حشمت‌الله حیات‌الغیب به عنوان مدیرکل زندان‌های استان تهران، مسئول نقض حقوق بشر در این زندان‌ها است. او در زندان‌های رجایی‌شهر و قزلحصار استان البرز نیز مسئولیت دارد. این دو زندان تحت نظر اداره کل زندان‌های تهران اداره می‌شوند. وی در زمان مسئولیت خود نقشی گسترده در سرکوب داشته است. این موارد شامل تراکم بالای جمعیت در زندان‌ها است. همچنین اصل تفکیک جرائم رعایت نمی‌شد. پرونده‌سازی برای زندانیان از دیگر اقدامات بوده است. زندانیان از رسیدگی پزشکی محروم می‌شدند.
نبود آب آشامیدنی و تهویه مطبوع نیز از مشکلات اساسی بود. ضرب و شتم و تیراندازی منجر به مرگ زندانیان نیز اتفاق افتاده است. حشمت‌الله حیات‌الغیب موظف به نظارت بر شرایط زندان‌ها است. او باید بر نحوه اجرای آیین‌نامه سازمان زندان‌ها نظارت می‌کرد. همچنین او در اجرای احکام اعدام در تمام زندان‌های استان تهران و دو زندان رجایی‌شهر و قزلحصار نقش دارد.
اجرای احکام اعدام و قربانیان در دوران حشمت‌الله حیات‌الغیب
در ۴ مهر ۱۳۹۸، حکم اعدام ۸ زندانی به اتهام قتل اجرا شد. هویت داوود سمکار یکی از آنها احراز شده است. در ۲۷ آذر ۱۳۹۸، اعدام چند زندانی در زندان رجایی‌شهر کرج به اجرا درآمد. عشرت نظری، فاطمه غزل صفرلو، نرگس السادات طبایی و مهدی زارعی در میان اعدام‌شدگان بودند. سید محمود موسوی مجد در ۳۰ تیر ۱۳۹۹ در زندان رجایی‌شهر اعدام شد. او به ارائه اطلاعات به کشورهای دیگر متهم بود. حکم اعدام مهتاب شفیعی در ۲ مهر ۱۳۹۹ اجرا شد. او به اتهام قتل در زندان رجایی‌شهر محکوم شده بود.
۹ زندانی در ۳۰ بهمن ۱۳۹۹ در زندان رجایی‌شهر کرج اعدام شدند. هویت یکی از آنها زهرا اسماعیلی تأیید شده است. آنها به اتهام قتل محکوم شده بودند. در ۲۵ خرداد ۱۴۰۱، ۱۲ زندانی در زندان رجایی‌شهر اعدام شدند. محمد شکری، علی غلامی، عباس اسکندرزاده و امیر جعفری از این قربانیان بودند. ۱۰ زندانی در ۸ تیر ۱۴۰۱ در زندان رجایی‌شهر کرج اعدام شدند. ۸ نفر از آنها به اتهام قتل محکوم شده بودند. در همان روز، حکم مصطفی ضیایی‌فر و خان بدل نیز اجرا شد. هر دو به اتهام قتل محکوم شده بودند.
تداوم اعدام‌ها و سرکوب‌ها در زندان‌ها
حکم اعدام دو زندانی به نامهای اشکان و فرامرز حیدری در مرداد ۱۴۰۱ اجرا شد. آنها به اتهام «محاربه از طریق سرقت مسلحانه» محکوم شده بودند. در ۵ مرداد ۱۴۰۱، حکم صنوبر جلالی، تبعه افغانستان، در زندان رجایی‌شهر اجرا شد. او از بند ۷ زندان قرچک ورامین به انفرادی منتقل شده بود. در ۲ شهریور ۱۴۰۱، پنج زندانی در زندان رجایی‌شهر کرج اعدام شدند. محمدرضا شهرامفر و هادی جزئی دو نفر از آنها بودند. در ۱۳ آذر ۱۴۰۱، حکم اعدام حسین اردوخان‌زاده، شاهین ایمانی، میلاد اشرفی و منوچهر شهبندی اجرا شد.
