سرتیپ دوم پاسدار یوسف معروفی، جانشین فعلی فرمانده قرارگاه بروجردی سپاه استان آذربایجان غربی و فرمانده پیشین سپاه در شهرستان‌های بانه و سقز، یکی از مقامات ارشد نظامی مسئول در نقض حقوق بشر علیه شهروندان است. او مسئولیت مستقیم در سرکوب‌های خشونت‌بار، کشتار معترضان، و بازداشت‌های گسترده در اعتراضات آبان ۱۳۹۸ و همچنین در جریان خیزش مردمی ۱۴۰۱ را بر عهده دارد.
نقش یوسف معروفی در سرکوب خونین اعتراضات آبان ۱۳۹۸ در سقز
در آبان ۱۳۹۸، پس از افزایش ناگهانی قیمت بنزین، صدها هزار شهروند معترض در اقصی نقاط کشور به خیابان‌ها آمدند. در بازه زمانی ۲۴ تا ۳۰ آبان ۹۸، بیش از ۷۰۰ نقطه ایران صحنه ناآرامی بود. در این رویدادها، هزاران نفر بازداشت و صدها تن کشته و زخمی شدند. شهرستان سقز نیز از مناطقی بود که در آبان ۱۳۹۸ با اعتراضات مردمی مواجه شد. در این شهر، سرکوب شدید معترضان توسط نیروهای سپاه، بسیج، انتظامی، امنیتی و نظامی صورت گرفت. در جریان این سرکوب‌ها در شهرستان سقز، دستکم یک شهروند به نام مینا شیخی کشته شد. همچنین شهروندان دیگری همچون بختیار خوشنام، شیرکوه کریمی و فریاد شاه محمدی توسط نیروهای سرکوبگر بازداشت شدند. گزارش‌ها همچنین حاکی از آن است که در پی اعتراضات در شهر سقز، برق این شهر قطع و نیروهای امنیتی در سطح شهر مستقر شدند.
یوسف معروفی در این بازه زمانی، به عنوان فرمانده سپاه شهرستان سقز، مسئولیت مستقیم اقدامات نیروهای تحت امر خود در سرکوب را بر عهده دارد. به گزارش عفو بین‌الملل، نیروهای امنیتی در جریان این سرکوب‌ها، از سلاح‌های مرگبار علیه اکثریت وسیعی از کشته‌شدگان استفاده کرده‌اند. این گزارش می‌افزاید که بنا بر تحقیقات انجام شده توسط این سازمان، هیچ سندی دال بر داشتن سلاح گرم توسط معترضان و تهدید جانی قریب‌الوقوع علیه نیروهای امنیتی در جریان این دور از اعتراضات وجود ندارد. این حقایق، مسئولیت یوسف معروفی را در قبال استفاده غیرقانونی و مرگبار از اسلحه علیه شهروندان افزایش می‌دهد. وی همچنین در برابر قربانیان گروهی جنایات، سرکوب و نقض حقوق بشر که شامل بازداشت‌شدگان در اعتراضات آبان ۹۸، شهروندان عادی شهر سقز، معترضان اعتراضات آبان ماه ۱۳۹۸، کشته شدگان اعتراضات آبان ماه ۱۳۹۸ و معترضان اعتراضات آبان ۱۳۹۸ در شهر سقز می‌شوند، مسئولیت دارد.
کشتار ۱۴۰۱ در سقز: یوسف معروفی و تشدید خشونت
هفته آخر شهریور ماه ۱۴۰۱، آغازی بر دور جدید اعتراضات گسترده مردمی بود که با جان باختن مهسا (ژینا) امینی در پی عملکرد گشت ارشاد در تهران آغاز شد و ابعادی گسترده یافت. این اعتراضات در بسیاری از نقاط کشور با برخورد شدید نیروهای سپاه و بسیج، انتظامی و امنیتی سرکوب شد. در نتیجه این سرکوب‌ها، ده‌ها شهروند کشته و زخمی و شهروندان بسیاری بازداشت شدند. شهرستان سقز نیز از مجموعه مناطقی بود که مردم معترض به صورت مسالمت‌آمیز به خیابان‌ها آمدند. این شهروندان توسط نیروهای سپاه و بسیج، انتظامی و امنیتی سرکوب شده و شماری از ایشان بازداشت شدند. در جریان این سرکوب‌ها در سقز، دستکم ۷ شهروند کشته شدند که یکی از ایشان زیر ۱۸ سال سن داشت.
