سرهنگ پاسدار سید علی صفری (که در برخی منابع صید علی صفری نیز قید شده) به عنوان فرمانده انتظامی پیشین سقز، مسئولیت مستقیم اعدام‌های میدانی، شکنجه و بازداشت گسترده شهروندان را در جریان خیزش ۱۴۰۱ بر عهده داشته است. او با فرماندهی یگان‌های ضارب، نقش کلیدی در نقض حق حیات و سرکوب خشن اعتراضات مردمی ایفا کرد.
نقش مستقیم سید علی صفری در سرکوب اعتراضات سقز
سید علی صفری در مقام فرمانده سابق پلیس در شهرستان سقز، مسئولیت مستقیم نقض حقوق شهروندی را در شهریور ۱۴۰۱ بر عهده داشت. او با هدایت نیروهای خود، حق آزادی بیان و تجمع مسالمت‌آمیز را از ساکنان این منطقه سلب کرد. در جریان این ناآرامی‌ها که پس از جان باختن مهسا امینی آغاز شد، نیروهای تحت امر سید علی صفری با خشونت عریان به مصاف مردم رفتند. گزارش‌های مستند نشان می‌دهند که عملکرد این فرمانده منجر به کشته شدن دست‌کم یک نفر و جراحت شدید ده‌ها تن شد. اعتراضات در این شهر دقیقاً همزمان با مراسم خاکسپاری دختر ۲۲ ساله سقزی شکل گرفت. سید علی صفری با استقرار نیروهای مسلح در برابر فرمانداری، دستور برخورد شدید با سوگواران معترض را صادر نمود. شاهدان عینی و تصاویر منتشر شده تایید می‌کنند که پلیس از فاصله نزدیک به سوی مردم تیراندازی کرده است. در این عملیات‌ها، گاز اشک‌آور و گلوله‌های ساچمه‌ای ابزارهای اصلی یگان‌های تحت هدایت سید علی صفری برای متفرق کردن جمعیت بودند. شدت جراحات در برخی موارد به قدری بالا بود که مراکز درمانی محلی توانایی رسیدگی به مصدومان را نداشتند. سید علی صفری با نادیده گرفتن حقوق بنیادین بشر، فضایی امنیتی و سرکوبگرانه را در سراسر شهر حاکم کرد. این اقدامات خشونت‌بار باعث شد تا نام وی در زمره اصلی‌ترین ناقضان حقوق بشر در استان کردستان ثبت شود. طبق آمارهای رسمی، ده‌ها شهروند در این بازه زمانی با شلیک مستقیم آسیب دیدند.
فجایع انسانی و مجروحان تیراندازی‌های مستقیم پلیس
در جریان مدیریت بحران توسط سید علی صفری، استفاده از سلاح‌های ساچمه‌زن علیه غیرنظامیان به یک رویه ثابت تبدیل گشته بود. کیان درخشان یکی از قربانیان این خشونت‌ها است که به دلیل اصابت ۳ گلوله ساچمه‌ای به قلبش، به تبریز اعزام شد. همچنین گزارش‌هایی از نابینا شدن یک جوان ۱۸ ساله در اثر شلیک‌های نیروهای تحت امر سید علی صفری منتشر شده است. آمارهای موجود حاکی از مجروح شدن دست‌کم ۳۳ نفر در همان روزهای نخستین اعتراضات در شهرستان سقز است. سید علی صفری مسئولیت مستقیم این آسیب‌های جسمی جبران‌ناپذیر را که به شهروندان وارد شده، بر عهده دارد. مقامات دولتی نیز به صراحت وقوع این جراحات سنگین در دوران فرماندهی سید علی صفری را تایید کرده‌اند. برای نمونه، نماینده مجلس وقت از بستری شدن فردی با روده‌های آسیب‌دیده در اثر اصابت ساچمه خبر داده بود. در ۲۸ شهریور ۱۴۰۱، خشونت‌ها تحت نظارت سید علی صفری ابعاد وسیع‌تری به خود گرفت و به بازداشت‌ها انجامید. تصاویر میدانی نشان می‌دهند که نیروهای پلیس بدون رعایت سلسله مراتب قانونی، مستقیماً به سمت معترضان شلیک می‌کردند. در این تاریخ، دست‌کم ۲۵ نفر بازداشت شده و به مکان‌های نامعلومی انتقال یافتند که سرنوشت برخی مبهم ماند. استاندار کردستان نیز کشته شدن یک شهروند را در این درگیری‌ها تایید نمود، هرچند کوشید مسئولیت را سلب کند. سید علی صفری با تداوم این روند، عملاً حق حیات را در این شهرستان به مخاطره انداخت.
