رحیم جهانبخش در مقام فرمانده انتظامی آذربایجان غربی و زنجان، مسئولیت مستقیم اعدام‌های میدانی، شکنجه معترضان و بازداشت‌های فله‌ای در جریان اعتراضات ۱۴۰۱ و ۱۳۹۸ را بر عهده داشته است. او با تصویب طرح‌های سرکوبگرانه در شورای تامین، نقشی کلیدی در اعمال فیلترینگ و استفاده از سلاح‌های جنگی علیه شهروندان ایفا کرده است.
فرماندهی عملیات‌های مرگبار در اعتراضات ۱۴۰۱ آذربایجان غربی
سرتیپ دوم پاسدار رحیم جهانبخش به عنوان عالی‌ترین مقام انتظامی استان آذربایجان غربی، مسئولیت حقوقی تمامی برخوردهای خشن یگان‌های تحت امر خود را پس از اردیبهشت ۱۴۰۱ بر عهده دارد. تجمعات گسترده شهریور و مهر ۱۴۰۱ که در پی جان باختن مهسا امینی آغاز شد، با دستور مستقیم رحیم جهانبخش با شدیدترین ابزارهای نظامی سرکوب گردید. نیروهای یگان ویژه، سپاه و سایر واحدهای فراجا با چراغ سبز رحیم جهانبخش از گاز اشک‌آور، تفنگ‌های ساچمه‌ای و حتی سلاح‌های جنگی علیه مردم بی‌دفاع استفاده کردند. بر اساس اسناد متقن حقوق بشری، بسیاری از قربانیان در شهرهای ارومیه، مهاباد، اشنویه و بوکان در اثر شلیک مستقیم نیروهای تحت امر وی جان خود را از دست دادند. رحیم جهانبخش به عنوان عضو موثر شورای تامین استان، در تمامی تصمیمات امنیتی که منجر به گسیل نیروهای سرکوبگر به خیابان‌ها شد، نقش مستقیم ایفا کرده است. استفاده بدون ضابطه از سلاح‌های مرگبار توسط ماموران تحت نظر رحیم جهانبخش، منجر به نقص عضو و جراحات جبران‌ناپذیر برای شمار زیادی از معترضان گردید. وی با مدیریت میدانی این بحران، فضایی از رعب و وحشت را در سراسر استان حاکم کرد تا هرگونه صدای اعتراضی را در نطفه خفه کند. رحیم جهانبخش با نادیده گرفتن حقوق اولیه انسانی، اولویت خود را بر حفظ نظم موجود به قیمت جان شهروندان قرار داد. وی در تمامی جلسات امنیتی بر لزوم برخورد قاطع با معترضان تاکید داشت. رحیم جهانبخش با هماهنگی کامل میان یگان‌های انتظامی، عملیات‌های تعقیب و گریز را در محلات مختلف شهرهای بزرگ استان فرماندهی می‌کرد. این رویکرد خشن رحیم جهانبخش باعث شد تا آذربایجان غربی به یکی از کانون‌های اصلی نقض حقوق بشر در آن مقطع تبدیل شود.
بازداشت‌های گسترده و فله‌ای شهروندان و دانشجویان
در جریان اعتراضات سال ۱۴۰۱، رحیم جهانبخش دستور بازداشت صدها شهروند، فعال مدنی و دانشجو را صادر کرد که لیست بلندبالایی از آن‌ها در گزارش‌های حقوق بشری ثبت شده است. از جمله بازداشت‌شدگان می‌توان به دانشجویان دانشگاه ارومیه اشاره کرد که توسط ماموران تحت امر رحیم جهانبخش از محیط‌های آموزشی یا منازل خود ربوده شدند. رحیم جهانبخش با هدف قرار دادن طبقات مختلف اجتماعی، از روزنامه‌نگاران تا نوجوانان ۱۶ ساله، سعی در خاموش کردن موتور محرک اعتراضات در آذربایجان غربی داشت. بسیاری از این افراد بدون رعایت تشریفات قانونی و با خشونت مفرط بازداشت شده و به بازداشتگاه‌های غیررسمی منتقل گشتند. رحیم جهانبخش مسئول مستقیم شرایط نگهداری این افراد و فشارهای وارد شده بر آن‌ها برای اخذ اعترافات اجباری محسوب می‌شود. در شهرهایی نظیر تکاب، سردشت و پیرانشهر، نیروهای سرکوبگر با هدایت رحیم جهانبخش خانه‌های تیمی و مراکز تجاری را نیز هدف قرار دادند. حجم عظیم دستگیری‌ها نشان‌دهنده یک برنامه سازمان‌یافته تحت نظارت رحیم جهانبخش برای انتقام‌جویی از جامعه مدنی است. وی با ارائه گزارش‌های امنیتی به مقامات بالاتر، مسیر را برای صدور احکام سنگین قضایی علیه این شهروندان هموار کرد. این اقدامات رحیم جهانبخش مصداق بارز نقض حق آزادی و دادرسی عادلانه است که تا به امروز گریبان‌گیر خانواده‌های قربانیان باقی مانده است. رحیم جهانبخش با استفاده از ابزارهای نظارتی پیشرفته، به شناسایی معترضان در فضای مجازی و فیزیکی پرداخت. وی با ایجاد یک شبکه وسیع از خبرچین‌ها، امنیت روانی شهروندان آذربایجان غربی را به طور کامل مختل کرد. رحیم جهانبخش با افتخار از آمار بالای بازداشتی‌ها به عنوان موفقیتی در برقراری امنیت یاد می‌کرد.
