علی عبدی، از مقامات ارشد سازمان زندان‌های حکومت ایران، در طول تصدی مناصب مختلف خود، از جمله ریاست زندان وکیل آباد مشهد، مسئولیت مستقیم در نقض فاحش حقوق زندانیان را بر عهده داشته است. این نقض حقوق شامل مواردی چون اجرای احکام اعدام، ضرب و شتم زندانیان و بی‌توجهی به وضعیت سلامت آنان است.
نقش علی عبدی در نقض حقوق زندانیان در وکیل آباد
علی عبدی، در مقام رئیس زندان مرکزی وکیل آباد مشهد در استان خراسان رضوی، بین سال‌های ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۰، مسئول نقض حقوق زندانیان این مرکز است. زندان وکیل آباد مشهد یکی از زندان‌های بدنام در حکومت ایران است. موارد فراوانی از نقض سیستماتیک حقوق زندانیان در آن گزارش شده است.
علی عبدی به عنوان رئیس زندان مرکزی وکیل آباد مشهد، در برابر اجرای مجازات اعدام زندانیان مسئول است. این مجازات‌ها، نقض فاحش حق حیات انسانی محسوب می‌شوند. بنا بر گزارش منابع حقوق بشری، در دوران ریاست علی عبدی بر زندان مشهد، دست‌کم ۴۵ زندانی اعدام شدند.
بیشتر بخوانید
پرویز فتاح: چهره‌ای کلیدی در سرکوب و نقض حقوق بشر در ایران
بر اساس این گزارش‌ها، ۳۴ زندانی به اتهام قتل عمد اعدام شدند. همچنین، ۲ زندانی به اتهام جرایم مرتبط با مواد مخدر اعدام شدند. ۸ زندانی به اتهام تجاوز به عنف و ۱ نفر نیز به اتهام نوشیدن مشروبات الکلی اعدام گردیدند. این اعدام‌ها در دوران ریاست علی عبدی در زندان مرکزی مشهد اتفاق افتاد.
برای نمونه، در تیر ماه ۱۴۰۰ یک زندانی ۷۰ ساله به اتهام قتل عمد در زندان وکیل آباد مشهد اعدام شد. پیش از آن نیز در تیر ۱۳۹۹، یک زندانی به اتهام شش بار نوشیدن مشروبات الکلی توسط مقامات قضایی و مسئولان زندان وکیل آباد اعدام گردید.
در نمونه‌ای دیگر، در اسفند ۱۳۹۸، یک زندانی قطع نخاعی که روی ویلچر بود، به اتهام قتل عمد در زندان مشهد اعدام شد. این زندانی هنگام بازداشت، در پی درگیری با مأموران نیروی انتظامی، مورد اصابت گلوله قرار گرفت. این حادثه منجر به ضایعه شدید نخاعی وی شده بود. بر اساس گزارش منابع حقوق بشری، اعدام این زندانی بدون اطلاع خانواده‌اش و در همان وضعیت (نشسته بر روی ویلچر) انجام شده است.
خشونت و بی‌توجهی به سلامت زندانیان تحت مسئولیت علی عبدی
علی عبدی به عنوان رئیس زندان مرکزی وکیل آباد مشهد، در برابر نقض حقوق زندانیان از طریق ضرب و شتم آنها مسئول است. این ضرب و شتم‌ها توسط مقامات زندان صورت می‌گرفت. همچنین، او در برابر بی‌توجهی عمدی به سلامت و حق درمان زندانیان نیز مسئول است.
برای نمونه، مقامات و مأموران زندان مشهد در روزهای پایانی خرداد ۱۴۰۰، محمدحسین سپهری و کمال جعفری یزدی را مورد ضرب و شتم قرار دادند. این دو زندانی سیاسی در آن زمان در این زندان محبوس بودند.
بنابر گزارش منابع حقوق بشری، این دو زندانی توسط مسئول بند ۶.۱ زندان مشهد مورد ضرب و شتم قرار گرفتند. به گفته منابع مطلع، «علی تیماجی مسئول بند ۶.۱ یک روز پس از ضرب و شتم آقای جعفری یزدی و هنگامی که او و محمدحسین سپهری در هواخوری زندان بودند، ابتدا لوازم شخصی این دو زندانی سیاسی را از بند خارج کرد.» در پاسخ به اعتراض محمدحسین سپهری، او ضمن بکار بردن الفاظ رکیک و توهین‌آمیز، وی را نیز مورد ضرب و شتم قرار داد. این اقدام منجر به شکستن دندان آقای سپهری شد.
