حسن تردست قاضی ویژه قتل دادگاه کیفری و رئیس شعبه ۷۴ دادگاه کیفری تهران نقش مستقیم در سرکوب شهروندان تهران داشته است.
حسن تردست در جایگاه قاضی ویژه قتل دادگاه کیفری استان تهران، در نقض گسترده حق حیات متهمان به قتل نقشی کلیدی داشته است. او به عنوان رئیس شعبه ۷۴ دادگاه کیفری تهران، مسئولیت این موارد را بر عهده دارد. حس تردست در دوران خدمتش، احکام اعدام بسیاری از متهمان قتل را صادر کرده است.
تردست، قاضی ویژه رسیدگی به پروندههای قتل، در صدور احکام اعدام نقش اصلی را ایفا کرده است. او مسئول نقض حق حیات متهمان بسیاری محسوب میشود. تردست در شهریور ۱۳۹۱ اعلام کرد که بیش از ۱۰۰۰ پرونده را بررسی کرده است. او همچنین اذعان داشت که حداکثر ۲۰ درصد این پروندهها به برائت منجر شدهاند. این گفته نشان میدهد که تردست نزدیک به ۸۰۰ حکم اعدام صادر کرده است.
تعداد دقیق احکام اعدام صادره توسط تردست روشن نیست. اما او تنها در مقام رئیس شعبه ۷۴ دادگاه کیفری استان تهران، بین خرداد ۱۳۸۸ تا مرداد ۱۳۹۰، ۱۸ نفر را به اتهام قتل عمد به اعدام محکوم کرده است. او همچنین یک نفر را به اتهام تجاوز به عنف به اعدام محکوم کرد. او در شهریور ۱۳۹۱ اعلام کرد «چون تمام آرا را با علم و یقین و بدون هیچ تردیدی صادر کرده است»، از صدور هیچ حکم اعدامی پشیمان نیست.
حسن تردست قاضی صادر کننده حکم اعدام ریحانه جباری نیز بوده است. ریحانه جباری به قتل یکی از کارکنان وزارت اطلاعات در سن ۱۹ سالگی متهم شده بود. وکلای او و خانوادهاش بارها بر دفاع مشروع تأکید کردند. آنها اعلام داشتند که ریحانه برای نجات خود از تجاوز اقدام به قتل کرده است. اما دادگاه و حسن تردست به عنوان رئیس آن، به این موضوع توجهی نکردند. گزارشها حاکی از آن است که مقتول، کارمند سابق وزارت اطلاعات بوده و این امر بر روند پرونده تأثیر گذاشته است.
بیشتر بخوانید
سیداسماعیل خطیب از سرکوبگران و ناقضان حقوق بشر مردم ایران
قاضی تردست در اردیبهشت ۱۳۹۳ در مورد ریحانه جباری گفت: «با توجه به زاویه داشتن روحی و روانی این گونه افراد بی اعتقاد نسبت به مذهب و نماد آن نماز، به نظرم نماز خواندن وی [مقتول] در این شرایط که او را به ظاهر مذهبی نشان میدهد بر نفرت متهمه افزوده است و امید به خدمات گرفتن از این مرد مذهبی به باد میرود.» حکم اعدام ریحانه جباری که توسط حسن تردست صادر شد، در آبان ۱۳۹۳ اجرا گشت.
در پرونده بهنود شجاعی، کودک-مجرم اعدام شده در مهر ۱۳۸۸، حسن تردست از قضات موثر بود. او در صدور و اجرای حکم اعدام این پرونده نقش داشت. بهنود شجاعی متهم بود که در مرداد ۱۳۸۴ در نزاعی دستهجمعی در تهران، جوانی دیگر را به قتل رسانده است. تردست در شهریور ۱۳۹۱ اعلام کرد که در پرونده شجاعی فقط نقش قاضی مشاور را داشته است. اما محمد مصطفایی، وکیل بهنود شجاعی، نقش تردست را بسیار پررنگتر توصیف کرد.
به گفته مصطفایی، در پرونده بهنود شجاعی رضایت اولیای دم حاصل شد. با این حال، تردست درخواست توقف حکم را رد کرد و اعدام را ترجیح داد. این وکیل همچنین در مورد شیوه کار قاضی تردست گفت: «شما قلمتان برای محکوم کردن افراد بسیار تیز و توجیه کننده بود. شبها تا صبح بیداری میکشیدید تا اعدام فردی را توجیه کنید و با حوصله و تامل این کار را میکردید، شما صدها نفر را به این شیوه اعدام کردید.» نکته مهم این است که قتل توسط بهنود شجاعی در سن ۱۷ سالگی رخ داده بود. از این رو، حکم اعدام او نقض فاحش حقوق کودکان محسوب میشود. محمد مصطفائی پس از اعدام موکلش در ۱۹ مهر گفت: «بهنود شجاعی به ناحق به پای چوبه دار رفت و ناعادلانه اعدام شد.»
گزارشها حاکی از آن است که حکم بهنود شجاعی دارای ایرادات قانونی و قضایی بوده است. به عنوان مثال، شهود اعلام کردند متهم تنها یک ضربه به مقتول زده بود. اما گزارش پزشکی قانونی، وجود دو ضربه را بر بدن مقتول نشان داد. این مسئله، میزان نقش متهم و عامدانه بودن قتل را زیر سوال میبرد.
سوابق سرکوب و نقض حقوق بشر حسن تردست شامل موارد زیر است:
۱۳۶۴ – ۱۳۷۰: دادیار و بازپرس در دادگستری مسجد سلیمان، خوزستان.
رئیس دادسرای عمومی و انقلاب ساوه، استان مرکزی.
دادرس دادگاه کیفری استان تهران.
قاضی مستشار دادگاه کیفری استان تهران.
۱۳۸۷ – احتمالاً ۱۳۹۰: رئیس شعبه ۷۴ دادگاه کیفری استان تهران.
احتمالاً از ۱۳۹۱ وکیل دادگستری.
برخی از قربانیان جنایات و نقض حقوق توسط حسن تردست عبارتند از:
ریحانه جباری
بهنود شجاعی