افشاگری در مورد محمد مهدی شهریاری در آذربایجان غربی
سرکوب خونین آبان ۱۳۹۸ در زنجان و تحدید آزادی بیان
پیش از انتصاب در آذربایجان غربی، رحیم جهانبخش فرمانده انتظامی استان زنجان بود و در سرکوب خون‌بار اعتراضات آبان ۱۳۹۸ نقشی اساسی داشت. رحیم جهانبخش در آن مقطع با «اغتشاشگر» نامیدن معترضان، رسماً اعلام کرد که شناسایی و بازداشت لیدرهای اعتراضات در دستور کار پلیس قرار گرفته است. وی با افتخار از عملیات‌های غافلگیرانه نیروهایش برای دستگیری شهروندان زنجانی سخن می‌گفت و تهدید کرده بود که هیچ معترضی از چنگال پلیس در امان نخواهد بود. طبق آمارهای رسمی، دست‌کم ۳۵ شهروند زنجانی تحت نظارت مستقیم رحیم جهانبخش بازداشت و روانه زندان شدند. علاوه بر سرکوب‌های خیابانی، رحیم جهانبخش در نقض حقوق اجتماعی و فرهنگی شهروندان نیز پیش‌قدم بوده است. وی در دوران ریاست پلیس امنیت عمومی آذربایجان غربی، برخورد با دارندگان تجهیزات ماهواره‌ای را یک «اولویت اخلاقی» و قانونی توصیف کرده بود. رحیم جهانبخش با دستور جمع‌آوری علنی گیرنده‌های ماهواره، حق دسترسی آزاد به اطلاعات را از مردم سلب کرد. این رویکرد انقباضی رحیم جهانبخش نشان‌دهنده نگاه امنیتی او به تمامی ابعاد زندگی خصوصی شهروندان است. او همواره تلاش کرده تا با ابزار پلیسی، الگوهای رفتاری و فکری خاصی را به جامعه تحمیل نماید و با هرگونه نماد فرهنگی متفاوت با خشونت برخورد کند. رحیم جهانبخش با نظارت بر فعالیت‌های هنری و فرهنگی در سطح استان، سانسور شدیدی را اعمال می‌کرد. وی به عنوان یک مقام امنیتی، همواره با هرگونه نواندیشی و فعالیت‌های مستقل فرهنگی مخالفت ورزیده است. رحیم جهانبخش با پرونده‌سازی برای فعالان فرهنگی، هزینه‌های گزافی را به جامعه مدنی زنجان و ارومیه تحمیل کرد.
مسئولیت در قتل کودکان و نقض حق حیات
یکی از تیره ترین نقاط کارنامه رحیم جهانبخش، مسئولیت وی در قبال تیراندازی‌های بی‌ضابطه ماموران تحت امرش است که منجر به مرگ کودکان بی‌گناه شده است. در بهمن ۱۴۰۰، ماموران پلیس زنجان به فرماندهی رحیم جهانبخش با تیراندازی به سوی خودروی یک خانواده، کودک ۷ ساله‌ای به نام مزگین پلنگی را به قتل رساندند. این حادثه تلخ زمانی رخ داد که ماموران تحت نظر رحیم جهانبخش بدون رعایت ضوابط به‌کارگیری سلاح و بدون اخطار قبلی، خودرو را به رگبار بستند. رحیم جهانبخش به عنوان عالی‌ترین مقام مسئول، در برابر این جنایت و عدم آموزش صحیح نیروهایش برای حفظ جان غیرنظامیان مسئولیت مستقیم دارد. علاوه بر این، رحیم جهانبخش در فروردین ۱۴۰۱ با تهدید علنی شهروندان، از تشدید فعالیت گشت‌های ویژه برای برخورد با «روزه خواری» خبر داد. وی با دخالت در شعائر مذهبی مردم، از برخورد قانونی با اصناف و افرادی سخن گفت که به زعم او حرمت ماه رمضان را رعایت نمی‌کردند. رحیم جهانبخش با این اقدامات، پلیس را به ابزاری برای تفتیش عقاید و آزار شهروندان در فضاهای عمومی تبدیل کرد. رفتارهای پلیسی رحیم جهانبخش در این سال‌ها همواره فراتر از قانون و در جهت نقض کرامت انسانی شهروندان بوده است. وی با تکیه بر قدرت نظامی خود، هرگونه نقد یا مخالفت را با گلوله یا بازداشت پاسخ داده است. رحیم جهانبخش با ایجاد یک فضای خفقان‌آور، امکان هرگونه نقد قانونی را از بین برد. وی با حمایت بی‌چون و چرا از نیروهای تحت امرش، عملاً مصونیتی آهنین برای ناقضان حقوق بشر ایجاد کرد. رحیم جهانبخش با ترویج فرهنگ خشونت در میان نیروهای پلیس، باعث افزایش تنش‌های اجتماعی در مناطق مرزی شد.
