نقش رادان در سرکوبهای خونین و تهدید معترضان ۱۴۰۴
احمدرضا رادان، فرمانده کل انتظامی (فراجا)، یکی از چهرههای کلیدی در ساختار سرکوب ایران است که نامش با خشنترین شیوههای برخورد با معترضان گره خورده است. او که در دیماه ۱۴۰۱ با هدف سرعت بخشیدن به سرکوب اعتراضات به این سمت منصوب شد، اکنون در جریان اعتراضات گسترده دی ۱۴۰۴ نیز نقشی محوری در تهدید و بازداشت شهروندان ایفا میکند.
تهدیدات صریح و سرکوب اعتراضات ۱۴۰۴
در جریان اعتراضات اخیر که از ۷ دی ۱۴۰۴ در واکنش به بحرانهای اقتصادی آغاز شد، احمدرضا رادان بار دیگر به عنوان بازوی اصلی قدرت سخت حاکمیت ظاهر گشت. او در ۱۶ دی ۱۴۰۴ با ادبیاتی تند معترضان را «اغتشاشگر» نامید و مدعی شد که بسیاری از آنها از طریق «اشراف اطلاعاتی» شناسایی شدهاند. احمدرضا رادان با اولتیماتوم به شهروندان، از آنها خواست خود را تسلیم کنند تا مشمول آنچه او «رأفت اسلامی» خواند، شوند.
تحت فرماندهی او، نیروهای یگان ویژه و انتظامی از سلاحهای جنگی و گاز اشکآور علیه تجمعات مسالمتآمیز در شهرهایی چون تهران، ایلام و شیراز استفاده کردهاند. گزارشهای حقوق بشری حاکی از کشته شدن دستکم ۵۴ نفر، از جمله ۵ کودک، در ۱۳ روز نخست این اعتراضات است. احمدرضا رادان مسئول مستقیم بازداشت بیش از ۲ هزار نفر از معترضان، دانشجویان و فعالان مدنی است که در شرایطی نامناسب تحت بازجویی قرار دارند. او با امنیتیسازی مطالبات اقتصادی مردم، راه را برای برخوردهای مرگبار در خیابانها هموار کرده است.
بیشتر بخوانید
غلامحسین محسنی اژهای معمار دستگاه سرکوب
پیشینه سیاه در سرکوبهای خونین گذشته
سوابق احمدرضا رادان در نقض حقوق بشر به دهههای گذشته بازمیگردد. او در جریان اعتراضات سال ۱۳۸۸، به عنوان جانشین فرمانده نیروی انتظامی، یکی از طراحان اصلی سرکوب و مسئول مستقیم حوادث بازداشتگاه کهریزک بود؛ جایی که بازداشتشدگان مورد شکنجه قرار گرفته و تعدادی از آنها جان باختند. احمدرضا رادان بعدها صراحتاً اعلام کرد که از عملکرد خود در آن دوران «افتخار» میکند. همچنین فایلهای صوتی منتشر شده از او نشان میدهد که وی شخصاً دستور «لتوپار کردن» و شلیک به معترضان را صادر کرده است.
در سال ۱۳۸۶ نیز او «طرح ارتقای امنیت اجتماعی» را اجرا کرد که طی آن متهمان را با انداختن آفتابه بر گردن در سطح شهر میگرداندند؛ اقدامی که مصداق بارز تحقیر و شکنجه در ملأ عام محسوب میشود. احمدرضا رادان به دلیل همین سوابق در ضربوشتم، قتل و بازداشتهای خودسرانه، از سال ۱۳۸۹ در لیست تحریمهای حقوق بشری ایالات متحده و اتحادیه اروپا قرار دارد.
مدیریت «طرح نور» و فشار بر زنان
احمدرضا رادان علاوه بر سرکوب اعتراضات سیاسی، مسئولیت مستقیم اجرای طرحهای محدودکننده اجتماعی موسوم به «طرح نور» را نیز بر عهده دارد. او از فروردین ۱۴۰۳، با بهکارگیری تکنولوژیهای شناسایی چهره و استقرار گسترده نیروهای پلیس، برخورد خشن با زنان مخالف حجاب اجباری را تشدید کرد. احمدرضا رادان بارها بر ادامه این طرح تأکید کرده و پلیس را مجری بیچونوچرای قوانینی میداند که حقوق اولیه زنان را نقض میکنند. تحت نظارت او، موارد متعددی از بازداشتهای همراه با خشونت فیزیکی و توقیف خودروهای شهروندان گزارش شده است. او با ایجاد فضایی پلیسی در سطح شهرها، تلاش کرده است تا کنترل بر سبک زندگی شهروندان را به بخشی از وظایف امنیتی فراجا تبدیل کند.
سوابق و مناصب سرکوب احمدرضا رادان:
فرمانده کل انتظامی (فراجا) از دی ۱۴۰۱ تاکنون
رئیس مرکز مطالعات راهبردی ناجا از ۱۳۹۳ تا ۱۴۰۱
جانشین فرمانده نیروی انتظامی (ناجا) از ۱۳۸۷ تا ۱۳۹۳
فرمانده انتظامی تهران بزرگ از ۱۳۸۵ تا ۱۳۸۷
فرمانده انتظامی استانهای خراسان رضوی و سیستان و بلوچستان در اوایل دهه ۱۳۸۰
برخی از موارد نقض حقوق بشر مرتبط:
جنایات بازداشتگاه کهریزک (۱۳۸۸): شکنجه و قتل بازداشتشدگان.
سرکوب اعتراضات دی ۱۴۰۴: مسئولیت در کشته شدن ۵۴ نفر و بازداشت گسترده معترضان.
اجرای طرحهای تحقیرآمیز: گرداندن متهمان در شهر با آفتابه (۱۳۸۶).
طرح نور: بازداشت خشونتآمیز زنان و تحمیل حجاب اجباری.
