علی مبشری به عنوان قاضی دادگاه انقلاب در دهه ۱۳۶۰، مستقیماً در صدور احکام اعدام برای زندانیان سیاسی مخالف نظام نقش داشته است. او همچنین در مقام رئیس دادگاه انقلاب تهران، از سال ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۸، مسئول احکام صادر شدهای است که حقوق بسیاری از شهروندان را نقض کردهاند. این احکام بهطور جدی حقوق اساسی و شهروندی را زیر پا گذاشتهاند.
دیدگاه علی مبشری درباره وظایف دادگاه انقلاب
مبشری در اردیبهشت ۱۳۸۶ درباره نقش دادگاه انقلاب تهران در برخورد با مخالفان سیاسی توضیح داد. او گفت: «تشکیل دادگاه انقلاب برای رسیدگی به مسائل مربوط به اصل انقلاب و گروههایی است که ضدیت با انقلاب فعالیت میکنند.» وی افزود: «این دادگاه برای حفظ انقلاب و نظام و برخورد با جریانات، گروهها و کسانی که مقابل نظام میایستند تاسیس شده است.» صلاحیتهای این دادگاه توسط قانون مشخص شدهاند. این اظهارات، دیدگاه مبشری را در مورد رسالت دادگاه انقلاب نشان میدهد.
نقش مبشری در صدور و تأیید احکام اعدام
مبشری در سمتهای قضایی خود، بهویژه قاضی دادگاه انقلاب و حاکم شرع در دهه شصت و قتلعام زندانیان سیاسی در سال۶۷، در نقض حق حیات مشارکت مستقیم داشته است. او شخصاً حکم اعدام زندانیان سیاسی و مخالفان نظام را صادر کرده است. او در مقام رئیس دادگاه انقلاب تهران نیز در برابر تأیید احکام اعدام صادر شده توسط شعب این دادگاه مسئول است. نقش علی مبشری به عنوان حاکم شرع زندان اوین در دهه شصت غیر قابل انکار است.
شهادت قضات و زندانیان درباره نقش علی مبشری
حسین موسوی تبریزیان، دادستان کل انقلاب در شهریور ۱۳۶۰، در مورد نقش مبشری گفت: «قضات ما در آنجا نیری و یونسی، مبشری و… بودند.» علی رازینی، قاضی حاکم شرع در دهه شصت، نیز در تیر ۱۳۹۶ به نقش علی مبشری اشاره کرد. او گفت: «نیری، مبشری و رامندی زیر نظر گیلانی شعب دادگاه انقلاب بودند.» نقش مبشری در صدور احکام اعدام زندانیان سیاسی توسط شاهدان عینی و زندانیان تأیید شده است.
مسئولیت قاضی علی مبشری در نقض آزادی بیان
مبشری به عنوان رئیس دادگاه انقلاب اسلامی تهران، مسئول نقض حق اساسی آزادی بیان شهروندان توسط شعب این دادگاه است. شعب دادگاه انقلاب در تهران بسیاری از روزنامهنگاران و فعالان رسانهای را به دلایل بیاساس محاکمه و به حبسهای طولانیمدت محکوم کردهاند. مسعود باستانی، روزنامهنگار، در تابستان ۱۳۸۸ به ۶ سال حبس محکوم شد. اتهام او «تبلیغ علیه نظام» و «اجتماع و تبانی به قصد برهم زدن امنیت ملی» بود. این حکم توسط دادگاه انقلاب تهران و در دوره ریاست مبشری صادر شد.
نمونههایی از برخورد با روزنامهنگاران و فعالان در دوران مبشری
در زمستان ۱۳۸۱، علیرضا رجایی، عضو هیات مدیره انجمن صنفی مطبوعات، توسط شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران محکوم شد. اتهام وی «اقدام علیه امنیت ملی» بود. حکم شامل چهار سال زندان و ده سال محرومیت از حقوق اجتماعی بود. دادگاه انقلاب تهران در شهریور ۱۳۸۷، مریم حسینخواه، پروین اردلان، جلوه جواهری و ناهید کشاورز را محکوم کرد. این فعالان حقوق زنان به دلیل انتشار مطالب در دفاع از حقوق زنان، مجموعاً به ۲ سال زندان محکوم شدند. مبشری به عنوان رئیس وقت دادگاه انقلاب تهران، در این احکام مسئولیت مستقیم دارد.
بیشتر بخوانید
علیرضا افشار از قدیمیترین عوامل سرکوبگر
دادگاههای نمایشی و مسئولیت مبشری
قاضی علی مبشری در مقام رئیس دادگاه انقلاب تهران، در تابستان ۱۳۸۸، مسئول برگزاری دادگاههای نمایشی بود. این دادگاهها شامل تعدادی از روزنامهنگاران، فعالان سیاسی و مدنی معترض به نتایج انتخابات دهم ریاستجمهوری بودند. شماری از معترضان بازداشتشده نیز در این دادگاهها محاکمه شدند. محاکمه این افراد در مرداد و شهریور ۱۳۸۸ توسط شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران، به ریاست ابوالقاسم صلواتی، برگزار شد. جریان این محاکمه و اعترافات اجباری از صدا و سیمای ایران پخش گردید. احکام سنگینی نیز با استناد به همین اعترافات اجباری صادر شد. این اقدامات با نظارت علی مبشری انجام گرفت.
