچنین زندانیان سیاسی از ایفای نقشهایی چون وکیل بند یا مسئول فرهنگی منع شدند.
یکی از نزدیکان یک زندانی سیاسی گزارش داده است که محدودیتها حتی شامل ملاقاتکنندگان نیز شده است. “سختگیری در بازرسی بدنی” بهطور قابلتوجهی افزایش یافته است. بهعنوان مثال، همسر یکی از زندانیان سیاسی مجبور به تفتیش بدنی بدون لباس شده و زنان ملاقاتکننده نیز با اقدامات توهینآمیز مواجه شدند.
نرگس محمدی، از زندانیان سیاسی، در دی ماه ۱۳۹۸ با انتشار نامهای، جزئیات خشونت غلامرضا ضیائی علیه خود را افشا کرد. او تأیید کرد که ضیائی در انتقال اجباری و همراه با ضرب و شتم او به زندان زنجان نقش مستقیم داشته است. همچنین در اسفند ۱۳۹۹، نرگس محمدی در یک ویدئو، تعرض جنسی و خشونت مستقیم ضیائی علیه خود و سایر زندانیان زن را افشا کرد.
مجید توکلی، فعال دانشجویی، نیز نقش ضیائی در آزار و ضرب و شتم زندانیان در دهه ۱۳۸۰ را تأیید کرده است. او در سال ۱۳۸۶ در زندان اوین بههمراه چند زندانی دیگر توسط ضیائی و وکیلبندان مورد ضرب و شتم قرار گرفت.
بر اساس گزارش منابع حقوق بشری، غلامرضا ضیائی خود اعلام کرده که مسئول سابق بازداشتگاه کهریزک بوده است. این بازداشتگاه در جریان اعتراضات سال ۱۳۸۸ محل شکنجه بازداشتشدگان بود. در این مکان، حداقل پنج نفر از جمله محسن روحالامینی و محمد کامرانی جان خود را از دست دادند.
سوابق سرکوب، قربانیان و تحریم غلامرضا ضیائی
سوابق سرکوب غلامرضا ضیائی به شرح زیر است:
۱۳۸۵ تا ۱۳۹۰: معاون بند ۸ زندان اوین
مهر ۱۳۹۶ تا تیر ۱۳۹۸: رئیس زندان رجایی شهر کرج
مرداد ۱۳۹۸ تا تیر ۱۳۹۹: رئیس زندان اوین تهران
برخی از قربانیان سرکوب غلامرضا ضیائی عبارت از نرگس محمدی، مجید توکلی و قربانیان گروهی زندانیان سیاسی زندان اوین و زندانیان سیاسی زندان رجایی شهر میباشند.
عملکرد غلامرضا ضیائی موجب شد که او از دی ۱۳۹۶ در لیست تحریمهای حقوق بشری ایالات متحده آمریکا قرار گیرد. وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرده که ضیائی در آزار زندانیان و تعرض جنسی به آنها مشارکت داشته است.
در ۱۲ آوریل ۲۰۲۱، اتحادیه اروپا غلامرضا ضیائی را به دلیل سرکوب زندانیان اعتراضات آبان ۹۸ تحریم کرد. تمامی داراییهای او در اروپا مسدود شد و از سفر به این کشورها منع گردید.
کانادا نیز در مهر ۱۴۰۱ غلامرضا ضیائی را همراه با ۱۶ شخص و ۳ نهاد دیگر به دلیل نقض حقوق بشر تحریم کرد.
وزارت خارجه بریتانیا نیز در آذر ۱۴۰۱ او را به همراه ۹ مقام دیگر به دلیل “نقض فجیع حقوق بشر” تحریم کرد.
