بابک محبوب علیلو، دادستان عمومی و انقلاب شهرستان تبریز، در نقض حقوق بشر در مرحله بازداشت و تحقیقات توسط ضابطین قضایی تا صدور کیفرخواست در تبریز مسئول است. او در سرکوب‌های مرتبط با اعتراضات آبان ۱۳۹۸ و اعتراضات شهریور و پاییز ۱۴۰۱ در آذربایجان شرقی نقش محوری داشته است.
مسئولیت بابک محبوب علیلو در سرکوب اعتراضات آبان ۱۳۹۸
بابک محبوب علیلو در مقام دادستان تبریز، در نقض حقوق شهروندان بازداشت‌شده در اعتراضات آبان ۱۳۹۸ مسئولیت دارد. در ۵ آذر ۱۳۹۸، فرمانده انتظامی آذربایجان شرقی از بازداشت یک شهروند خبر داد. این فرد تحت عنوان «عوامل اغتشاشات و تخریب اموال عمومی» در اعتراضات اخیر تبریز دستگیر شد. پیشتر، در تاریخ ۲۹ آبان ۱۳۹۸، معاون سیاسی و امنیتی استاندار آذربایجان شرقی نیز از دستگیری همه «عوامل اصلی اغتشاشات خیابانی» در تبریز خبر داده بود. این بازداشت‌ها و روند قضایی متعاقب آن‌ها تحت نظارت دادستانی انجام شده است.
در ادامه، در ۱ مرداد ۱۳۹۹، روزبه پیری، فعال ترک (آذربایجانی)، توسط نیروهای امنیتی در منزل پدری خود در تبریز بازداشت شد. بابک محبوب علیلو در برابر بازداشت فعالان مدنی و سیاسی به دلیل فعالیت‌های مسالمت‌آمیز مسئول است. همچنین، در ۲۷ دی ۱۴۰۰، سینا شهری، شهروند بهائی ساکن تبریز، توسط مأموران وزارت اطلاعات بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل گردید. در ۲ بهمن ۱۴۰۰، نگار نصیری، شهروند بهائی ساکن تبریز، به ستاد خبری اداره اطلاعات تبریز احضار شد. این ستاد به «اتاق ۳۷» معروف است. در ۱۰ تیر ۱۴۰۱، ژیلا (میترا) ابراهیمی، مربی رقص آذربایجانی، به دلیل انتشار تصاویر رقص در فضای مجازی توسط نیروهای امنیتی در تبریز بازداشت شد.
اجرای احکام اعدام و مجازات‌های خشن تحت نظارت دادستان
در دوران دادستانی بابک محبوب علیلو، چندین حکم اعدام در تبریز اجرا شده است. در ۱۵ تیر ۱۴۰۱، حکم اعدام یک زندانی مرد به اتهام قتل در تبریز اجرا شد. در ۷ مرداد ۱۴۰۱، مدیرکل دامپزشکی آذربایجان شرقی از صدور حکم ۷۴ ضربه شلاق تعزیری خبر داد. این حکم برای دو متخلف بهداشتی در استان، علاوه بر سایر مجازات‌ها، صادر شد. اجرای حکم شلاق، نمونه‌ای از مجازات‌های خشن و غیرانسانی است که در حوزه قضایی بابک محبوب علیلو صورت گرفته است. در ۱۴ شهریور ۱۴۰۱، حکم اعدام ۲ زندانی، که ۱۳ سال پیش در یک پرونده مشترک به اتهام تجاوز و قتل محکوم شده بودند، در تبریز اجرا گردید.
در هفته آخر شهریورماه ۱۴۰۱، در پی جان باختن مهسا (ژینا) امینی، موج جدیدی از اعتراضات سراسری آغاز شد. این اعتراضات در بسیاری از نقاط کشور، از جمله تبریز، با برخورد شدید نیروهای انتظامی و امنیتی سرکوب شد. در نتیجه این سرکوب‌ها، ده‌ها شهروند کشته و زخمی و بسیاری بازداشت شدند. دادستانی تبریز به دلیل نقشی که در بازداشت‌های گسترده و پیگیری پرونده‌های معترضان داشته، در برابر نقض حقوق این افراد مسئول است.
