سرتیپ پاسدار احمد شفاهی، فرمانده سپاه سلمان استان سیستان و بلوچستان است. او نقش مهمی در نقض جدی حقوق بشر ایفا کرده است. مشارکت او در نقض حق حیات شهروندان، قابل توجه و مستند است. در اسفند ماه سال ۱۳۹۹، دستکم ده شهروند در سراوان توسط نیروهای تحت امر احمد شفاهی کشته شدند.
در چهارم اسفند ۱۳۹۹، تعدادی از شهروندان سراوان مقابل قرارگاه سپاه تجمع کردند. در این تجمع، نیروهای سپاه به سمت مردم تیراندازی کردند. در نتیجه این تیراندازی، حداقل ۱۰ نفر جان خود را از دست دادند. احمد شفاهی به عنوان فرمانده وقت سپاه سلمان در این کشتار مسئول مستقیم است.
پیش از آن نیز در آذر ۱۳۹۹، یک سوختبر در شهرستان مهرستان با شلیک مستقیم نیروهای سپاه کشته شد. در فروردین ۱۴۰۰ نیز سوختبر دیگری در منطقه مرزی کلهگان هدف تیر مستقیم قرار گرفت و جان سپرد. سوختبری برای بسیاری از مردم سیستان و بلوچستان، تنها منبع درآمد است. فقر، بیکاری و نبود فرصتهای شغلی مناسب، آنها را به این کار خطرناک وادار کرده است.
احمد شفاهی در سالهای ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۷ فرمانده لشکر ۵ نصر خراسان رضوی بود. در این دوره، در نقض گسترده حقوق بشر مشارکت داشت. او در اعزام نیروهای داوطلب به سوریه، از جمله کودکان افغانستانی، نقش فعال داشت. این کودکان از سوی سپاه به جنگ داخلی سوریه اعزام شدند.
بیشتر بخوانید
علی محمد بشارتی جهرمی و سابقه طولانی سرکوبگری
گردانهای امام حسین، که زیرمجموعه سپاه هستند، مسئول جذب این نیروها بودند. در استان خراسان رضوی، این گردانها زیر فرمان لشکر ۵ نصر قرار داشتند. مسئولیت این لشکر در آن سالها با احمد شفاهی بود. از این رو، مسئولیت قانونی و اخلاقی این اقدامات بر عهده اوست.
در شهریور ۱۴۰۱، اعتراضات گستردهای در استان سیستان و بلوچستان آغاز شد. در زاهدان، در تاریخ ۸ مهر ۱۴۰۱، تجمعی در اعتراض به تجاوز یک فرمانده انتظامی به یک دختر بلوچ برگزار شد. این تجمع با سرکوب شدید مواجه شد که منجر به کشته شدن حداقل ۹۰ نفر، از جمله حدود ۱۵ کودک، شد. در این سرکوب، استفاده از سلاحهای جنگی توسط نیروهای امنیتی گزارش شده است.
در میان کشتهشدگان، نام حمیدرضا هاشمی، معاون سازمان اطلاعات سپاه سلمان سیستان و بلوچستان، نیز به چشم میخورد که نشاندهنده نقش نیروهای تحت امر احمد شفاهی در این واقعه است.
اسامی برخی از جانباختگان این سرکوب عبارتند از: محمود براهویی، خلیل قنبرزهی تنها، محمدعلی گمشادزهی، یاسر شهبخش، حمید نارویی، یونس نارویی، منصور رخشانی، علی عاقلی (نارویی)، عمران شهبخش، احمد شهبخش، عبدالملک شهبخش، بلال آنشینی، محمد براهویی، عبدالصمد براهویی (عیدوزهی)، ابوبکر نهتانی، موسی نهتانی (آنشینی)، محمد قلجایی، امینالله قلجایی، محمد ریگی، سامی هاشمزهی، عبدالرحمن بلوچیخواه، محمدرضا ادیب توتازهی، امیرحمزه شهنوازی، علیاکبر براهویی، جلیل قنبرزهی، ابراهیم گرگیج، احمد سرگلزایی، محمدفاروق رخشانی، علیاکبر حلقهبگوش، حمید عیسیزهی، جلیل محمدزهی، امید شهنوازی، امین گلهبچه، محسن گمشادزهی، محمود شهنوازی، گنگوزهی ریگی، اسماعیل حسنزهی، عبدالله نارویی، محمدعلی اسماعیلزهی (شهبخش)، مجید بلوچزهی شهبخش، مهدی آنشینی، بلال رخشانی، سدیس کاشانی، عبدالغفور دهمرده، اسماعیل آبیل، سلیمان عرب، سعید گرگیج، لال محمد آنشینی، عبدالجلیل رخشانی، عبدالمنان رخشانی، غلام نبی نوتیزهی، نجمالدین تاجیک، عزیزالله کبدانی، حیدر نارویی رشید، محیالدین شهبخش، امیرمحمد گمشادزهی، محمد شهبخش (میربلوچزهی)، مبین میرکازهی، رحیمداد شهلیبر، کامبیز ریگی، سعید سهرابزهی، علی کرد کلاهوری (مرادزهی)، عبدالملک شهنوازی (کمالخانزهی) و یونس سلحشوران (میربلوچزهی).
