اسکندر مؤمنی وزیر کشور دولت پزشکیان که پیش از آن یک مقام نظامی نیروی انتظامی بوده، نقش مستقیم در سرکوب شهروندان ایرانی داشته است.
اسکندر مؤمنی که به عنوان وزیر کشور دولت پزشکیان منصوب شده، پیش از این در نقض حقوق بشر مشارکت داشت. او به عنوان یکی از فرماندهان ارشد نیروی انتظامی فعالیت میکرد. در اعتراضات دی ماه ۱۳۹۶، اسکندر مؤمنی جانشین فرمانده انتظامی کل کشور بود.
او مسئول برخورد مأموران تحت امرش با معترضان و نقض حقوق آنان است. مومنی همچنین با صدور دستورات مستقیم به پلیس راهور و پلیس امنیت اخلاقی، در نقض حقوق زنان از طریق اعمال حجاب اجباری نقش داشت.
در جریان اعتراضات سراسری دی ماه ۱۳۹۶، مردم در بسیاری از نقاط کشور تجمعات گستردهای برگزار کردند. این اعتراضات توسط نیروهای نظامی، انتظامی و امنیتی به شدت سرکوب شد. نیروی انتظامی نیز به عنوان یکی از عوامل سرکوب، با خشونت با معترضان برخورد کرد.
در همین راستا، غلامحسین محسنی اژهای، سخنگوی وقت قوه قضاییه، از جان باختن ۲۵ معترض خبر داد. اما بعدها، جواد کریمی قدوسی، عضو کمیسیون امنیت ملی در مجلس ملایان، تعداد کشتهشدگان را ۵۴ نفر اعلام کرد.
بیشتر بخوانید
حسن تردست از ناقضان حقوق بشر در تهران
از میان بازداشتشدگان، برخی در شرایط مبهمی در زندان جان باختند. سینا قنبری، جوان ۲۲ سالهای که توسط مأموران نیروی انتظامی دستگیر شده بود، در زندان اوین درگذشت.
عبدالرضا رحمانی فضلی، وزیر کشور وقت، نیز تعداد بازداشتشدگان اعتراضات ۱۳۹۶ را بیش از ۵ هزار نفر اعلام کرد.
اسکندر مؤمنی در جریان این اعتراضات، در مقام جانشین فرمانده انتظامی کل کشور، در نقض حقوق بشر دخیل بودهمچنین، بر نهادی (فرماندهی انتظامی کشور) نظارت داشت که به دلیل نقض حقوق بشر شناخته شده است. بدین ترتیب، مؤمنی یکی از چهرههای اصلی در نقض حقوق بشر در اعتراضات ۱۳۹۶ به شمار میرود.
در ۲۰ اسفند ۱۳۹۶، اسکندر مؤمنی در خصوص برخورد با بیحجابی اظهار داشت: “موضوع رعایت شئونات و حجاب موضوع بینبخشی است؛ همه پلیسهای تخصصی از جمله راهور و پیشگیری برابر وظایف خود عمل کرده و وظیفه پلیس این است که قانون را رعایت کند.”
او به عنوان جانشین فرمانده ناجا، صراحتاً دستور به دخالت تمام بخشهای نیروی انتظامی از جمله پلیس راهور در زمینه پوشش زنان و نقض حقوقشان داده بود.
این نخستین اظهارات او در این زمینه نبود. او در ۲۰ تیر ۱۳۹۵ گفته بود: “مأموریتهای نیروی انتظامی در مبارزه با بدحجابی کمرنگ نخواهد شد و نیروی انتظامی همواره قانون را اجرا میکند. البته مأموران مبارزه با بدحجابی آموزشدیده هستند و برای این امر گزینش شدهاند.” مؤمنی در این سخنان اطمینان داد که دستگاه انتظامی کشور، در دوره مسئولیت وی، نقض حقوق زنان را ادامه خواهد داد و نیروهای پلیس امنیت اخلاقی برای این منظور آموزش خواهند دید.
