ایرج محمدخانی فرمانده پیشین پلیس فتا گیلان، مسئول نقض گسترده حقوق بشر در این استان بوده است. او در جایگاه خود، مستقیماً در سرکوب آزادی بیان و حقوق اجتماعی شهروندان نقش داشته است.
نیروهای پلیس فتا گیلان تحت فرماندهی ایرج محمدخانی بارها با کاربران فضای مجازی برخورد کردند. این برخوردها صرفاً به دلیل نوشتن مطالب انتقادی یا بیان نظر بوده است. به این ترتیب، حق آزادی بیان بارها زیر پا گذاشته شد.
ایرج محمدخانی شخصاً در نقض حریم خصوصی افراد نیز نقش داشته است. اقدامات او و نیروهایش شامل دستگیری، تهدید و ایجاد فضای رعب در فضای مجازی بوده است. او مسئول مستقیم همه این اقدامات تلقی میشود.
در فروردینماه سال ۱۳۹۱ دو جوان به اتهام اداره «سایتهای غیراخلاقی» بازداشت شدند. هیچ شواهد روشنی علیه آنان ارائه نشد. تنها مستند برخورد پلیس، حضور این افراد در فضای مجازی بود.
اردیبهشتماه ۱۳۹۱ نیز شهروند دیگری به دلیل انتشار گزارشهایی درباره مسئولان استانی بازداشت شد. ایرج محمدخانی علت بازداشت را «تشویش اذهان عمومی و نشر اکاذیب» عنوان کرد.
در تیرماه همان سال، فرد دیگری با اتهام «تحریک برای اخلال در نظم اجتماعی» بازداشت شد. این اتهامزنیها بدون رویه قضایی شفاف و صرفاً به بهانههای سیاسی انجام شدند.
بیشتر بخوانید
احمد قهرمانی بیدادگری در لباس دادستان در دزفول
در مرداد ۱۳۹۱، یک شهروند به اتهام «ترویج فرهنگ ابتذال غرب» در فضای مجازی دستگیر شد. این فرد فقط چند تصویر از موسیقی غربی به اشتراک گذاشته بود.
در شهریور همان سال، یک زوج جوان به علت انتشار عکسهای خانوادگی خود در فیسبوک بازداشت شدند. این اقدام با تشکیل پرونده قضایی و تحقیر اجتماعی همراه بود.
در بهمن ۱۳۹۱، نیروهای پلیس فتا گیلان، تحت فرماندهی ایرج محمدخانی، شهروند دیگری را بازداشت کردند. به گفته ایرج محمدخانی، اتهام او «انتشار موزیکهای خارجی» بود. داشتن فایل موسیقی بر روی رایانه به عنوان جرم تلقی شد.
ایرج محمدخانی از مخالفان سرسخت آزادی دسترسی به شبکههای اجتماعی بهویژه فیسبوک بود. او فیسبوک را «تهدید امنیتی و ابزار جنگ نرم دشمن» توصیف کرده بود.
در بهمن همان سال، ایرج محمدخانی از کاربران خواست «تسلیم جاذبههای فریبنده فیسبوک نشوند». او شهروندان را به خودسانسوری و رعایت «خط قرمزهای اخلاقی» تشویق میکرد.
در خرداد ۱۳۹۲، شهروند دیگری به اتهام «توهین به مقدسات» در فیسبوک بازداشت شد. ایرج محمدخانی اعلام کرد پلیس فتا «عامل انتشار مطالب موهن را در رشت شناسایی و دستگیر کرده است».
در مهر ۱۳۹۳ نیز دو شهروند دیگر به بهانه «مقابله با جرایم علیه اخلاق عمومی» بازداشت شدند. ایرج محمدخانی دلیل بازداشت یکی از آنها را «برگزاری مسابقه مدلینگ» عنوان کرد.
در شهریور ۱۳۹۴، پلیس فتا گیلان به فرماندهی ایرج محمدخانی، دو شهروند رشتی را بازداشت کرد. علت دستگیری، انتشار اخبار علیه مسئولان استان عنوان شد.
در مهر ۱۳۹۴، فرد دیگری به دلیل فعالیت در اینستاگرام و به اتهام «انتشار محتوای غیراخلاقی» دستگیر شد. ایرج محمدخانی در این بازداشت نیز نقش محوری داشت.
در اردیبهشت ۱۳۹۵، پلیس فتا گیلان از بازداشت یک جوان ۲۴ ساله خبر داد. ایرج محمدخانی اعلام کرد او مدیر یک «وبلاگ غیراخلاقی» بوده است. همزمان، چهار شهروند دیگر نیز با اتهام «تشویش اذهان عمومی» بازداشت شدند.
در آبان ۱۳۹۵، شش شهروند دیگر به اتهام «انتشار اخبار دروغ» در فضای مجازی بازداشت شدند. تمامی این اقدامات تحت نظارت مستقیم ایرج محمدخانی انجام شد.
ایرج محمدخانی یکی از مأمورانی است که در ساختار سرکوب حکومت ایران نقش پیوسته و موثر داشته است. اقدامات او موجب سرکوب آزادیهای اولیه، سانسور شدید و تهدید مستمر کاربران در حکومت ایران شده است.
سوابق سرکوب ایرج محمدخانی در استان گیلان بسیار سنگین است. او نقش مستقیمی در بازداشت بیش از ۳۰ شهروند در فاصله سالهای ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۷ داشته است. این بازداشتها اغلب بدون دستور قضایی صورت گرفتند.
قربانیان مشخص دوران فرماندهی ایرج محمدخانی شامل جوانانی بودند که تنها به دلیل حضور در شبکههای اجتماعی یا فعالیت فرهنگی بازداشت شدند. برخی از آنها با وثیقههای سنگین آزاد شدند و برخی دیگر تا ماهها در بازداشت ماندند.
در برخی موارد، بازداشتشدگان با اتهامات سنگین چون «اقدام علیه امنیت ملی» روبهرو شدند. اما هیچگاه شواهد محکمی برای این اتهامات ارائه نشد. ایرج محمدخانی با استفاده از ابزارهای پلیسی، پروندهسازی علیه این افراد را هدایت میکرد.
گزارشها نشان میدهد قربانیان معمولاً در شرایط نامساعد روحی و جسمی نگهداری شدند. اغلب آنها پس از آزادی دچار محدودیت در ادامه زندگی اجتماعی و شغلی شدند.
ایرج محمدخانی بهعنوان فرمانده پلیس فتا گیلان، یکی از چهرههای کلیدی سرکوب دیجیتال در حکومت ایران به شمار میآید. عملکرد او نمونهای روشن از برخوردهای امنیتی با کاربران عادی اینترنت بود.