آنها به اتهام «همکاری اطلاعاتی و آدم‌ربایی» محکوم شده بودند. در ۱۶ آذر ۱۴۰۱، حکم اعدام یک زندانی به اتهام قتل اجرا شد. پنج زندانی دیگر در ۲۳ آذر ۱۴۰۱ در زندان رجایی‌شهر کرج اعدام شدند. آنها به اتهام قتل محکوم شده بودند. در ۷ دی ۱۴۰۱، حکم اعدام حمیدرضا نجاتی و محسن نجاتی به اجرا درآمد. این دو نفر به اتهام قتل محکوم شده بودند. در ۲۱ بهمن ۱۴۰۱، علی پورحیدر به اتهام قتل اعدام شد. دو زندانی دیگر نیز در ۲۶ بهمن ۱۴۰۱ به اتهام قتل در زندان رجایی‌شهر اعدام شدند.
بیشتر بخوانید
مختصری از پرونده جنایات سعید جلیلی
عدم رسیدگی پزشکی و مرگ زندانیان بیمار
در ۱۷ بهمن ۱۳۹۸، یک زندانی با هویت محمد عامری در زندان رجایی‌شهر کرج جان باخت. او پس از ضرب‌وشتم توسط گارد زندان و اصابت سر به زمین، فوت کرد. عبدالوحید رحمانی، زندانی امنیتی، در ۲۲ مهر ۱۳۹۹ به دلیل ابتلا به کرونا درگذشت. او از زندان رجایی‌شهر به بیمارستان منتقل شده بود. مجید کشوری در ۱۳ و ۳۰ فروردین ۱۴۰۱ دست به خودکشی زد. این اقدام به دلیل عدم رسیدگی پزشکی و عملی نشدن وعده‌های اعزام درمانی او بود.
جواد امیرخانی طوسی در ۹ خرداد ۱۴۰۱ در زندان رجایی‌شهر درگذشت. علت مرگ او عفونت خونی اعلام شد. این اتفاق به دلیل عدم رسیدگی پزشکی و تأخیر در اعزام به بیمارستان رخ داد. سعید کاوسی‌پور، زندانی مالی، در ۲۲ تیر ۱۴۰۱ به دلیل همین مشکلات فوت کرد. در ۸ مرداد ۱۴۰۱، سمیه هاشمی به دلیل اوردوز در زندان قرچک ورامین جان باخت. این اتفاق در سایه عدم نظارت مسئولان زندان رخ داد. فاطمه مثنی، زندانی سیاسی، از درمان تخصصی محروم بود.
این موضوع در ۶ دی ۱۴۰۱ گزارش شد. او به مشکلات گوارشی مبتلا بود و با وجود نیاز جدی به بیمارستان، تنها به تزریق سرم اکتفا می‌شد.
شرایط نامناسب و نقض حقوق اولیه زندانیان
ده‌ها نفر از بازداشت‌شدگان اعتراضات آبان ۹۸ به زندان تهران بزرگ منتقل شدند. این زندانیان با مشکلاتی مانند نبود آب سالم و غذای کافی مواجه بودند. همچنین تهویه مناسب در زندان وجود نداشت. ابوالفضل مقصودی، نوجوان بازداشتی، در ۲۹ بهمن ۱۳۹۸ در زندان تهران بزرگ نگهداری می‌شد. او با وجود صغر سن در کنار بزرگسالان حبس بود. این موضوع نقض اصل تفکیک جرائم بود. در ۱۱ تیر ۱۴۰۱، ۴ زندانی در زندان قرچک ورامین به بیماری سل مبتلا شدند.
مسئولان زندان برای جلوگیری از شیوع اقدامی نکردند. حدود ۴۰ زندانی دیگر با علائم مشابه مورد آزمایش قرار گرفتند. قرنطینه زندانیان مشکوک به ابتلا صورت نگرفته بود. در ۲ آبان ۱۴۰۱، بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۱ به زندان تهران بزرگ منتقل شدند. آنها از امکانات اولیه مانند آب سالم، غذای باکیفیت و تهویه مناسب محروم بودند. تراکم بالای جمعیت و وفور مواد مخدر از دیگر مشکلات بود.