بازداشت‌های پرتعداد معترضان در اعتراضات ۱۴۰۱
در جریان اعتراضات شهریور و پاییز ۱۴۰۱، بازداشت‌های گسترده‌ای در تبریز صورت گرفت. از میان بازداشت‌شدگان می‌توان به مهدی حمیدی، صمد محمدی، مهدی فضلی و امیر چمنی اشاره کرد. محمد سیامک نیا، بهرام یعقوبی، مهدی حمیدی شفیق و رامین عالی نیا نیز بازداشت شدند. همچنین فاطمه محمدی، رضا عبداللهی پیرعلیلو، آرش عفتی تیکمه داش و نگین کیانی جزو بازداشت‌شدگان بودند. امیر مهدی پور، قاسم بعدی بناب، ابوالفضل جانی و اتابک محاسنی نیز دستگیر شدند.
دیگر بازداشت‌شدگان شامل احد افسر، اصغر فولادزاده، امیر شمالی، امیر صفری و امیر عبداللهی هستند. امیر محمدزاده، امیر مرتضی بایبوردی، امیرعلی کاظمی و امین صادقی نیز بازداشت شدند. آیلار غفاری، آتیلا ارفتی، آتیلا زارع و آتیلا صادقی نیز در میان دستگیرشدگان بودند. آراز عبادنژاد، آرش احمدی کبری، آرش اسماعیل زاده و آرش عفتی از دیگر بازداشت‌شدگان هستند. آرمین اصل محمدزاده، آروین ابراهیمی، آرین نظری و آیتک قربانی نیز بازداشت شدند. آیدین علیپور مقتدر، بابک دهقانی، بابک فرهمندی و پردیس انی در میان دستگیرشدگان بودند. تمامی این پرونده‌ها زیر نظر بابک محبوب علیلو، دادستان تبریز، تشکیل و پیگیری شده‌اند.
طیف گسترده بازداشت‌شدگان و نقض حقوق کودک
بازداشت‌های صورت‌گرفته در تبریز شامل طیف گسترده‌ای از اقشار اجتماعی و رده‌های سنی متفاوت بود. از کودکان و نوجوانان تا دانشجویان در میان بازداشت‌شدگان حضور داشتند. پریسا سهرابی، پژمان اسلامی، پژمان جلیلی و پوریا پورهمتی بازداشت شدند. پوریا وفایی فرد، پویا ابراهیمی، پویا داوری و توحید درویشی نیز در میان دستگیرشدگان بودند. حامد باقری، حامد رنجبر، حامد ظریفی و حجت سلطانی نیز بازداشت شدند. حسام عابدینی، حسین دانی، حنا موذن و حوریه فخیم فرد نیز جزو دستگیرشدگان بودند. رامین بهلولی، رحمان آمیرزاد، رضا امیری و رضا انسی نیز دستگیر شدند. رضا جامی، رضا نعمتی، زهرا صالح، ساغر سعادت و سالار نجفی از دیگر بازداشت‌شدگان بودند.
همچنین سامان اکبرپور، سامان عبداللهی، ساینا خرازی و سجاد ضرابی بازداشت شدند. سعید احمدی نسب، سعید هادی، سما پیران و سمانه بابازاده نیز دستگیر شدند. سهند ختابی، سیاوش ملکی، سید امیر رشیدی و سید حسن زینالی از دیگر بازداشت‌شدگان بودند. سینا اسماعیلی جوان، سینا صالحی، سینا یوسفی، سودا آرش کیا و شهریار جعفری نیز دستگیر شدند. عارف نیازی، عرفان آبادیان، عسل نامی و علی رادمنش نیز در میان بازداشت‌شدگان بودند. به گزارش فعالان حقوق بشر، صدیقه آدی بیگ، عسل ناهی و هدیه پورافروز از نوجوانان بازداشتی هستند که نقض حقوق کودک را در حوزه قضایی بابک محبوب علیلو نشان می‌دهد.
