عزیزالله رجبزاده به عنوان فرمانده وقت نیروی انتظامی تهران در سال ۱۳۸۸، نقش مستقیم در سرکوب شهروندان تهران داشته است.
عزیزالله رجبزاده، به عنوان فرمانده وقت نیروی انتظامی تهران در سال ۱۳۸۸، در جریان اعتراضات پس از انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری، مسئول سرکوب شدید معترضان بود. نیروهای تحت فرماندهی او در خرداد همان سال، این سرکوب خشن را انجام دادند.
عزیزالله رجبزاده همچنین نقشی عمده در نقض گسترده آزادیهای اجتماعی شهروندان تهرانی داشت. این اتفاقات در دوران فرماندهی او بر پلیس تهران رخ داد. نقش او به ویژه در نقض و تحدید حق اعتراض و تجمع شهروندان در اعتراضات سال ۸۸ مشهود است. سرکوب خشن آنها نیز به دستور او انجام میشد.
رجبزاده در آبان ۱۳۸۸، در واکنش به تظاهرات ۱۳ آبان، گفت: «مراسم روز ۱۳ آبان تحت کنترل پلیس بود.» او افزود: «آشوبگرانی که قصد هرج و مرج و انحراف داشتند، توسط پلیس دستگیر شدند.» به گفته عزیزالله رجبزاده، بیش از ۱۰۰ نفر تنها در تظاهرات این روز بازداشت شدند.
رجبزاده در مهر ۸۸، در پاسخ به سؤالی درباره رضایت شهروندان از عملکرد پلیس در اعتراضات، اظهار نظری کرد. او گفته بود: «پلیس به رضایت آشوبگران احتیاجی ندارد.»
بیشتر بخوانید
علیاکبر حیدریفر از عامل سرکوب جوانان در بازداشتگاه کهریزک
عزیزالله رجبزاده در حمله نیروهای ویژه پلیس به کوی دانشگاه تهران نیز نقش مستقیم داشت. این حمله در شامگاه ۲۵ خرداد ۱۳۸۸ رخ داد و با ضرب و شتم شدید دانشجویان همراه بود. گزارشات فراوانی از دستور مستقیم او مبنی بر ورود یگان ویژه به کوی دانشگاه منتشر شده است.
در فیلمی که از حمله ماموران به کوی دانشگاه منتشر شد، ماموران تأکید میکنند. آنها میگویند ورود به کوی به دستور رجبزاده در حال انجام است. در این فیلم، نقش ماموران گارد ویژه پلیس در ضرب و شتم دانشجویان آشکارا دیده میشود. صحت این فیلم در خرداد ۱۳۸۹ توسط اسماعیل احمدیمقدم، فرمانده وقت نیروی انتظامی، تأیید شد.
در نتیجه این حمله، تعدادی از دانشجویان مجروح شدند. همچنین، بیش از ۱۶۰ نفر از آنها بازداشت گردیدند. به گفته دفتر تحکیم وحدت، در اثر این حمله، ۵ دانشجو نیز کشته شدند.
رجبزاده در شهریور ۸۸، در مورد حمله پلیس به کوی دانشگاه و ضرب و شتم دانشجویان صحبت کرد. او نقش پلیس را در این تهاجم انکار کرد و گفت: «فکر نمیکنم پلیس در این موضوع نقش منفی داشته باشد.»
عزیزالله رجبزاده، در مقام فرمانده وقت نیروی انتظامی تهران در سال ۱۳۸۸، در برابر مرگ معترضان مسئول است. این اتفاقات در جریان اعتراضات پس از انتخابات رخ داد.
آمار دقیقی از تعداد کشتهشدگان اعتراضات سال ۸۸ در دست نیست. اما بر اساس گزارش منابع مختلف، دستکم ۱۱۲ نفر در این اعتراضات کشته شدند. بیشترین آنها در تهران بود. پیش از آن، در تظاهرات ۲۵ خرداد نیز دستکم ۲۰ نفر از معترضان جان باختند.
در تظاهراتهای تاسوعا و عاشورای آن سال، که مصادف با ۵ و ۶ دی ماه بود، نیز دستکم نزدیک به ۴۰ نفر از معترضان جان خود را از دست دادند. این جان باختنها بر اثر شلیک گلوله یا ضرب و شتم اتفاق افتاد.
در بازداشتگاه کهریزک، که مستقیماً تحت نظر نیروی انتظامی اداره میشد، دستکم ۵ نفر از بازداشتشدگان به دلیل شکنجه به قتل رسیدند.
ندا آقاسلطان، فاطمه سمسارپور، اشکان سهرابی، میثم عبادی، مصطفی غنیان، کیانوش آسا، سهراب اعرابی، مصطفی کریمبیگی، شهرام فرجزاده و سیدعلی حبیبی موسوی خامنه از کشتهشدگان این اعتراضات بودهاند.
