زندان زنجان از بار امنیتی بالایی برخوردار است و بهمین دلیل تبعیدگاه زندانیان سیاسی لقب گرفته است. عوامل سرکوبگر زندان که چنین فضایی را در آنجا حاکم کردهاند عبارتند از :
سید مجتبی حسینی – مدیرکل زندانهای استان زنجان
مرادی – رئیس زندان مرکزی
مهسا شادنوش – رئیس زندان زنان
این عوامل حکومتی جنایتکار، آمرین و عاملین سرکوب زندانیان بویژه زندانیان سیاسی هستند. آنها زندانیان سیاسی مرد را در بندها و سلولهای زیرزمینی نگه میدارند. تا حداقل تماس را با دنیای بیرون داشته باشند و خبری از فشارهای طاقتفرسا که بر آنها اعمال میکنند به بیرون درز نکند.
علیرغم شرایط سخت زندانیان سیاسی و تراکم بالای این زندان که باعث محدودیت و کمبود در بهداشت و امکانات دیگر است طبق گزارشات دریافتی در بهمن ۱۳۹۸ حدود ۶۰۰ زندانی را از شهرهای تهران و کرج به این زندان منتقل کردند.
زندانیان سیاسی زن در محیطی جدا به اسم قرنطینه نگه داری میشوند و از شهرهای دیگر نیز زندانی سیاسی به این زندان منتقل میشود.
بازرسیهای ناگهانی و تخریب و دزدی وسایل زندانیان از جمله کارهای ضد انسانی آنهاست. توزیع مواد مخدر و کسب درآمد بالا نیز تحت فرماندهی آنها صورت میگیرد.
مانند بسیاری از زندانهای کشور، بیگاری کشیدن از زندانیان و کسب درآمد هنگفت از حاصل کارشان، نیز با ایجاد کارگاههای مختلف صورت میگیرد.
مختصری در رابطه با زندان زنجان، معروف به تبعیدگاه
زندان مرکزی زنجان با آمار حدود ۳۰ اجرای حکم اعدام در سال ۱۴۰۳ جزو زندانهایی است که دارای آمار بالای اجرای احکام اعدام است. این زندان در شمال شهر زنجان در شهرک الهیه، خیابان عاصم زنجانی واقع شده است. مثل بسیاری از زندانهای رژیم، اولیهترین حقوق انسانی زندانی نقض و زندانیان را در بدترین شرایط نگهداری میکنند. بهگفته یکی از زندانیان که این گزارش را برای ما فرستاده، زندانیان سیاسی در بندها و سلولهای زیر زمینی نگهدای میشوند تا فشار بیشتری بر آنها اعمال کنند. زندانیان سیاسی زن نیز در قرنطینه نگهداری میشوند.
ساختار زندان
این زندان به سه قسمت و یا زندان تقسیم شده است:
زندان زنان
زندان مرکزی
زندان اردوگاه و بند زندانیان سیاسی مرد که در کنترل وزارت اطلاعات است.
زندان زنان
زندان زنان دارای ۴ بند است:
بند۱ – بند مختلط با جرائم مختلف
بند۲ – بند قتل
بند۳ – بند مواد مخدر
بند ۴ – زندانیان سیاسی زن که در قرنطینه نگهداری میشوند. هواخوری این بند مجزا است.
ورودی زندان و ساختمان اداری و اجرای احکام و ناظر زندان نیز در همین محوطه قرار دارد
محل اجرای حکم اعدام که در ضلع شمال غربی زندان زنان قرار دارد.
زندان مرکزی: زندان مرکزی دارای این قسمتها است:
بند ۲ که بزرگترین بند این زندان است. روی قسمتی از بند ۲ در طبقه دوم آمفیتئاتر ساختهاند.
بند ۳
بازداشتگاه که قرنطینه هم محسوب میشود و زندانیان تازه وارد بهآنجا منتقل میشوند.
بند انفرادیها که بهبهانههای مختلف زندانیان را بهآنجا میبرند.
زندان اردوگاه
زندان اردوگاه – این زندان با زندانیانی که از آنها بیگاری میکشند اختصاص دارد و داری بندهای جداگانهای است.
در کنار این زندان بند زندانیان سیاسی قرار دارد که کاملا از جاهای دیگر زندان ایزوله است و در کنترل وزارت اطلاعات قرار دارد. طبق این گزارش بند زندانیان سیاسی در زیر زمین مستقر است. که عامل فشار بیشتر بر آنها است.
آشپزخانه زندان در این قسمت قرار دارد.