خشونت و پرونده‌سازی علیه زندانیان
در ۲۰ اسفند ۱۴۰۰، دو افسر نگهبان در زندان تهران بزرگ دستان یک زندانی را سوزاندند. با وجود شکایت زندانی، این اقدام تنها با تغییر محل پست افسران پاسخ داده شد. درگیری در اندرزگاه ۳ زندان رجایی‌شهر کرج در ۲۰ تیر ۱۴۰۱ رخ داد. پرسنل زندان با استفاده از شوکر زندانیان را مورد ضرب و شتم قرار دادند.
سپس آنها را به انفرادی منتقل کردند. منبعی مطلع گفت پرسنل با لگد به سر زندانیان می‌کوبیدند. در ۲۳ آذر ۱۴۰۱، پرونده جدیدی برای ۶ زندانی در اوین باز شد. این پرونده با شکایت سازمان زندان‌ها و به دنبال آتش‌سوزی در ۲۳ مهر برای امیرعباس آزرم‌وند، یاشار توحیدی و دیگران گشوده شد. اتهامات آنها شامل «افترا، تخریب عمدی، توهین به مقامات، تهدید به قتل و نشر اکاذیب» بود.
محرومیت از حقوق قانونی و درمانی
یاشار توحیدی، یکی از زندانیان آتش‌سوزی اوین، با گلوله ساچمه‌ای زخمی شد. او از رسیدگی مناسب پزشکی محروم ماند. زندانیان سیاسی پس از انتقال به رجایی‌شهر نیز در شرایط بدی بودند. آنها از درمان مناسب، کارت تلفن و عابربانک محروم بودند. حشمت‌الله حیات‌الغیب مسئول این شرایط بود. آنها همچنین از هواخوری محروم بودند. فریده مرادخانی، فعال مدنی، در ۵ دی ۱۴۰۱ در کانون اصلاح و تربیت تهران اعتصاب غذا کرد. او به عدم رعایت اصل طبقه‌بندی زندانیان اعتراض داشت و خواهان انتقال به اوین بود.
سامان صیدی (یاسین) از بازداشت‌شدگان ۱۴۰۱ در رجایی‌شهر بود. با وجود تأیید پزشک مبنی بر آسیب‌دیدگی بینی، از درمان محروم ماند. این موضوع در ۱۷ دی ۱۴۰۱ رخ داد. سید جواد سیدی در ۱۸ بهمن ۱۴۰۱ از اعزام به بیمارستان محروم شد. دلیل آن مخالفت با پوشیدن لباس زندان بود. این در حالی است که طبق بخشنامه، اجبار زندانیان سیاسی به پوشیدن لباس متحدالشکل ممنوع است.
آتش‌سوزی در اوین و پیامدهای آن
در ۲۳ مهر ۱۴۰۱، بند ۷ و ۸ زندان اوین دچار آتش‌سوزی شد. برخی زندانیان سیاسی به رجایی‌شهر منتقل شدند. روایت‌های متناقضی از سوی مسئولان مطرح شد. گزارش‌ها حاکی از آن بود که زندانیان در هواخوری شعار داده و با زندانبانان درگیر شدند. مأموران به داخل بند زنان گاز اشک‌آور پرتاب کردند و درها را بستند. در بند ۷ و ۸ نیز با گلوله ساچمه‌ای و جنگی و گاز اشک‌آور تیراندازی شد. صدها زندانی به هواخوری منتقل و تا سحرگاه مورد ضرب‌وشتم قرار گرفتند.
