سرهنگ پاسدار محسن دالوند، فرمانده پیشین انتظامی شهرستان اهواز و عضو شورای تأمین این شهرستان، نقش مستقیمی در نقض فاحش حقوق بشر داشته است. او در برابر سرکوب حق اعتراض و تجمع شهروندان در اعتراضات آبان ۱۳۹۸ و تیر ۱۴۰۰، حمله به زندانیان و همچنین قتل‌های فراقانونی توسط نیروهای تحت امرش مسئولیت مستقیم دارد.
محسن دالوند و سرکوب خشونت‌بار اعتراضات آبان ۱۳۹۸
محسن دالوند، در مقام فرمانده پلیس اهواز، مشارکت مستقیمی در سرکوب آزادی‌های اجتماعی شهروندان در این شهر، به ویژه حق اعتراض و حق تجمع داشته است. نیروهای تحت فرمان محسن دالوند در جریان اعتراضات سراسری آبان ۱۳۹۸، با خشونت تمام اقدام به سرکوب معترضان کردند.
بر اساس گزارش‌های منتشر شده، شهرهای استان خوزستان از جمله مناطقی بودند که شدت اعتراضات آبان ماه ۹۸ در آن بالا بود. در نتیجه، سرکوب و خشونت اعمال شده از سوی مأموران انتظامی و امنیتی نیز بسیار بیشتر بود. غلامرضا شریعتی استاندار خوزستان خود بالا بودن شدت اعتراضات در ۱۵ شهر این استان را تأیید کرده است. او در ۲۶ آبان، در حالی که اعتراضات هنوز در جریان بود، از بازداشت ۱۸۰ نفر از معترضان در خوزستان خبر داده بود. نقش مأموران نیروی انتظامی در سرکوب معترضان و برخورد با آن‌ها در جریان اعتراضات آبان ۹۸ غیرقابل انکار است. حیدر عباس‌زاده، فرمانده وقت نیروی انتظامی خوزستان، خود در مهر ماه ۱۳۹۹ بر نقش نیروهای انتظامی در سرکوب اعتراضات آبان ۹۸ تأکید کرده است. به گفته او: «در اغتشاشات سال ۹۸ تلاش‌های زیادی توسط نیروی انتظامی انجام شد. در ۲۴۰ نقطه خوزستان تجمع داشتیم و در ۳۸ نقطه این تجمعات توأم با تیراندازی بود که با تلاش و همکاری این شرایط مدیریت شد.» بر اساس گزارش‌های منتشر شده، مأموران پلیس در اهواز برای سرکوب معترضان به آن‌ها حمله کرده و مورد ضرب و شتم قرار دادند. نیروهای پلیس در اهواز همچنین شماری از معترضان را بازداشت کردند.
نقض حق حیات و قتل شهروندان با شلیک مستقیم گلوله
محسن دالوند در مقام فرمانده انتظامی اهواز، در برابر نقض حق حیات شهروندان، به ویژه در جریان اعتراضات آبان ۱۳۹۸ و تیر ماه ۱۴۰۰، توسط مأموران تحت فرمان خود مسئول است. گزارش‌های منتشر شده از اعتراضات آبان ۱۳۹۸ در ایران نشان می‌دهند مأموران انتظامی و امنیتی در جریان این اعتراضات با شلیک مستقیم گلوله جنگی به سوی معترضان، سبب مرگ شمار زیادی از آن‌ها شدند. عبدالرضا رحمانی فضلی، وزیر کشور وقت، در خرداد ماه ۱۳۹۹ تعداد کشته‌شدگان در جریان اعتراضات آبان ماه را نزدیک به ۲۲۵ نفر اعلام کرد. به گفته او، دستکم ۸۰ درصد از کشته‌شدگان با گلوله سلاح‌های سازمانی نیروهای امنیتی و انتظامی کشته شده‌اند. این آمار در حالی توسط رحمانی فضلی ارائه شده که خبرگزاری رویترز در دی ماه ۹۸، تعداد کشته‌شدگان اعتراضات آبان ماه را دستکم ۱۵۰۰ نفر گزارش کرد.
بر اساس تأیید سازمان عفو بین‌الملل، دستکم هفت شهروند کشته‌شده در اهواز بوده‌اند که سه تن از آن‌ها بین ۱۵ تا ۱۷ سال سن داشته‌اند. در جریان اعتراضات تیر ماه ۱۴۰۰ نیز دستکم یک شهروند با نام قاسم خضیری ناصری در نتیجه شلیک گلوله مأموران انتظامی و امنیتی در منطقه کوت عبدالله اهواز کشته شد. تیراندازی مأموران پلیس به سوی معترضان توسط رسانه‌های داخلی ایران به‌ویژه خبرگزاری‌های نزدیک به نهادهای امنیتی نیز تأیید شده است. در همین زمینه خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، در ۲۹ تیر ماه، با انتشار گزارشی نوشت: «برخورد ناجا و تیراندازی آن‌ها برای مراقبت از اعتراض و مطالبات مردم خوزستان است.»
