ساختار گردانهای فاتحین: داوطلبان یا کادر؟
گردانهای فاتحین از بسیجیان داوطلب تشکیل شدهاند و برخلاف پاسداران، دورههای آموزشی پاسداری را ندیدهاند. دورههای آموزشی پاسداری در دانشگاه امام حسین سپاه برگزار میشود و مشابه دورههای دانشگاهی و دانشکده افسری ارتش است. در مقابل، بسیجیان از طریق پایگاههای بسیج در محلات و نواحی سپاه جذب میشوند.
هرچند هر گردان فاتحین یک یگان مستقل را تشکیل میدهد، اما یگانهای فاتحین در مجموع به مثابه یک تیپ یا تیپ ناقص سپاه عمل میکنند. فعالیت یگان فاتحین تهران تا سال 1391 در ساختار سپاه رسمیت نداشت، اما در آن سال از سوی فرمانده کل سپاه به عنوان یگان مصوب “فاتحین” شناخته شد. در سال 1400، اولین و آخرین رزمایش این یگان با تمرکز بر تمرین عملیات شبانه، دفاع و هجوم به مناطق ساختهشده (جنگ شهری) برگزار شد.
ماموریتهای دوگانه: جنگ و سرکوب
در ارتش، سربازان وظیفه به عنوان نیروهای رزمنده در کنار نیروهای کادر خدمت میکنند. سپاه اما علاوه بر نیروهای کادر، از بسیج نیز برای تامین نیروهای رزمنده خود استفاده میکند.
تاکنون گردانهای امام حسین که از بسیجیان تشکیل شدهاند، به عنوان نیروی رزمنده در اختیار لشکرها و تیپهای نیروی زمینی سپاه قرار میگرفتند تا در جنگ به کار گرفته شوند. در امر سرکوب نیز سپاه از بسیج استفاده میکند و در همین راستا گردانهای امام علی را برای سرکوب قیامهای شهری تشکیل داده است.
اما گردانهای فاتحین دارای توانایی در هر دو زمینه (هم جنگ و هم سرکوب) هستند. نمونه بارز آن، به کارگیری گردانهای فاتحین در جنگ سوریه مشابه گردانهای امام حسین بود. حتی گردانهای امام حسین لشکرها و تیپها با نام “گردانهای فاتحین” به سوریه اعزام میشدند.
در جریان قیامها نیز همین گردانهای فاتحین نقش گردانهای امام علی را بازی کرده و به سرکوب تظاهرکنندگان میپردازند.علاوه بر این، به این گردانها ماموریت حفاظت از شخصیتها و رهایی گروگان نیز داده میشود. آموزشهای هوابرد و هلیبرن نیز از جمله آموزشهای این نیروها است.
در مانورهای موسوم به “نبی اکرم” در تهران، گردانهای فاتحین در تهران همه ماموریتهای فوقالذکر را تمرین و اجرا کردهاند.
بیشتر بخوانید
افشاگری در مورد یگان فاتحین سپاه پاسداران
فرماندهی گردانهای فاتحین از تهران تا سراسر کشور
تشکیل یگان فاتحین که از تهران آغاز شد، در ابتدا فقط در تهران تکثیر و گسترش یافت. اما در جریان جنگ سوریه و پس از آنکه تجربه اعزام این گردانها به سوریه موفق تشخیص داده شد، رژیم از سایر استانها و شهرستانها، بسیجیها را تحت همین عنوان “یگان فاتحین” آموزش میداد و به عنوان “مدافعین حرم” به سوریه روانه میکرد.
از آنجا که سطح این نیروها بسیج بود، از خود آنها سطح فرماندهی وجود نداشت و عملاً در کادر تیپ و لشکرهای نیروی زمینی عمل میکردند.بعد از برگشت نیروهای فاتحین به تهران و شهرستانها، این نیروها در قالب همان “گردانهای فاتحین” تثبیت شد و گسترش یافت و رسماً در اختیار تیپها و لشکرهای نیروی زمینی قرار گرفت.
از آنجا که استفاده از این نیروها دوگانه بود (هم در فعالیتهای جنگی و تهاجمی و هم در سرکوب)، این نیروها به صورت یگان ویژه و مستقل و در پایگاههای مستقل باقی ماندند و فرمانده سپاه استان تهران مستقیماً خودش بر امور آنها نظارت میکرد.
تغییرات در فرماندهی: ابهامات و گمانهزنیها
در آخرین مانور نیروهای فاتحین در تهران در 15 مهر 1402 که مصادف با عملیات نیروهای حماس نیز بود، پاسدار حسنزاده، فرمانده سپاه تهران بزرگ، صراحتاً گفت: “برای استفاده از نیروهای فاتحین هیچ مرزی قائل نیستیم.”
در همین مانور از حضور پاسدار “سیدجواد غفاری” در میان نیروهای فاتحین خبر داده شد و از او به عنوان “فرمانده کل نیروهای فاتحین سراسر کشور” اسم برده شد. او که به عنوان جانشین قاسم سلیمانی در سوریه عمل میکرد و آخرین فرمانده نیروی قدس در سوریه محسوب میشد، در سخنرانی خود در این مانور گفت:
«در سال 90 دوستان سوری به ما گفتند دشمن میخواهد با 700 نفر به حرم حضرت زینب (س) حمله کند. عده ما در آن زمان به 50 نفر نمیرسید اما خودمان را به حرم رساندیم. هرچند آن حمله رخ نداد اما باید گفت در حقیقت شهدا مانع ورود دشمن به حرم شدند. هیچگاه نیز دست دشمن به حرم اهل بیت نخواهد رسید.»
اگر عنوان “فرمانده کل یگانهای فاتحین کشور” برای پاسدار جواد غفاری در نظر گرفته شود، باید گفت احتمالاً کل سازماندهی در رابطه با این نیروها تغییر کرده است. چه بسا این نیروها در اختیار نیروی قدس قرار گرفته شدهاند و یا اینکه در یک قرارگاه فرماندهی مستقل زیر نظر پاسدار غفاری سرجمع شدهاند و از نیروی زمینی سپاه جدا شدهاند و یا هر شکل دیگر.
گردانهای فاتحین یگانهای چندمنظورهای هستند که توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایجاد شدهاند. این یگانها در جنگ، سرکوب و عملیاتهای دیگر به کار گرفته میشوند.
فعالیتهای یگانهای فاتحین تاثیرات متعددی بر ایران و منطقه داشته است.با توجه به ماهیت پنهان و محرمانه فعالیتهای این یگانها، اطلاعات زیادی در مورد آنها در دسترس نیست.
با این حال، شواهد نشان میدهد که یگانهای فاتحین یگانهای ویژه هستند که نقش مهمی در سیاستهای امنیتی ایران ایفا میکنند.
این افشاگری ادامه دارد…