قوه قضاییه از کشته شدن ۸ زندانی خبر داد. اداره کل زندان‌های تهران در کنترل نیروهای گارد ضدشورش ناکام ماند. آنها همچنین با انتشار اخبار متناقض موجب نگرانی خانواده‌ها شدند. نرگس محمدی در نامهای به جزئیات این حادثه اشاره کرد. او گفت ساعت ۹ شب صدای شلیک پی‌درپی گلوله همه را شوکه کرد. این شلیک‌ها به مدت ۲ ساعت ادامه داشت. به گفته او، نیروهای گارد ضدشورش قصد ورود به بند زنان را داشتند.
ممانعت از حقوق قانونی و درمانی زندانیان
نصرالله فلاحی و فرزندانش اردوان و ارغوان در ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۲ از ملاقات با وکیل خود محروم شدند. آنها از بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۱ بودند. آنها به صورت بلاتکلیف در زندان اوین نگهداری می‌شدند. عرفان کرم‌ویسی، وکیل آنها، با درخواست ملاقاتش مخالفت شد. علی معزی، زندانی سیاسی سابق، در ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۲ از اعزام به بیمارستان محروم ماند. او از بازداشت‌شدگان ۱۴۰۱ بود. علی معزی به سرطان پروستات مبتلا بود.
دلیل محرومیت، مخالفت او با انتقال با دستبند و پوشیدن لباس زندان بود. کامیار فکور، فعال کارگری، در ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۲ دوران محکومیت خود را در اوین سپری می‌کرد. او بدون رعایت اصل تفکیک جرائم نگهداری می‌شد. تعداد زیادی از زندانیان تهران بزرگ به بند اوین منتقل شده بودند. به دلیل تراکم جمعیت، بند مملو از زندانیان بود.
سوابق سرکوب و قربانیان حشمت‌الله حیات‌الغیب
سوابق سرکوب و نقض حقوق بشر حشمت‌الله حیات‌الغیب:
رئیس زندان شهرستان دورود
معاون انتظامی اداره کل زندان‌های استان لرستان
مسئول حفاظت و اطلاعات زندان‌های استان لرستان
مسئول حفاظت و اطلاعات زندان‌های استان مرکزی
معاون اداره کل زندان‌های استان مرکزی
معاون اداره کل زندان‌های استان اصفهان
مدیر زندان مرکزی اصفهان (با حفظ پست سازمانی معاونت)
قائم‌مقام اداره کل زندان‌های استان اصفهان
سرپرست اداره کل زندان‌های استان اصفهان
۱۳۹۴-۱۳۹۰: مدیرکل زندان‌های استان یزد
۱۳۹۸-۱۳۹۴: مدیرکل زندان‌های استان فارس
۱۱ تیر ۱۳۹۸ تا ۱۹ مرداد ۱۴۰۰ و ۱۹ بهمن ۱۴۰۰ تا کنون (مرداد ۱۴۰۴) مدیرکل زندان‌های استان تهران
قربانیان جنایات، سرکوب و نقض حقوق حشمت‌الله حیات‌الغیب:
عباس اسکندرزاده
عبدالوحید رحمانی
علی غلامی
امیر جعفری
داوود سمکار
عشرت نظری
جواد امیرخانی طوسی
محمود موسوی مجد
مهتاب شفیعی
مجید کشوری
محمد عامری
محمد شکری
زهرا اسماعیلی
امیرعباس آزرم‌وند
اشکان حیدری
فرامرز حیدری
هادی جزئی
ایمان صفوی‌راد
مهدی خالگلدی
محمدرضا شهرامفر
مصطفی ضیایی‌فر
نرگس محمدی
سعید کاوسی‌پور
صنوبر جلالی
محمد خانی
میثم گلشنی
رضا سلمانزاده
سید جواد سیدی
علی پورحیدر
فاطمه مثنی
حسین اردوخان‌زاده
منوچهر شهبندی بجندی
میلاد اشرفی آتباتان
محسن نجاتی
سامان صیدی
شاهین ایمانی محمودآباد
علی معزی
کامیار فکور
فریده مرادخانی
حمیدرضا نجاتی
نصرالله فلاحی
اردوان فلاحی
ارغوان فلاحی
سمیه هاشمی