قتل‌های فراقانونی و فرافکنی فرماندهی محسن دالوند
مأموران پلیس در اهواز همچنین با نقض صریح قانون به‌کارگیری اسلحه در ایران، سبب قتل شهروندان شده‌اند و محسن دالوند به عنوان فرمانده نیروی انتظامی اهواز در این زمینه مسئول است. به عنوان نمونه، مأموران پلیس در اهواز در مهر ماه ۱۴۰۰ با نقض فاحش قانون به‌کارگیری سلاح با شلیک مستقیم گلوله به یک خودرو، سبب قتل یک زن جوان شدند. در این زمینه، محسن دالوند در مقام فرمانده پلیس، علاوه بر عدم پیگیری پرونده، اقدام به دروغ‌گویی و فرافکنی کرده که نشان از عدم مسئولیت‌پذیری او دارد. محسن دالوند با تأیید قتل این زن جوان به واسطه شلیک مستقیم مأموران به خودروی حامل وی، به دروغ گفته بود مأموران به دلیل شباهت خودروی این زن و شوهر با خودروی سارقان مسلح و پس از تعقیب و گریز و هشدار به آن‌ها به سمتشان تیراندازی کرده‌اند. به گفته محسن دالوند: «عوامل انتظامی با کشیدن آژیر اعلام هشدار مبنی بر توقف به راننده خودرو کرده و راننده خودرو توجه به هشدار پلیس نمی‌کند. مأموران پلیس برابر قانون به‌کارگیری سلاح اقدام به شلیک تیر هوایی می‌کنند اما راننده پژو پارس توقف نمی‌کند و بعد از تقریباً یک کیلومتر و بر اثر تیراندازی همکاران خودرو متوقف می‌شود.»
این ادعای محسن دالوند در حالی است که به گفته شاهدان عینی و وکیل همسر شهروند کشته شده، هیچ تعقیب و گریزی بین پلیس و خودروی حامل قربانی صورت نگرفته است. شاهدان همچنین می‌گویند مأموران پلیس از فاصله نزدیک به خودروی آن‌ها که در کنار خیابان توقف کرده بود، بدون هیچ اخطاری تیراندازی کرده‌اند. به شهادت میلاد محمدیان، همسر شهروند کشته شده، مأموران از فاصله ۷۰ تا ۸۰ سانتیمتری به شیشه عقب خودرو او شلیک کرده‌اند. مأموران پلیس در اهواز پیش از آن در مرداد ۱۳۹۸ نیز با شلیک مستقیم به سوی یک خودرو، سبب قتل راننده آن که یک جوان ۱۹ ساله بود، شدند.
درهمین زمینه
سرکوب تجمع بی‌آبی غیزانیه و اعتراضات تیر ۱۴۰۰
محسن دالوند همچنین در برابر سرکوب اعتراضات تیر ماه ۱۴۰۰ در اهواز مسئول است. شهروندان ساکن خوزستان از جمله شهر اهواز، از ۲۴ تیر ۱۴۰۰ در واکنش به در دسترس نبودن آب آشامیدنی و سالم و خشکسالی شدید در این شهر، دست به اعتراضات مسالمت‌آمیز زدند که با سرکوب شدید نیروهای انتظامی و امنیتی مواجه شدند. بنابر گزارش‌های منتشر شده از سوی منابع حقوق بشری، تجمعات اعتراضی شهروندان خوزستانی از ۲۴ تیر ماه در شهرهای اهواز، آبادان، حمیدیه، بستان، سوسنگرد و بندر ماهشهر آغاز شد. تصاویر منتشر شده از اعتراضات به روشنی استفاده مأموران امنیتی و انتظامی از خشونت و تیراندازی آن‌ها به سوی معترضان را نشان داده و صدای تیراندازی در آن‌ها به وضوح به گوش می‌رسد. به عنوان نمونه، نیروهای امنیتی و انتظامی همچنین در ششمین روز از اعتراضات (۲۹ تیر) در شهرهای سوسنگرد، آبادان، ایذه، بهبهان، اهواز، خرمشهر و شادگان با معترضان درگیر شده و به سمت آن‌ها گاز اشک‌آور و گلوله جنگی شلیک کردند. در مرداد ماه نیز تداوم تجمعات اعتراضی شهروندان در اهواز، سبب بازداشت شماری از معترضان توسط پلیس شد.
علاوه بر این، نیروهای پلیس در اهواز در خرداد ماه ۱۳۹۹ در واکنش به تجمع شهروندان ساکن منطقه غیزانیه در اعتراض به بی‌آبی و در دسترس نبودن آب آشامیدنی در این منطقه، با حمله به آن‌ها، علاوه بر ضرب و شتم تجمع‌کنندگان، شماری را مجروح و تعداد دیگری را بازداشت کردند. محسن دالوند خود همان زمان، با تأیید مداخله پلیس در سرکوب این تجمع اعتراضی گفته بود: «پلیس با استفاده از سلاح ساچمه‌ای پلاستیکی ضد شورش دو نفر از تجمع‌کنندگان را به صورت سطحی مجروح و بازداشت کردند.» ساکنان روستاهای بخش غیزانیه اهواز از دسترسی به آب آشامیدنی خانگی محروم هستند.