برخورد با فعالان اتنیکی و قومی در دوره علی مبشری
مبشری به عنوان رئیس اسبق دادگاه انقلاب تهران، مسئول برخورد شعب این دادگاه با فعالان اتنیکی و قومی است. بسیاری از فعالان مدنی اتنیکی و قومی توسط شعب دادگاه انقلاب تهران به دلایل بیاساس محاکمه و به زندان محکوم شدند. سعید متینپور، روزنامهنگار و فعال اتنیکی آذری، در خرداد ۱۳۸۷ توسط شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران محاکمه شد. او به اتهام «ارتباط با بیگانگان و تبلیغ علیه نظام» به هشت سال زندان محکوم شد. گزارشها حاکی از برگزاری دادگاه او بدون حضور وکیل است. این موارد نیز تحت مدیریت مبشری انجام شده است.
روایات زندانیان سیاسی از دادگاههای علی مبشری
عفت ماهباز، زندانی سیاسی دهه شصت، درباره مبشری شهادت داده است: «رئیس دادگاه یک آخوند بود. بعدها دانستم که نامش مبشری است.» مهدی اصلانی، دیگر زندانی سیاسی، گفت: «دادگاه من بیش از پانزده دقیقه طول نکشید. روحانی جوانی که هویتش بر من نامعلوم بود و بعدها دانستم که مبشری است، کیفرخواست را خواند.» او افزود که علی مبشری اجازه حرف زدن به او نداد و با توهین سخنانش را قطع میکرد.
تجربه مرسده قائدی از دادگاه با حضور علی مبشری
علی مبشری همچنین حاکم شرع دادگاه مرسده قائدی، از دیگر زندانیان سیاسی دهه شصت، بوده است. قائدی درباره دادگاه خود و مواجههاش با علی مبشری گفته است: «یک سال بدون ملاقات در کمیته مشترک زندانی بودم. مبشری گفت چون برای سه نفر از اعضا خانواده حکم اعدام صادر کرده، برای من اعدام صادر نمیشود.» او افزود: «دادگاه دو یا سه دقیقه بود. اتهامات من چپ، پیکار، کوه رفتن، نماز نخواندن، نشریه خواندن، نشریه پخش کردن و سفر به کردستان بود، ۸ سال حکم گرفتم.»
احکام اعدام در دوران ریاست علی مبشری
در آذر ۱۳۷۸، شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران سه نفر را محکوم به اعدام کرد. این افراد به دلیل دست داشتن در انفجار ۲۴ فروردین همان سال در حسینیه شهدای رهپویان شیراز متهم شده بودند. آنها در فروردین ۱۳۸۸ به اتهام «محاربه و افساد فیالارض از طریق عضویت و همکاری مؤثر در گروهک محارب» اعدام شدند. این در حالی بود که مقامات ایران ابتدا انفجار را «غیرعمد ناشی از مهمات انبار شده در محل» عنوان کرده بودند. این احکام با نظارت و تأیید مبشری صادر شد.
پرونده فرزاد کمانگر و مسئولیت علی مبشری
حکم اعدام فرزاد کمانگر، معلم کرد، در اسفند ۱۳۸۶ از سوی شعبه ۳۰ دادگاه انقلاب تهران صادر شد. اتهام او «محاربه از طریق عضویت در گروه مخالف نظام» بود. خلیل بهرامیان، وکیل مدافع فرزاد کمانگر، شهادت داد که او عضو هیچ گروهی نبوده و کاملاً بیگناه است. دستگاه قضایی جمهوری اسلامی فرزاد کمانگر را در اردیبهشت ۱۳۸۹ اعدام کرد. این پرونده نیز در زمان ریاست علی مبشری بر دادگاه انقلاب تهران جریان داشت و وی مسئولیت نظارت بر آن را بر عهده داشت.
نقش مبشری در نقض حقوق زنان
مبشری به عنوان رئیس اسبق دادگاه انقلاب تهران، مسئول عملکرد شعب این دادگاه در نقض حقوق زنان است. او مسئول محاکمه فعالان حقوق زنان به دلایل بیاساس است. مریم حسینخواه، فعال حقوق زنان و عضو «کمپین یک میلیون امضاء»، در آبان ۱۳۸۶ بازداشت شد. اتهامات او «تشویش اذهان عمومی، تبلیغ علیه نظام و نشر اکاذیب» بود. دادگاه انقلاب تهران در شهریور ۱۳۸۷ او را به شش ماه حبس تعزیری محکوم کرد. این حکم به دلیل نگارش مقاله در زمینه برابری زنان و دفاع از حقوق زنان صادر شد.
احکام حبس برای فعالان زن در دوران علی مبشری
دادگاه انقلاب تهران در همان زمان، پروین اردلان، جلوه جواهری و ناهید کشاورز را محکوم کرد. این فعالان زن، صرفاً به دلیل انتشار مطالب در دفاع از حقوق زنان در وبسایتها، هر یک به شش ماه حبس تعزیری محکوم شدند. در فروردین ۱۳۸۶ نیز دادگاه انقلاب تهران، آزاده فرقدانی، فعال دانشجویی و حقوق زنان، را به ۲ سال زندان محکوم کرد. اتهام او شرکت در یک تجمع آرام در دفاع از حقوق زنان در خرداد ۱۳۸۵ بود. تمامی این موارد در دوران ریاست علی مبشری بر دادگاه انقلاب تهران اتفاق افتاده است.
سوابق سرکوب علی مبشری
سوابق سرکوب و نقض حقوق بشر علی مبشری عبارت است از:
۱۳۶۰: ورود به دستگاه قضایی جمهوری اسلامی – قاضی دادگاه انقلاب.
۱۳۷۸ – مهر ۱۳۸۸: رئیس دادگاه انقلاب اسلامی تهران.
مهر ۱۳۸۸ – مهر ۱۳۹۳: معاون قضایی دیوان عدالت اداری.
مهر ۱۳۹۳: انتصاب به عنوان مستشار دیوان عالی کشور.