برخی از کودکان کشتهشده در این سرکوب عبارتند از: محمدامین گمشادزهی، محمداقبال نایبزهی شهنوازی (۱۶ ساله)، امید سارانی (۱۳ ساله)، سامر هاشمزهی (۱۶ ساله)، جواد پوشه (۱۱ ساله)، امید صفرزهی (۱۷ ساله)، محمد رخشانی (۱۲ ساله)، یاسر شاهوزهی (۱۶ ساله)، علی براهویی (۱۴ ساله)، دانیال شهبخش (۱۱ ساله)، یاسر بهادرزهی (۱۷ ساله) و پارمیس همنوا. همچنین، کودک ۶ سالهای به نام هستی نارویی بر اثر اصابت نارنجک گاز اشکآور و خفگی جان باخت.
در جریان این اعتراضات، بسیاری از شهروندان بازداشت شدند. اسامی برخی از بازداشتشدگان عبارتند از: فائزه براهویی، افشین شهبخش، ابراهیم ریگی، اسماعیل گرگیج، امیرحمزه براهویی، ایوب شهبخش، آصف گرگیج، بادل ریگی، حسین کاشانی، رئوف ریگی، سعید ریگی، سعید کاشانی، سلمان ریگی، شهاب شعیبی (سارانی)، عارف کبدانی، عبدالرحیم گرگیج، عبدالرئوف ریگی، عبدالناصر گرگیج، عبدالوحید کبدانی (براهویی)، عرفان شهبخش، علی احمدی بریچی، علیاکبر ریگی (بادل)، عمر ریگی، فرشید نوتانی، مالک کبدانی، محمدرضا نارویی، منصور دهمرده، نظامالدین هوت و یونس ریگی (میربلوچزهی).
برخی از کودکان بازداشتشده عبارتند از: حامد کبدانی، محمد رخشانی آزاد، علی رخشانی آزاد، رحیم براهویی، مریم سالارزهی، معصومه علیزهی، حامد رئیسی و یاسمن سعیدی.
دانشجویانی نیز در جریان این اعتراضات بازداشت شدند، از جمله: سعید عزتی، نادر آسکانی، اسماعیل شهبخش، بهرام رشیدنسب، سینا دهواری، جعفر زومکزهی، محمد زینالدینی، احمد خزانهدار، مریم هاشمزهی، آیدا تقیپور و محمدمبین امینبیگی.
سوابق سرکوب و نقض حقوق بشر احمد شفاهی به شرح زیر است:
اسفند ۱۳۹۴ تا شهریور ۱۳۹۷: فرمانده لشکر عملیاتی ۵ نصر مشهد در استان خراسان رضوی
شهریور ۱۳۹۷ تا آبان ۱۳۹۹: جانشین فرمانده سپاه امام رضا استان خراسان رضوی
از آبان ۱۳۹۹ فرمانده سپاه سلمان استان سیستان و بلوچستان
برخی از قربانیان جنایات و نقض حقوق بشر احمد شفاهی عبارتند از: عبدالغفور توتازهی، عبدالرحمان شهرسانزهی، عبدالوهاب دامنی، محمد میربلوچزهی، محمد نصرتزهی، انس صاحبزاده، رحمانبخش دهواری، سلمان شهرسانزهی، یحیی گنگوزهی، عبدالغفور دهمرده، عبدالله نارویی، احمد شهبخش، علی عاقلی (نارویی)، امیرحمزه شهنوازی، امیرمحمد گمشادزهی، بلال انشینی، ابراهیم گرگیج، اسماعیل حسنزهی، غلام نبی نوتیزهی، حمید نارویی، جلیل قنبرزهی، حیدر نارویی رشید، خلیل قنبرزهی تنها، لال محمد آنشینی، محمود براهویی، منصور رخشانی، محمدعلی گمشادزهی، سدیس کاشانی، یونس نارویی، محمد رخشانی، دانیال شهبخش، هستی نارویی، محمدامین گمشادزهی، محمداقبال نایبزهی شهنوازی، نجمالدین تاجیک، امید سارانی، پارمیس همنوا، سعید سهرابزهی و یاسر بهادرزهی.
احمد شفاهی در مجموع در نقض حقوق بشر، از جمله حق حیات، حقوق کودکان و سرکوب اعتراضات مردمی، نقش مستقیم و مسئولیتپذیری داشته است.