سوابق اسرکوب و اتهامات بین‌المللی سید علی صفری
سید علی صفری پیش از رسیدن به جایگاه فرماندهی در سقز، مناصب دیگری را در بدنه فراجا تجربه کرده است:
فرمانده انتظامی شهرستان کامیاران در استان کردستان تا اردیبهشت ۱۴۰۰
فرمانده انتظامی شهرستان سقز از اردیبهشت ۱۴۰۰ تا ۳ مهر ۱۴۰۳
به دلیل همین سوابق تیره در نقض حقوق بشر، سید علی صفری در لیست تحریم‌های بین‌المللی قرار گرفت. در ۲۳ آبان ۱۴۰۱، دولت بریتانیا تحریم‌هایی را علیه وی به دلیل رهبری سرکوب‌های خشونت‌آمیز در ایران وضع کرد. همچنین اتحادیه اروپا در ۲۵ مهر ۱۴۰۱، سید علی صفری را به دلیل استفاده بیش از حد از قدرت نظامی تحریم نمود. این نهادها اعلام کردند که دستورات وی مستقیماً منجر به کشته شدن چندین نفر در جریان اعتراضات شده است. سید علی صفری با هدایت نیروهای انتظامی، محیطی سرشار از ارعاب را برای فعالان مدنی و صنفی ایجاد کرد. حتی در سال‌های بعد، مانند ۱۱ تیر ۱۴۰۴، احضار و بازداشت فعالانی چون عطا گلنازی تحت نظارت او انجام شد. بازداشت این شهروند به بهانه اعتصاب سراسری نانوایان، نشان‌دهنده تداوم روحیه سرکوبگر در دستگاه تحت امر وی است. سید علی صفری در تمامی این دوران، ابزار فشار حاکمیت بر مطالبات برحق مردم در مناطق کردنشین بود. سوابق او نشان می‌دهد که وی در برخورد با اعتراضات صنفی و معیشتی نیز همان رویکرد قهری را برگزیده است. این فرمانده با نادیده گرفتن پیمان‌های بین‌المللی، نام خود را به عنوان یک چهره منفور در تاریخ معاصر سقز تثبیت کرد.
درهمین زمینه
قربانیان انفرادی و گروه‌های هدف در پرونده سید علی صفری
فهرست زیر تنها بخشی از افرادی است که حقوق آن‌ها توسط نیروهای تحت امر سید علی صفری نقض شده است: فریدون محمودی کامیار حیدری محمد ذبیحی ریباز رضایی شورش طلایی سروش عباسی شاه ابراهیمی آهون هوشمند آرام بدیعی آریا مجیدپور اسماعیل دزوار فرزین فرخی الهه سعیدی فردین عبدخدا دانیال پابندی عبدالرحمن بختیاری مرضیه طلایی علی خطیب زاده وحید شمس‌الدین نژاد زانیار باقری سیروس عباسی شاه ابراهیمی آرین عبدالله زاده بارزان بابامیری بهروز یزدان پناه بهنام رحیمی حامد سعیدی دانیال مصونی رامین نشسته رزگار بهرامی سارو کریم پور سیروان اردلان فاروق مرتضایی فرزاد احمدی کارو منصوری کورش کریمیان کیانوش عبدالله زاده گوران محمدی محمد سرایی محمد سهرابی محمد محمدزاده کارو امینی محمد ساعد جمشید مظفری سعدی ملک پور
همچنین گروه‌های زیر به طور سیستماتیک تحت فشار سید علی صفری بوده‌اند: معترضان اعتراضات شهریور ۱۴۰۱ در سقز معترضان اعتراضات تابستان و پاییز ۱۴۰۱ در شهرستان سقز شهروندان عادی شهر سقز
سید علی صفری با بازداشت کودکان و دانشجویان، دایره سرکوب را به تمامی اقشار جامعه گسترش داد. افرادی مانند محمد محمدزاده و کارو امینی در سنین کودکی طعم بازداشت‌های تحت نظر او را چشیدند. دانشجویان آگاهی چون محمد ساعد و سعدی ملک‌پور نیز از گزند یگان‌های تحت فرمان وی در امان نماندند. این حجم از خشونت علیه غیرنظامیان، پرونده او را به یکی از سنگین‌ترین پرونده‌های حقوق بشری تبدیل کرده است.
منابع:
عدالت برای ایران
ایران وایر