عزیزالله رجبزاده خود در دوم اسفند ۱۳۸۸، درباره نقش نیروهای انتظامی در برخورد با معترضان گفت: «در ابتدا قرار بود بخشی از توان پلیس در اختیار قرارگاه ثارالله قرار گیرد.» او افزود: «با دستور فرمانده نیروی انتظامی، تمام توان پلیس در اختیار قرارگاه ثارالله قرار گرفت.»
عزیزالله رجبزاده، در مقام فرمانده انتظامی وقت تهران، در جریان حوادث بازداشتگاه کهریزک مسئول بود. او در تابستان ۱۳۸۸ در وقوع این حوادث مشارکت مستقیم داشت. او ارشدترین فرمانده نیروی انتظامی است که به دلیل جنایت در کهریزک علیه بازداشتشدگان به دادگاه فراخوانده شد. اگرچه این دادگاه او را از تمامی اتهامات تبرئه کرد.
در تیر ۱۳۸۸، تعدادی از بازداشتشدگان اعتراضات ۱۸ تیر به بازداشتگاه کهریزک منتقل شدند. این بازداشتگاه زیر نظر نیروی انتظامی اداره میشد.
دستکم ۵ تن از بازداشتشدگان شامل محسن روحالامینی، محمد کامرانی، امیر جوادیفر، رامین قهرمانی و احمد نجاتیکارگر در این بازداشتگاه جان باختند. علت مرگ آنها ضرب و شتم، شکنجه، شرایط بد و فقدان امکانات بهداشتی-درمانی بود.
در پی انتشار خبر مرگ بازداشتشدگان در بازداشتگاه کهریزک در اوایل مرداد ماه، دستور تعطیلی آن منتشر شد. سعید مرتضوی، دادستان وقت تهران، که خود از متهمان پرونده کهریزک است، علت مرگ ۲ تن از بازداشتیان را مننژیت اعلام کرد.
با این حال، عزیزالله رجبزاده در ۷ شهریور همان سال، مرگ بازداشتشدگان در کهریزک را انکار کرد. او گفت: «همه افراد بازداشتی در کهریزک با حکم قضایی بازداشت شده بودند.» وی افزود: «بر خلاف شایعات مطرح شده، کسی در کهریزک کشته نشد.»
او در دادگاه رسیدگی به این پرونده نیز گفته بود: «یکی از اتهامهای من، آمریت در گزارش خلاف در خصوص موضوع مننژیت است.» عزیزالله رجبزاده ادامه داد: «ای کاش آقای مرتضوی هم به عنوان مطلع اینجا میآمد تا روشن میشد.» او پرسید: «که کجای کار من آمریت بوده است؟»
وی افزود: «آقای مرتضوی را در جلسه دیدم. او به من گفت: آقای فلاح [معاون بازداشتگاه] پیش من بیاید، با او کار دارم.» رجبزاده تاکید کرد: «من هم به دفترم اعلام کردم که فلاح نزد مرتضوی برود.» او پرسید: «به ما چه مربوط است که علت مرگ مننژیت باشد یا چیز دیگر.»
ضرب و شتم شدید بازداشتشدگان با کابل و شلنگ و سیم، نگهداری تعداد زیادی از آنها در سولههای کوچک، فقدان امکانات بهداشتی و درمانی، و همچنین فقدان غذا و آب، شرایطی است که بازداشتشدگان در این بازداشتگاه تجربه کردهاند.
سوابق سرکوب و نقض حقوق بشر عزیزالله رجبزاده عبارت است از: فرمانده پلیس امنیت تهران، فرمانده نیروی ضربت پلیس تهران. او از مهر ۱۳۸۷ تا اسفند ۱۳۸۸ فرمانده انتظامی تهران بود. از اسفند ۱۳۸۸ تا اسفند ۱۳۹۲، رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران تهران بود. هماکنون نیز فرمانده قرارگاه انضباط شهری است.
برخی از قربانیان جنایات، سرکوب و نقض حقوق توسط عزیزالله رجبزاده عبارتند از: امیر جوادیفر، مجید عابدینزاده، مصطفی کریمبیگی، ندا آقاسلطان، شهرام فرجزاده، محسن روحالامینی، محمد کامرانی، رامین قهرمانی، احمد نجاتیکارگر، فاطمه سمسارپور، اشکان سهرابی، میثم عبادی، مصطفی غنیان، کیانوش آسا، سهراب اعرابی، سیدعلی حبیبی موسوی خامنه، مسعود علیزاده، مجید مقدم، و رضا ذوقی.
در ۲۳ فروردین ۱۳۹۰، اتحادیه اروپا، عزیزالله رجبزاده را تحریم کرد. این تحریم به دلیل نقض گسترده و شدید حقوق شهروندان ایرانی صورت گرفت. بر اساس بیانیه اتحادیه اروپا، رجبزاده به عنوان فرمانده نیروهای انتظامی تهران بزرگ، بلندپایهترین مقامی است که به جنایت در بازداشتگاه کهریزک متهم شده است.