مشارکت محسن دالوند در سرکوب زندان‌ها و حقوق زنان
محسن دالوند همچنین در نقض گسترده و جدی حقوق زندانیان در زندان‌های سپیدار و شیبان در این شهر، در جریان اعتراضات در این دو زندان در فروردین ۱۳۹۹، مشارکت داشته است. حیدر عباس‌زاده، فرمانده وقت نیروی انتظامی خوزستان، خود در مهر ۱۳۹۹ در مورد نقش پلیس در سرکوب این اعتراضات گفت: «در اغتشاشات دو زندان سپیدار و شیبان که از زندان‌های سخت کشور هستند، کنترل داخل زندان بر عهده نیروی انتظامی بود و بیرون از محوطه توسط بسیج و سپاه مدیریت شد.»
در ۱۱ و ۱۲ فروردین، زندانیان دو زندان سپیدار و شیبان اهواز نیز در اعتراض به عدم توجه مسئولان به وضعیت بهداشتی و خودداری از اعطای مرخصی به زندانیان، دست به اعتراض زدند که با دخالت مأموران انتظامی و امنیتی سرکوب می‌شوند. گزارش‌ها نشان می‌دهند دستکم پنج زندانی در جریان سرکوب اعتراضات توسط مأموران نیروی انتظامی در داخل زندان شیبان کشته شده‌اند. در زندان سپیدار نیز در نتیجه خشونت مأموران پلیس سه زندانی جان خود را از دست می‌دهند. نام جان باختگان اعتراضات در این دو زندان محمد تامولی طرفی، رضا خراسانی، محمد سلامات و شاهین زهیری عنوان شده است. نیروهای انتظامی همچنین علاوه بر زندانیان در داخل زندان، به خانواده‌های آنان که به دلیل نگرانی از اوضاع در مقابل دو زندان تجمع کرده بودند، حمله کردند. در نتیجه این حمله، دستکم سه نفر از تجمع‌کنندگان مجروح می‌شوند.
محسن دالوند به عنوان فرمانده انتظامی اهواز، همچنین در نقض حقوق اجتماعی زنان ساکن این شهر مشارکت مستقیم داشته است. در همین زمینه، محسن دالوند خود در مرداد ۱۳۹۸، برخورد قاطعانه با زنانی که به گفته او اقدام به «هنجارشکنی از طریق بحث بی حجابی» کنند را از اولویت‌های پلیس در اهواز دانست. او گفته بود: «متأسفانه بی حجابی و بدحجابی در برخی نقاط شهر مشاهده شده که نیروی انتظامی به صورت جدی با این هنجارشکنان برخورد می‌کند.»
نقش محسن دالوند در سرکوب اعتراضات اردیبهشت ۱۴۰۱
در اردیبهشت ۱۴۰۱، در طی دو هفته اعتراضات به بهانه گرانی، ۳۱ شهر در ۱۰ استان کشور، ۵۳ بار اعتراضات خیابانی را شاهد شدند. در این بین، صدها تن دستگیر و تعدادی نیز جان باختند. شهر اهواز نیز یکی از این مناطق بود که مردم معترض در آن به خیابان آمدند و توسط نیروهای انتظامی، نظامی و امنیتی سرکوب شدند. در جریان این سرکوب‌ها، شماری از شهروندان از جمله عادل حمادی، مصطفی چلداوی، عباس چلداوی، عماد سواری، جمعه سواری، جاسم عسکر، حسن ضاغم پور و محمد زرگانی توسط این نیروها بازداشت شدند. محسن دالوند در مقام فرمانده انتظامی این شهرستان، مسئولیت اقدامات این نیروها را بر عهده دارد.
سوابق سرکوب و قربانیان جنایات محسن دالوند عبارت است از:
دستکم از دی ۱۳۹۵ – بهمن ۱۳۹۷: فرمانده انتظامی شهرستان باغملک در استان خوزستان
بهمن ۱۳۹۷ – مرداد ۱۴۰۱: فرمانده انتظامی شهرستان اهواز در استان خوزستان
از مرداد ۱۴۰۱ جانشین فرمانده مرزبانی استان کردستان
برخی از قربانیان فردی و گروهی جنایات، سرکوب و نقض حقوق بشر محسن دالوند عبارتند از:
قاسم خضیری ناصری
عباس چلداوی
عادل حمادی
عماد سواری
حسن ضاغم پور
جمعه سواری
محمد زرگانی
مصطفی چلداوی
جاسم عسکر
و قربانیان گروهی شامل
معترضان اعتراضات آبان ۱۳۹۸ در اهواز
معترضان اعتراضات تیر ۱۴۰۰ در اهواز
معترضان اردیبهشت ۱۴۰۱ در شهر اهواز.
منابع:
عدالت برای ایران
تابناک