در زمان فرماندهی یوسف معروفی بر سپاه سقز، چندین مورد قتل و بازداشت گسترده در این شهرستان به ثبت رسیده است. قربانیان کشته شده شامل افراد زیر هستند: در ۲۸ شهریور ۱۴۰۱، فریدون محمودی به ضرب گلوله کشته شد. در ۱۷ مهر ۱۴۰۱، اسماعیل دزوار جان باخت. در ۱۸ مهر ۱۴۰۱، فرزین فرخی و الهه سعیدی کشته شدند. در ۸ آبان ۱۴۰۱، فردین عبدخدا به ضرب گلوله جان باخت. در ۲۵ آبان ۱۴۰۱، دانیال پابندی، ۱۷ساله، به ضرب گلوله کشته شد. در ۲۶ آبان ۱۴۰۱، عبدالرحمن بختیاری به ضرب گلوله جان باخت. تمامی این کشتارها در اثر سرکوب نیروهای سپاه و بسیج، انتظامی و امنیتی روی داده است. یوسف معروفی در این بازه زمانی فرمانده سپاه سقز بوده و در برابر قربانیان گروهی شامل معترضان اعتراضات تابستان و پائیز ۱۴۰۱ در شهرستان سقز مسئول است.
درهمین زمینه
سوابق سرکوب و قربانیان جنایات یوسف معروفی در ساختار سپاه
حوزه مسئولیت یوسف معروفی در مناطق کردنشین کشور، او را به یکی از عوامل اصلی در سرکوب و نقض حقوق شهروندان این مناطق تبدیل کرده است:
معاون پیشین قرارگاه استانی سپاه پاسداران شهرامفر استان کردستان
از ۲۵ دی ۱۳۹۶ تا ۱۲ خرداد ۱۳۹۸: فرمانده سپاه پاسداران شهر بانه
از ۱۲ خرداد ۱۳۹۸ تا ۶ شهریور ۱۴۰۳: فرمانده سپاه پاسداران شهر سقز
۱۴۰۳ تا کنون (آذر ۱۴۰۴): جانشین فرمانده قرارگاه بروجردی سپاه استان آذربایجان غربی
فهرست بلند قربانیان فردی و گروهی مرتبط با یوسف معروفی
علاوه بر کشتارها، در جریان سرکوب‌های سال ۱۴۰۱، شمار زیادی از شهروندان در سقز بازداشت شدند که نام برخی از ایشان در سوابق نقض حقوق بشر یوسف معروفی ثبت شده است. تعدادی از این بازداشت شدگان زیر ۱۸ سال سن داشتند. قربانیان فردی جنایات، سرکوب و نقض حقوق بشر مرتبط با او شامل افراد زیر هستند:
قربانیان کشته شده و بازداشت شده در آبان ۱۳۹۸:
بختیار خوشنام
فریاد شاه محمدی
مینا شیخی
شیرکوه کریمی
قربانیان کشته شده در ۱۴۰۱:
عبدالرحمن بختیاری
الهه سعیدی
اسماعیل دزوار
فردین عبدخدا
فرزین فرخی
فریدون محمودی
دانیال پابندی
قربانیان بازداشت شده در ۱۴۰۱:
آهون هوشمند، علی خطیب زاده، آرام بدیعی، آریا مجیدپور، بارزان بابامیری، بهنام رحیمی، بهروز یزدان پناه، دانیال مصونی، فاروق مرتضایی، فرزاد احمدی، گوران محمدی، جمشید مظفری، کارو امینی (زیر ۱۸ سال سن)، کیانوش عبدالله زاده، کورش کریمیان، محمد ساعد، محمد سرایی، محمد سهرابی، محمد ذبیحی، محمد محمدزاده (زیر ۱۸ سال سن)، سعدی ملک پور، حامد سعیدی، کامیار حیدری، کارو منصوری، مرضیه طلایی، رامین نشسته، رزگار بهرامی، ریباز رضایی، سارو کریم پور، شورش طلایی، سیروس عباسی شاه ابراهیمی، سیروان اردلان، سروش عباسی شاه ابراهیمی، وحید شمس‌الدین نژاد، زانیار باقری، آرین عبدالله زاده، خالد کریم‌نیا، خالد نارین.
یوسف معروفی همچنین در برابر قربانیان گروهی شامل معترضان اعتراضات آبان ماه ۱۳۹۸، کشته شدگان اعتراضات آبان ماه ۱۳۹۸، معترضان اعتراضات آبان ۱۳۹۸ در شهر سقز و معترضان اعتراضات تابستان و پائیز ۱۴۰۱ در شهرستان سقز مسئولیت دارد.
منابع:
عدالت برای ایران
دادگستر