درهمین زمینه
افشاگری در مورد موسی خلیل اللهی یکی از عوامل سرکوب مردم آذربایجان شرقی
تداوم احضار و بازداشت فعالان مدنی و اقلیت‌ها
علی رایان، علی سرداری، علی کشورگیر و علی کوهی نیز بازداشت شدند. علی نوروز اصل خیابانی، علی نیک سرشت، علیرضا تقوی سیدلر و علیرضا وحدانی از دیگر دستگیرشدگان هستند. عیسی علی بابایی، فاطمه الفی، فراز محمدی و فرزاد تقوی بیات نیز بازداشت شدند. فرزاد حیرت انگیز، فرهاد آغاجانی، فرهاد آفتابی و فرید حسین پور نیز در میان دستگیرشدگان بودند. فرید حسینی آذر، فریده امینی و قاسم بعدی نیز بازداشت شدند. کریم اسماعیل زاده، لقمان درویشی، ماهان رنجبر و مائده اولاد قره گوز نیز دستگیر شدند. متین حیدری، مجید پاشا، مجید عبدی سنجران و محمد جاویدی نیز از بازداشت‌شدگان بودند.
محمد شکاری، محمد عظیمی، محمد نجف و محمدرضا امیران نیز بازداشت شدند. مصطفی مهرداد، ملیکا لامع، مهدی باقرزاده، مهدی تیزجنگ و مهدی عابدی نیز دستگیر شدند. مهران محمدیان، میثم حقی، میرسجاد حسینی و میرهادی رضوی زاده نیز بازداشت شدند. میلاد میرزایی، ناصر بختیاری، ناصر رازی، نرگس امیری و نوید قلقله نیز دستگیر شدند. نیما رادمنش، نیما رحیمی، نیما سراجیان، نیما ظرابیان و هادی مجیدنیا نیز جزو بازداشت‌شدگان بودند. ویدا اکبری، یاشار نوری، لیلی پوربابا، امید گوزلی، وحیده خانپور، سونیا (صونا) رحمان زاده، ملیحه بنی اسد، فرناز علیزاده گلنبر، بهرام سرداری اسکویی، میراکبر حسینی، سعید محمودی، ابراهیم مهاجر، مهدی اسفندیاری و پوریا فریدی نیز دستگیر شدند.
روند اعدام‌ها و بازداشت‌های اخیر در تبریز
در ۱ آبان ۱۴۰۱، یک متهم به قتل در دادگاه کیفری ۱ آذربایجان شرقی به اعدام محکوم شد. در ۹ بهمن ۱۴۰۱ و ۱۱ بهمن ۱۴۰۱، احکام اعدام ۲ زندانی به اتهام قتل در زندان تبریز اجرا شد. این احکام زیر نظر دادستانی بابک محبوب علیلو به مرحله اجرا درآمده‌اند. در ۳۰ شهریور ۱۴۰۲، آرمیتا پاویر، فعال دانشجویی، توسط نیروهای امنیتی بازداشت و به بند زنان زندان تبریز منتقل شد. در ۱۲ خرداد ۱۴۰۳، تائب لطفی، شهروند ساکن تبریز، توسط نیروهای امنیتی بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل گردید.
در ۱۷ شهریور ۱۴۰۳، یک فرد در تبریز که مدعی ارتباط با امام دوازدهم شیعیان بود، توسط پلیس بازداشت شد. صدا و سیما ویدیویی از اعترافات این فرد منتشر کرد که شرایط اخذ آن مشخص نیست. در ۲۶ شهریور ۱۴۰۳، سینا اقدسی، شهروند بهائی ساکن تبریز، توسط نیروهای امنیتی بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شد. ۳۰ آذر ۱۴۰۳، هرانا از تداوم بازداشت و بی‌خبری از وضعیت یاشار تبریزی، فعال مدنی، خبر داد. وی با گذشت ۳۲ روز از زمان بازداشت، هیچ تماسی با خانواده خود نداشت. این بی‌خبری‌ها نشان‌دهنده نقض حقوق بازداشت‌شدگان در زمان دادستانی بابک محبوب علیلو است.