سوابق سرکوب پاسدار رحیم جهانبخش:
رئیس پلیس امنیت عمومی استان آذربایجان غربی از ۱۳۹۱ تا شهریور ۱۳۹۵
فرمانده انتظامی جزیره کیش از شهریور ۱۳۹۵ تا آذر ۱۳۹۷
فرمانده انتظامی استان زنجان از آذر ۱۳۹۷ تا ۱۰ خرداد ۱۴۰۱
فرمانده انتظامی استان آذربایجان غربی از ۷ اردیبهشت ۱۴۰۱
برخی از قربانیان فردی و گروهی جنایات رحیم جهانبخش:
هاجر عباسی، صمد برگی نیا، زکریا خیال (سلیمانی)، فرجاد درویشی، عبدالله محمودپور، پویا شیدا، نیما شفق دوست، دانش رهنما، امین معروفی، صدرالدین لیتانی، عبدالسلام قادر گلوانی، میلان حقیقی، عبدالرحمن محمدی، ابوبکر برزنجی، ابوبکر ایراندوست، علی حیدرزاده، امیر عبدالی، بهزاد سعیدی، دیاکو نوازی، فردین کاملا، فردین خوش خواهش، فرزاد طه زاده، حاجی محمد پیغامی، جعفر حسین پور، جلال ستارزاده، کامیار شاماتی، کاوه امینی، کاوه فقیه امیری، خسرو کردپور، مسعود کردپور، مهران پازشی، محمد نوذری، محمد ولیزاده، موسی مام علی، امید حسین پور، صابر عبدالله تاش، سعید کریمی، سیدوهاب حبیبی، شهرام معروف مولا، شریف قادرزاده، سیامند آذریان، سینا حسنی، یونس چوکلی، امین خالقی، آرمین نبی زاده، اشکان سعادت دمهر، بهنام قادری، فریدون نبی زاده، حیات الماسی، جواد احمدی یئکانلی، کمال اسماعیلی، کیوان آذرنگ، معصومه ملکی، متین میهن خواه، محمد مقدم سیس، نورالدین رستگار، عمران میرزایی، پیمان میرزازاده، رحیم عزیزی، سلیم میرزایی، سامان غزالی، شورش اسلام ساکانی، سیاوش سلیمانی پور، سیروان ناصرزاده، وهاب آذرنگ، عباس هاشم پور، احمد معروف زاده، اشکان پیرنیا، بهزاد مصطفی پور، چیا بازرگانی، ابراهیم محمدی، احسان عبدالله زاده، اسماعیل نبی، فردین مام خضرپور، فرزاد رسول پور، هژار حمیدی، هیرش احمدزاده، کامبیز شاهی، کامیار معروفی، کاوه فقه میری، کوثر کوثرنیا، مسعود محمدی، مهران حسن زاده، مبین رسول تاب، محمد حاجی رسول پور، محمد (شهرام) قادرپور، ملاانور رستگار، نیکان مصطفوی، امید رسولپور، پاوان لطفی، سعدی فیضی، سعید فیضی، سارینا قرابت، شهاب لاوژه، شهرام بنگینی، شهرام گرگانی، شیلان پورامینی، شیرزاد عبدالله پور، شیرزاد طه زاده، یعقوب مجور، زانیار نصیری.
و قربانیان گروهی شامل:
معترضان اعتراضات آبان ۱۳۹۸ در استان زنجان،
شهروندان عادی استان آذربایجان غربی،
معترضان اعتراضات شهریور و مهر ۱۴۰۱ در استان آذربایجان غربی،
منابع:
عدالت برای ایران
فکتنامه
ما را در تلگرام سرکوبگران دنبال کنید