پس از آن، در تیر ماه همان سال، ۹ تن از زندانیان اهل سنت محبوس در زندان مشهد نامه‌ای نوشتند. این زندانیان شامل عیسی عیدمحمدی، فرهاد شکری، عبدالحکیم عظیم گرگیج، عبدالرحمان گرگیج، حبیب پیرمحمدی، عبدالباسط اورسن، محمدرضا شیخ احمدی، مرتضی فکوری و عبدالله حسینی بودند. آنها خطاب به جاوید رحمان، گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور حکومت ایران، از نقض حقوق خود در این زندان خبر دادند.
این زندانیان در نامه خود نوشتند: «در بند ۶.۱ با اتهام‌هایی سراسر کذب و دروغ و با پرونده‌سازی، تجمیع در پرونده، که با شکنجه‌های سخت، اعتراف‌های اجباری و دیکته‌شده، تهدید و حبس اعضای خانواده‌هایمان که منجر به صدور احکام ظالمانه اعدام و حبس‌های طولانی‌مدت بالای ۱۵ سال شده است.» آنها افزودند: «برای تحت فشار گذاشتن‌مان و شکنجه، عده‌ای از خانواده‌ها، پدر و مادر و همسرانمان را احضار و بازداشت کردند.»
این زندانیان همچنین اشاره کردند: «دخالت وزارت اطلاعات در امور و مسائل خانوادگی‌مان منجر به طلاق و از هم پاشیدگی کانون خانواده و صغیر شدن فرزندانمان شد.» این اقدامات با هدف واداشتن آنها به همکاری با وزارت اطلاعات و پذیرش اتهامات کذب انجام می‌شد. آن‌طور که در این نامه آمده، ضرب و شتم زندانیان توسط مقامات زندان و زندانیان غیرسیاسی به سفارش مسئولان زندان، امری عادی و روزمره است.
بی‌توجهی به جان و سلامت زندانیان بیمار و نقض حق دسترسی آنها به بهداشت و درمان در مهر ۱۳۹۸ سبب مرگ اصغر سامانی شد. این زندانی در زندان مشهد محبوس بود. بر اساس گزارش منابع حقوق بشری، این زندانی که به بیماری سل مبتلا بوده، به دلیل عدم رسیدگی پزشکی و بی‌توجهی مسئولان زندان نسبت به وضعیت او، جان خود را در زندان مشهد از دست داده است.
سوابق سرکوب و تحریم‌ها علیه علی عبدی
سوابق سرکوب و نقض حقوق بشر علی عبدی شامل موارد زیر است:
تا بهمن ۱۳۹۴: رئیس زندان شهرستان تایباد در استان خراسان رضوی.
بهمن ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۷: رئیس زندان شهرستان تربت حیدریه در استان خراسان رضوی.
دست‌کم از مهر ۱۳۹۸ تا آذر ۱۴۰۰: رئیس زندان وکیل آباد مشهد در استان خراسان رضوی.
آذر ۱۴۰۰ تا ۲ مرداد ۱۴۰۱: معاون قضایی و اجرای احکام اداره کل زندان‌های خراسان رضوی.
از ۲ مرداد ۱۴۰۱ تا کنون (مرداد ۱۴۰۴): مدیرکل زندان‌های استان خراسان جنوبی.
برخی از قربانیان نقض حقوق بشر در دوران مسئولیت علی عبدی عبارتند از:
محمدحسین سپهری، کمال جعفری یزدی، عیسی عیدمحمدی، عبدالحکیم عظیم گرگیج، عبدالرحمان گرگیج، حبیب پیرمحمدی، عبدالباسط اورسن، محمدرضا شیخ احمدی، مرتضی فکوری، و عبدالله حسینی.
وزارت خزانه‌داری آمریکا در مهر ۱۳۹۹، زندان وکیل آباد مشهد به ریاست علی عبدی را به دلیل نقض شدید حقوق زندانیان در لیست تحریم‌های حقوق بشری خود قرار داد. این تحریم‌ها نشان‌دهنده ابعاد بین‌المللی مسئولیت او در نقض حقوق بشر است.
منابع
- دادگستر
- ایران وایر