احضار و بازداشت فعالان ترک (آذربایجانی)
در ۱۵ اسفند ۱۴۰۳، امین تقی‌زاده، صمد حیدری و رضا سلیمی، سه فعال ترک (آذربایجانی)، به شعبه ۱۰ بازپرسی دادسرای عمومی و انقلاب تبریز احضار شدند. در ۱۸ اسفند ۱۴۰۲، احسان فریدی، دانشجوی دانشکده فنی تبریز، توسط نیروهای امنیتی در این شهر بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شد. ۲۰ اسفند ۱۴۰۳، کریم اسماعیل زاده، فعال ترک (آذربایجانی)، توسط نیروهای اداره اطلاعات تبریز بازداشت شد. این روند نشان‌دهنده تمرکز بر سرکوب فعالان قومی در این منطقه است.
در ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۴، حکم اعدام یک زندانی به نام روح‌الله قهرمانی، به اتهام قتل، در زندان تبریز اجرا شد. در ۱۲ خرداد ۱۴۰۴، منزل سایه آقایی، شهروند بهائی ساکن تبریز، توسط نیروهای امنیتی تفتیش شد. ۱۳ خرداد ۱۴۰۴، حکم اعدام قلی فرامرزی، زندانی با اتهامات مرتبط با مواد مخدر، در زندان تبریز اجرا گردید. بابک محبوب علیلو به عنوان دادستان، در تمام این موارد مسئول پیگیری و صدور کیفرخواست‌ها بوده است.
سوابق سرکوب و قربانیان بابک محبوب علیلو
معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری کل استان آذربایجان شرقی
معاون دادستان عمومی و انقلاب مرکز استان آذربایجان شرقی، تبریز
نا معلوم تا ۳ مهر ۱۳۹۸: معاون قضایی رئیس کل دادگستری آذربایجان شرقی و همزمان رئیس شوراهای حل اختلاف استان آذربایجان شرقی
۳ مهر ۱۳۹۸ تا کنون (آذر ۱۴۰۴) دادستان عمومی و انقلاب مرکز استان آذربایجان شرقی، تبریز
قربانیان جنایات و سرکوب‌های بابک محبوب علیلو
حسین خدایی
روزبه پیری
امیر چمنی
فاطمه محمدی
ابوالفضل جانی
احد افسر
امیر عبداللهی
امیر مهدی پور
امیر صفری
امیر شمالی
اتابک محاسنی
بهرام یعقوبی
ژیلا (میترا) ابراهیمی
مهدی حمیدی
مهدی حمیدی شفیق
محمد سیامک نیا
نگار نصیری
نگین کیانی
رامین عالی نیا
صمد محمدی
سینا شهری
امیر محمدزاده
آرش احمدی کبری
آرش اسماعیل زاده
آراز عبادنژاد
آرین نظری
آرمین اصل محمدزاده
آروین ابراهیمی
آتیلا صادقی
آتیلا زارع
آیدین علیپور مقتدر
آیلار غفاری
آیتک قربانی
بابک دهقانی
بهرام سرداری اسکویی
بابک فرهمندی
ابراهیم مهاجر
فرناز علیزاده
حامد باقری
مهدی اسفندیاری
میراکبر حسینی
پریسا سهرابی
پژمان اسلامی
پژمان جلیلی
پوریا فریدی
پوریا پورهمتی
سعید محمودی
توحید (لقمان) درویش
هادی مجیدنیا
لیلی پوربابا
ملیحه بنی اسد
مهدی عابدی
مهران محمدیان
ملیکا لامع
میثم حقی
میرهادی رضوی زاده
مصطفی مهرداد
نرگس امیری
ناصر بختیاری
ناصر رازی
نوید قلقله
نیما رادمنش
نیما رحیمی
نیما سراجیان
نیما ظرابیان
سونیا (صونا) رحمان زاده
وحیده خانپور
ویدا اکبری
یاشار نوری
علی کشورگیر
سالار نجفی
سمانه بابازاده
زهرا صالح
آرمیتا پاویر
کریم اسماعیل زاده
رضا سلیمی
معترضان اعتراضات شهریور و پاییز ۱۴۰۱ در تبریز
معترضان اعتراضات آبان ۱۳۹۸ در تبریز.
منابع:
عدالت برای ایران
دادگستر
ما را در تلگرام سرکوبگران دنبال کنید