اسکندر مؤمنی، در سخنرانیهای خود، از «نهم دی» به عنوان روز «نه گفتن ملت ایران به سران فتنه» یاد کرده است. او در پیامی در سال ۱۴۰۰، به مناسبت این «روز مقدس» حکومتی، نوشت: «دشمنان نظام منتظرند تا اتفاقی توسط عناصر داخلی رخ دهد و از آن نهایت سوءاستفاده را بکنند. در فتنه ۸۸ شاهد آن بودیم.»
این اظهارات نشاندهنده موضعگیری او در اعتراضات ۱۳۸۸ و تأیید سرکوب معترضان پس از انتخابات ریاستجمهوری ۱۳۸۸ است. اگرچه او در آن زمان سمت جانشین فرمانده انتظامی کل کشور را نداشت، اما سوابق وی در سپاه پاسداران و نیروی انتظامی و اظهاراتش پس از آن، او را در زمره حامیان سرکوب این اعتراضات قرار میدهد.
از سال ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۴، اسکندر مؤمنی ریاست پلیس راهنمایی و رانندگی ناجا (پلیس راهور) را بر عهده داشت. در این دوران، او بارها بر ادامه مأموریتهای نیروی انتظامی در مبارزه با «بدحجابی» تأکید کرده بود. برای مثال، در ۲۰ تیر ۱۳۹۵، او گفته بود: «مأموریتهای نیروی انتظامی در مبارزه با بدحجابی کمرنگ نخواهد شد و نیروی انتظامی همواره قانون را اجرا میکند.»
این اظهارات، در حالی که او در رأس یکی از بخشهای اصلی نیروی انتظامی بود، نشان از مشارکت وی در اعمال و ترویج حجاب اجباری و محدودیتهای اجتماعی زنان دارد. این موضوع، نقض آشکار حق آزادی پوشش و حریم خصوصی زنان به شمار میآید.
اسکندر مؤمنی به عنوان یکی از بنیانگذاران پلیس ۱۱۰ کشور نیز شناخته میشود. پلیس ۱۱۰ به عنوان مرکز فوریتهای پلیسی، ظاهرا نقش مهمی در کنترل و نظارت بر جامعه و برخورد با جرائم و نیز مسائل اجتماعی و فرهنگی ایفا میکند. اما در عمل به ابزاری برای نقض آزادیهای فردی و اجتماعی، از جمله در حوزه پوشش و سبک زندگی، تبدیل شده است. نقش مؤمنی در تأسیس این نهاد، نشاندهنده حضور او در ساختارهای کنترلی و امنیتی است.
این موارد، در کنار سوابق قبلی او در سرکوب اعتراضات دی ماه ۱۳۹۶ و دستورات مربوط به حجاب اجباری، تصویر جامعتری از نقش مؤمنی در نقض حقوق بشر و سرکوب در دوران پیش از تصدی وزارت کشور ارائه میدهند.
سوابق سرکوب و نقض حقوق بشر اسکندر مؤمنی
۱۳۶۷: رئیس ستاد لشکر ویژه ۲۵ کربلا و رئیس ستاد تیپ مالک اشتر
۱۳۸۰ تا ۱۳۸۲: فرمانده انتظامی استان خراسان
۱۳۸۳ تا ۱۳۸۴: رئیس مرکز فوریتهای پلیس
۱۳۸۴ تا ۱۳۸۷: معاون عملیات نیروی انتظامی
۱۳۸۸ تا ۱۳۹۴: رئیس پلیس راهنمایی و رانندگی ناجا (پلیس راهور)
۱۳۹۴ تا ۱۳۹۷: جانشین فرمانده انتظامی کل کشور
از ۱۳۹۷ مشاور رئیسجمهور و دبیر ستاد مبارزه با مواد مخدر
از ۳۱ مرداد ۱۴۰۳ تا دستکم تیر ۱۴۰۴: وزیر کشور
